Kirish: mazkur maqolada XX asrning soโnggi choragida jahon turizm sohasining jadal rivojlanishi hamda uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati yoritilgan. Xususan, 1980โ1990-yillarda xalqaro turizm oqimlari va daromadlarining keskin oshishi turizmning strategik tarmoqqa aylanganini koโrsatib berilgan. Shu bilan birga, sovet davrida Oโzbekistonda turizm sohasining rivojlanishiga toโsqinlik qilgan omillar, jumladan, markazlashgan boshqaruv tizimi, mablagโ yetishmasligi, infratuzilmaning sust rivojlanganligi va mafkuraviy yondashuv tahlil etilgan. Maqolada 1950โ1990-yillar davomida mavjud muammo va kamchiliklar bilan bir qatorda ayrim ijobiy oโzgarishlar ham koโrsatib oโtilgan. Statistik maโlumotlar asosida turizm koโrsatkichlarining oโsish dinamikasi ochib berilib, 1985โ1990-yillarda sohada yuzaga kelgan inqiroz sabablari asoslantirilgan. Yakunda, Oโzbekistonda turizmni rivojlantirishda mustaqil boshqaruv, infratuzilmani rivojlantirish va bozor mexanizmlarini joriy etish zarurligi xulosa sifatida ilgari surilgan. Maqsad: 1980โ1990 yillarda jahon turizmining oโsishini tahlil qilish va sovet davrida Oโzbekistondagi turizm sohasidagi muammolar hamda ijobiy oโzgarishlarni koโrsatish. Materiallar va metodlar: tarixiy-statistik tahlil, xalqaro turizm tendensiyalarini qiyosiy oโrganish va sovet davri siyosatini interpretativ tahlil qilish metodlari qoโllanildi. 1950โ1990 yillardagi statistik maโlumotlar asosida turizm oโsish dinamikasi koโrsatildi. Natijalar va muhokama: tadqiqot natijalari 1980-yillarda xalqaro turizm oqimlari keskin ortib, turizm iqtisodiyotning strategik sohasi sifatida shakllanganini koโrsatdi. Oโzbekistonda esa markazlashgan boshqaruv, mablagโ yetishmasligi va mafkuraviy cheklovlar turizm rivojlanishini sekinlashtirdi. shunga qaramay, sanatoriylar, bolalar turizmi dasturlari va madaniy ekskursiyalar kabi ijobiy oโzgarishlar kuzatildi. 1985โ1990 yillardagi inqiroz iqtisodiy turgโunlik, infratuzilmaning sustligi va bozor mexanizmlarining yoโqligi bilan bogโliq edi. Xulosa: Oโzbekistonda turizmni rivojlantirish uchun mustaqil boshqaruv, infratuzilmani modernizatsiya qilish va bozor mexanizmlarini joriy etish zarur. XX asr oxiridagi jahon turizmi tajribasi innovatsiya va ochiqlikning barqaror rivojlanish uchun muhimligini koโrsatadi.
Introduction: this article examines the rapid development of the global tourism industry in the last quarter of the 20th century and highlights its growing socio-economic importance. In particular, the sharp increase in international tourist flows and revenues during 1980โ1990 demonstrates the transformation of tourism into a strategic sector of the economy. At the same time, the paper analyzes the factors that hindered the development of tourism in Uzbekistan during the Soviet period, including centralized governance, insufficient funding, underdeveloped infrastructure, and ideological constraints. Along with existing problems and shortcomings, certain positive developments in the tourism sector between 1950 and 1990 are also discussed. Based on statistical data, the dynamics of tourism growth are revealed, and the causes of the crisis in the sector during 1985โ1990 are substantiated. The article concludes by emphasizing the importance of independent management, infrastructure development, and the introduction of market mechanisms for the advancement of tourism in Uzbekistan. Purpose: to analyze the global growth of tourism during 1980โ1990 and to examine the specific challenges and developments in Uzbekistanโs tourism sector during the Soviet period. Materials and Methods: the study applies historical-statistical analysis, comparative review of international tourism trends, and interpretative examination of Soviet-era policies. statistical data from 1950โ1990 are used to trace the dynamics of tourism growth. Results and Discussion: findings show that international tourism flows increased sharply in the 1980s, turning tourism into a strategic economic sector. however, in Uzbekistan, centralized governance, lack of investment, and ideological restrictions hindered tourism development. despite these challenges, certain positive developments such as the establishment of sanatoriums, childrenโs tourism programs, and cultural excursions were observed. the crisis of 1985โ1990 was linked to economic stagnation, poor infrastructure, and limited market mechanisms. Conclusion: the advancement of tourism in Uzbekistan requires independent management, infrastructure modernization, and the adoption of market-based approaches. lessons from global tourism growth in the late 20th century highlight the importance of innovation and openness in ensuring sustainable development of the sector.