NORMUROD NORQOBILOVNING “KURASH” HIKOYASIDA MILLIYLIK VA AVLOD MASALASI

VA AVLOD MASALASI

Amirxon Ne’matov

(Buxoro davlat universiteti talabasi)

ANNOTATSIYA.

Mazkur maqolada Normurod Norqobilovning “Kurash” hikoyasida gurur, milliylik, meros, qadriyatlar va kuchining masalalarini ko‘rib chiqadi. Hikoya asosida yozuvchining badiiy mahorati, personaj yaratish jarayonida ifoda shakllari tahlil qilindi.

Kalit so‘zlar: or-nomus, g‘alaba, kuch-qudrat, meros, kurash, zamonaviy chaqiriq

ВОПРОСЫ НАЦИОНАЛЬНОСТИ И ПОКОЛЕНИЯ В ПОВЕСТИ

НОРМУРОДА НОРКОБИЛОВА "БОЙ"

АННОТАЦИЯ

В данной статье рассматриваются вопросы гордости, национальности, наследия, ценностей и ее силы в повести Нормурода Норкабилова «Кураш». На основе повести проанализировано художественное мастерство писателя, формы выразительности в процессе создания персонажа.

Ключевые слова: честь, победа, сила, наследие, борьба, современный вызов

THE ISSUES OF NATIONALITY AND GENERATION IN THE STORY

"FIGHT" BY NORMUROD NORQOBILOV

ABSTRACT.

This article examines the issues of pride, nationality, heritage, values and its power in Normurod Norqabilov's story "Kurash". Based on the story, the artistic skill of the writer, the forms of expression in the process of character creation were analyzed.

Key words: honor, victory, strength, heritage, struggle, modern challenge

Normurod Norqobilovning “Kurash” asari matonat va ajdodlar g‘ururining chuqur tuyg‘usini o‘zida mujassam etgan. Norqobilov o‘z hikoyasi orqali kurashning madaniy ahamiyatini, ya’ni kurash sport turidan ko‘ra ko‘proq narsa ekanligini ta’kidlaydi – bu shaxsiy va oilaviy sharafdan dalolatdir. Hikoya boy madaniy meros, shaxsiy kurash va halollikka intilish majmuasidir. Norqobilov Hamida momo obrazi orqali inson kuch-qudratini, meros salmog‘ini, sha’nining bitmas-tuganmas kuchini o‘rganadi. Hikoya o‘quvchilarni o‘z qadriyatlari va zamonaviy hayotning murakkabliklarida harakat qilishda o‘z merosini hurmat qilish muhimligi haqida fikr yuritishga chaqiradi. Bunda “Kurash” anʼana va oʻzgarish, kuch va zaiflik oʻrtasidagi abadiy kurash, shaxsiy va oilaviy shaʼni uchun tinimsiz izlanishning dalilidir.

Hamida momoning ichki qarama-qarshiligi va uning oila merosidan og‘ish deb bilgan narsani tuzatishga bo‘lgan qat'iyati ko‘rsatilgan. U Shomurodga jarohati uchun emas, balki o‘zi uchun qadrli bo‘lgan or-nomus va halol o‘yin tamoyillarini singdirish istagida qarshi turadi. Bu oʻzaro taʼsir “Kurash”ning mazmun-mohiyatini oʻzida mujassam etgan — bu nafaqat jismoniy kuch, balki maʼnaviy butunlik va oilaviy burch kurashidir. Uning xarakteri o‘tmish va bugun o‘rtasidagi ko‘prik bo‘lib, otasi To‘rapolvondan qolgan boy merosni o‘zida mujassam etgan. Yozuvchi undan zamonaviy chaqiriq va o‘zgarishlar sharoitida muqaddas qadriyatlarni saqlab qolish muhimligini ta’kidlash uchun foydalanadi.

Momoning o‘g‘li Shomurodning kurashdagi shafqatsiz usulini ma’qullamagani uning kurashning haqiqiy ruhiga sodiqligini, u shunchaki g‘alabadan ko‘ra adolat va sharafni qadrlashini ko‘rsatadi. Uning ichki mojarosi yaqqol sezilib turadi, chunki u o‘zining jismoniy qobiliyatlaridan g‘ururlanishi bilan bir qatorda o‘g`lining usullaridan ko‘ngli qoladi. Bu keskinlik uning Shomurod bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnash kelishi bilan yakunlanadi.

Hamida momoning xatti-harakatlari nafaqat o‘zi uchun, balki oilasining merosi uchun hurmatni tiklash zarurati bilan bog‘liq. Uning o‘g‘li ustidan qozongan g‘alabasi kurashning asl qadriyatlarini yana bir bor ta’kidlagani uchun bu qutqaruv ramzi bo‘lib xizmat qiladi. Bu kurash hikoyaning markaziy mavzusi bo‘lib, o‘z qadriyatlari va benuqsonligini saqlash jasorat va ishonchni talab qiladigan uzluksiz kurash ekanligi haqidagi g‘oyani tasvirlaydi.

Hamida momoning xarakteri nozik, ammo u kurashning kuchi, or-nomusi va ruhi jinsga bog‘liq emasligini namoyish etadi. Uning xarakteri gender me’yorlariga qarshi chiqadi, ayollarning jismoniy, axloqiy qobiliyatlari va kuchlarini ifoda etadi. Momoning xarakteri yaxlitlikning mustahkam qadriyatlari va madaniy merosni saqlash muhimligi haqida kuchli eslatma bo‘lib xizmat qiladi. U shaxsiy va avlod muammolari oldida ushbu qadriyatlarni qo‘llab-quvvatlash uchun kurash va g‘alabalarni aks ettiradi. Oxir oqibat, yozuvchi Hamida momodan foydalanib, chinakam kuch ma’naviy matonatda, hatto umidsizlik va o‘zgarishlarda ham o‘z tamoyillariga cheksiz sodiqlikda ekanligini ko‘rsatadi. Shu sabab ruhi jonlanib ketgan Hamidaning Shomurodni jismonan sinovdan o‘tkazadi. Bu qarama-qarshilik shunchaki kuch sinovi emas, balki uning qadriyatlarini qayta tiklash va kurashning haqiqiy ruhini targ‘ib qilishning ramziy harakatidir. Uning g‘alabasi, yoshi va jismoniy cheklovlariga qaramay, shafqatsiz kuch ustidan sharaf va benuqsonlikning mustahkam kuchini ta'kidlaydi.

Xulosa qilib aytganda, Normurod Norqobilovning “Kurash” asari boy madaniy meros, shaxsiy kurash va halollikka intilish majmuasidir. Norqobilov Hamida momo obrazi orqali inson kuch-qudratini, meros salmog‘ini, sha’nining bitmas-tuganmas kuchini o‘rganadi. Hikoya o‘quvchilarni o‘z qadriyatlari va zamonaviy hayotning murakkabliklarida harakat qilishda o‘z merosini hurmat qilish usullari haqida fikr yuritishga chaqiradi. Bunda “Kurash” anʼana va oʻzgarish, kuch va zaiflik, meros va zamon oʻrtasidagi abadiy kurash, shaxsiy va oilaviy shaʼni uchun tinimsiz izlanishning dalilidir.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1. Normatov U. Umidbaxsh tamoyillar. “Ma’naviyat”. T-2000.

2. Do‘stmuhammedov X. Hozirgi o‘zbek hikoyachiligida badiiy tafakkurning yangilanishi (80-yillarning ikkinchi yarmi, 90-yillar boshidagi hikoyalar misolida) NDA. –Toshkent, 1995.

3. Karimov N. XX asr o‘zbek adabiyoti taraqqiyotining o‘ziga xos xususiyatlari va milliy istiqlol mafkurasi. DDA. – Toshkent, 1993.