KIRISH: bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida oliy taโlim tizimida professor-oโqituvchilarning shaxsiy va kasbiy salohiyatini uzluksiz rivojlantirish dolzarb masalaga aylanmoqda. Ayniqsa, pedagogik faoliyatda uzoq yillar tajribaga ega boโlgan oโqituvchilarning bilim va koโnikmalarini zamon talablari asosida yangilab borish muhimdir. Shu nuqtai nazardan, gerontopedagogika โ yaโni katta yoshdagi shaxslarning taโlimi va rivojlanishini oโrganuvchi fan โ alohida ahamiyat kasb etadi. Ushbu yoโnalish professor-oโqituvchilarning yoshga xos psixologik va fiziologik xususiyatlarini hisobga olgan holda ularning shaxsiy salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. MAQSAD: tadqiqotning asosiy maqsadi โ oliy taโlim tizimida faoliyat yuritayotgan professor-oโqituvchilarning shaxsiy salohiyatini rivojlantirishda gerontopedagogikaning nazariy va metodologik asoslarini tahlil qilish hamda samarali pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqishdan iborat. MATERIALLAR VA METODLAR: mazkur tadqiqotda kompleks yondashuv asosida turli nazariy va empirik metodlardan foydalanildi: Nazariy tahlil metodi โ gerontopedagogika, andragogika, psixologiya va oliy taโlim pedagogikasiga oid ilmiy adabiyotlar, monografiyalar hamda zamonaviy tadqiqotlarni chuqur oโrganish va umumlashtirish; Sistemali tahlil (tizimli yondashuv) โ professor-oโqituvchilarning shaxsiy salohiyatini oshirish jarayonini yaxlit tizim sifatida koโrib chiqish, uning tarkibiy qismlari (motivatsiya, kompetensiya, tajriba, yosh omili) oโrtasidagi oโzaro bogโliqlikni aniqlash; Pedagogik kuzatish โ oliy taโlim muassasalarida faoliyat yuritayotgan professoroโqituvchilarning oโquv jarayonidagi faoliyati, oโzini rivojlantirishga boโlgan munosabati va pedagogik xulq-atvorini bevosita kuzatish; Diagnostik metodlar โ testlar, anketalar va psixologik diagnostika vositalari orqali oโqituvchilarning kasbiy kompetensiyasi, motivatsiyasi va shaxsiy rivojlanish darajasini aniqlash; Eksperimental metod โ gerontopedagogik yondashuv asosida ishlab chiqilgan modelni amaliyotda sinovdan oโtkazish va uning samaradorligini baholash (tajriba va nazorat guruhlari asosida); Statistik tahlil โ olingan natijalarni matematik-statistik usullar yordamida qayta ishlash, foiz koโrsatkichlari va dinamik oโzgarishlarni aniqlash; Refleksiv tahlil โ professoroโqituvchilarning oโz faoliyatiga nisbatan tahliliy yondashuvi va oโz-oโzini baholash jarayonini oโrganish; Case-study (holatli tahlil) โ alohida oโqituvchilarning kasbiy rivojlanish tajribasini chuqur oโrganish va umumlashtirish. Tadqiqot materiallari sifatida oliy taโlim muassasalarining oโquv-meโyoriy hujjatlari, professor-oโqituvchilarning faoliyatiga oid hisobotlar, ilmiy maqolalar, shuningdek, empirik tadqiqotlar natijalari xizmat qildi. MUHOKAMA VA NATIJALAR: tadqiqot natijalari shuni koโrsatdiki, katta yoshdagi professor-oโqituvchilarning shaxsiy salohiyatini rivojlantirishda quyidagi omillar muhim ahamiyatga ega: Hayotiy va kasbiy tajribani integratsiya qilish: mavjud bilim va tajribalarni yangi pedagogik texnologiyalar bilan uygโunlashtirish; Moslashuvchan taโlim muhitini yaratish: raqamli vositalar va innovatsion metodlardan foydalanish orqali oโqituvchilarning oโrganishga boโlgan qiziqishini oshirish; Psixologik qoโllab-quvvatlash: yoshga bogโliq stress va oโzgarishlarga moslashishda yordam berish; Motivatsion omillarni kuchaytirish: kasbiy oโsishga boโlgan ehtiyojni ragโbatlantirish. Muhokama jarayonida aniqlanishicha, gerontopedagogik yondashuvni joriy etish professoroโqituvchilarning nafaqat kasbiy kompetensiyalarini, balki ularning ijodiy va innovatsion salohiyatini ham oshiradi. Shu bilan birga, anโanaviy malaka oshirish tizimlari koโpincha yosh xususiyatlarini yetarli darajada hisobga olmaydi. XULOSA: oliy taโlim tizimida professor-oโqituvchilarning shaxsiy salohiyatini oshirishda gerontopedagogikaning nazariy-metodologik asoslari muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu yondashuv pedagoglarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda ularning uzluksiz kasbiy rivojlanishini taโminlaydi. Ilmiy asoslangan gerontopedagogik modelni amaliyotga joriy etish taโlim sifatini oshirishga xizmat qiladi.
INTRODUCTION: in the context of modern globalization and digital transformation, the continuous development of the personal and professional potential of university faculty has become a pressing issue in the higher education system. It is especially important to update the knowledge and skills of experienced educators in accordance with contemporary requirements. In this regard, gerontopedagogyโthe science that studies the education and development of older adultsโgains particular significance. This field contributes to enhancing the personal potential of faculty members by taking into account their age-related psychological and physiological characteristics. AIM: the main objective of the study is to analyze the theoretical and methodological foundations of gerontopedagogy in developing the personal potential of university faculty and to propose effective pedagogical approaches. MATERIALS AND METHODS: a comprehensive approach was employed in this study, utilizing various theoretical and empirical methods: Theoretical analysis โ in-depth study and generalization of scientific literature, monographs, and modern research in gerontopedagogy, andragogy, psychology, and higher education pedagogy; Systemic analysis (systems approach) โ examining the process of enhancing faculty personal potential as an integrated system and identifying interrelations among its components (motivation, competencies, experience, age factor); Pedagogical observation โ direct observation of faculty teaching practices, attitudes toward self-development, and behavioral patterns in the educational process; Diagnostic methods โ use of tests, questionnaires, and psychological assessment tools to determine levels of professional competence, motivation, and personal development; Experimental method โ testing the developed gerontopedagogical model in practice and evaluating its effectiveness (based on experimental and control groups); Statistical analysis โ processing research data using mathematical-statistical methods, identifying percentage indicators and dynamic changes; Reflective analysis โ studying self-assessment and reflective practices of faculty regarding their professional activities; Case study method โ in-depth examination and generalization of individual faculty membersโ professional development experiences. Research materials included regulatory and instructional documents of higher education institutions, faculty performance reports, scientific articles, and empirical research findings. DISCUSSION AND RESULTS: the findings revealed that the following factors play a significant role in enhancing the personal potential of senior faculty members: Integration of life and professional experience โ combining accumulated knowledge with modern pedagogical technologies; Creation of a flexible learning environment โ increasing engagement through digital tools and innovative teaching methods; Psychological support โ assisting in adaptation to age-related changes and managing stress; Strengthening motivational factors โ encouraging the need for continuous professional growth. The discussion indicates that the implementation of a gerontopedagogical approach enhances not only professional competencies but also the creative and innovative potential of faculty. At the same time, traditional professional development systems often fail to adequately consider age-related characteristics. CONCLUSION: the theoretical and methodological foundations of gerontopedagogy play a crucial role in enhancing the personal potential of university faculty in higher education. This approach ensures continuous professional development while considering age-related characteristics. The implementation of a scientifically grounded gerontopedagogical model contributes to improving the quality of education.