Ta’lim fanining tarixiy ijtimoiy ehtiyojlari

Ta’lim fanining tarixiy ijtimoiy ehtiyojlari

Umaraliyeva Shahlo

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti “Boshlang‘ich ta’lim metodikasi”

kafedrasi o‘qituvchisi.

Boboyeva Mahina

Nurova Sadbarg

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti boshlang‘ich ta’lim 1-bosqich

talabalari

ANNOTATSIYA

Ushbu maqola IMRAD usulidan foydalangan holda ta'lim fanining tarixiy ijtimoiy ehtiyojlarini o'rganishga qaratilgan. Kirish qismida ta’lim fanining tarixiy rivojlanishi haqida umumiy ma’lumot berilgan bo‘lsa, “Usullar” bo‘limida qo‘llanilgan tadqiqot metodologiyasi ko‘rsatilgan. Natijalar bo‘limida ta’lim fanining vaqt o‘tishi bilan rivojlanishiga turtki bo‘lgan ijtimoiy ehtiyojlar tahlili berilgan. “Muhokama” bo‘limi ta’lim fanining kelajagini shakllantirishda tarixiy ijtimoiy ehtiyojlarni tushunish muhimligini ta’kidlash bilan yakunlanadi.

Kalit SO‘ZLAR: Ta’lim fani, tarix, ijtimoiy ehtiyojlar, IMRAD, taraqqiyot.

ABSTRACT

This article aims to explore the historical social needs of educational science by using the IMRAD method. The Introduction provides an overview of the historical development of educational science, while the Methods section outlines the research methodology used. The Results section provides an analysis of the social needs that have driven the development of educational science over time. The Discussion section concludes by emphasizing the importance of understanding historical social needs in shaping the future of educational science.

KEYWORDS

Educational Science, History, Social Needs, IMRAD, Development.

АННОТАЦИЯ

Эта статья направлена на изучение исторических социальных потребностей педагогической науки с использованием метода IMRAD. Во введении представлен обзор исторического развития педагогической науки, а в разделе «Методы» изложена используемая методология исследования. В разделе «Результаты» представлен анализ социальных потребностей, которые со временем стимулировали развитие педагогической науки. Раздел «Обсуждение» завершается подчеркиванием важности понимания исторических социальных потребностей в формировании будущего педагогической науки.

КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА

педагогическая наука, история, социальные потребности, ИМРАД, развитие.

KIRISH

Ta'lim eng qadimgi sivilizatsiyalardan beri insoniyat jamiyatining ajralmas qismi bo'lib kelgan. Ta'limning maqsadi har doim odamlarni shaxsiy va professional hayotida muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo'lgan bilim va ko'nikmalar bilan jihozlash bo'lib kelgan. Biroq, ta'limning tabiati va u qondirishga qaratilgan ijtimoiy ehtiyojlar vaqt o'tishi bilan sezilarli darajada rivojlandi. Ushbu maqola ta'lim fanining tarixiy ijtimoiy ehtiyojlarini va ular sohaning rivojlanishiga qanday turtki bo'lganini o'rganishga qaratilgan. Ta'lim fani jamiyatning o'zgaruvchan ehtiyojlarini qondirish uchun vaqt o'tishi bilan rivojlanib boradigan sohadir. Ta'limning dastlabki kunlaridanoq asosiy e'tibor asosiy savodxonlik va hisoblash ko'nikmalariga qaratilgan bo'lsa-da, jamiyat murakkablashgani sababli ta'lim tizimi yangi talablarga moslashishi kerak edi. Ushbu maqolada ta'lim fanining rivojlanishiga turtki bo'lgan tarixiy ijtimoiy ehtiyojlar va bu ehtiyojlar vaqt o'tishi bilan qanday rivojlanganligi o'rganiladi.

METODOLOGIYA

Ushbu maqolada ta'lim fanining tarixiy ijtimoiy ehtiyojlarini tahlil qilish uchun sifatli tadqiqot metodologiyasidan foydalaniladi. Ta’lim fanining rivojlanishini shakllantirgan asosiy tarixiy voqealar va ijtimoiy harakatlarni aniqlash maqsadida adabiyotlar tahlili o‘tkazildi. Ma'lumotlar turli vaqt davrlarida umumiy mavzular va naqshlarni aniqlash uchun kontent tahlili yordamida tahlil qilindi.

NATIJALAR

Tahlil tarix davomida ta’lim fanining rivojlanishiga turtki bo‘lgan bir qancha asosiy ijtimoiy ehtiyojlarni ochib berdi. Ta'limning dastlabki kunlarida asosiy e'tibor odamlarga diniy matnlarni o'qish va savdo-sotiq bilan shug'ullanish imkonini beradigan asosiy savodxonlik va hisoblash ko'nikmalariga qaratildi. Jamiyat murakkablashgan sari ta’lim tizimi odamlarni sanoatlashtirish va fan taraqqiyotiga tayyorlash kabi yangi talablarga moslashishi kerak edi.

20-asr ijtimoiy ehtiyojlarga, jumladan, universal ta'lim va imkoniyatlar tengligiga bo'lgan ehtiyojni sezilarli darajada o'zgartirdi. Natijada, ta'lim fani turli xil o'quvchilar doirasini qamrab oladigan pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqishga e'tibor qaratdi. Asrning ikkinchi yarmida asosiy e'tibor uzluksiz ta'lim olish va tez o'zgaruvchan ijtimoiy va iqtisodiy sharoitlarga moslashish ko'nikmalarini rivojlantirishga qaratildi.

JADVAL

Vaqt davri Ijtimoiy ehtiyojlar Ta'lim fanini

rivojlantirish

Oldindan

sanoatlashtirish

Asosiy savodxonlik va

hisoblash ko'nikmalari

Diniy matnlarni o'qish

va yozishga e'tibor

berish

Sanoatlashtirish Zavod va fabrikalarda

ishlashga tayyorgarlik

ning rivojlanishi kasbiy

ta'lim

20- asr boshlari Umumjahon ta'lim va

imkoniyatlar tengligi

Standartlashtirilgan test

va o'qituvchilar

malakasini oshirish

dasturlarini ishlab

chiqish

20- asr oxiri Bir umr o'rganish va

moslashuvchanlik

Turli xil ta'lim uslublari

va moslashuvchan

ta'limga e'tibor qarating

21- asr Raqamli ko'nikmalar va

innovatsiya

Texnologiyaga

asoslangan pedagogik

yondashuvlarni ishlab

chiqish

TAHLIL

Ta'lim fanining tarixiy rivojlanishi

Ta'lim fanining tarixini qadimgi tsivilizatsiyalarga borib taqalsa bo'ladi, masalan, xitoylar va yunonlar, ular odamlarni etakchilik rollariga tayyorlash uchun ta'lim tizimini ishlab chiqdilar. O'rta asrlarda ta'lim, birinchi navbatda, diniy muassasalarning sohasi bo'lib, diniy matnlarni o'qish uchun savodxonlik va hisoblash ko'nikmalariga e'tibor qaratildi. Uyg'onish davri klassik ta'limga, insonparvarlik qadriyatlariga va tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga e'tiborni qayta tikladi.

18—19-asrlardagi sanoat inqilobi ijtimoiy va iqtisodiy manzaraga jiddiy oʻzgarishlar kiritib, shaxslarni zavod va fabrikalarda ishlashga tayyorlashga qaratilgan kasb-hunar taʼlimining rivojlanishiga olib keldi. 20-asr boshlarida barcha shaxslar uchun teng taʼlim imkoniyatlarini taʼminlash maqsadida umuminsoniy taʼlimning yuksalishi kuzatildi. 20-asrning ikkinchi yarmida uzluksiz taʼlim koʻnikmalarini rivojlantirish va tez oʻzgarib turadigan ijtimoiy va iqtisodiy sharoitlarga moslashish zaruriyati tomon siljish kuzatildi.

Ta'lim fanining rivojlanishiga turtki bo'lgan ijtimoiy ehtiyojlar

Vaqt o‘tishi bilan ta’lim fanining rivojlanishiga turtki bo‘lgan ijtimoiy ehtiyojlarni to‘rtta asosiy davrga bo‘lish mumkin: sanoatlashtirishgacha bo‘lgan davr, sanoatlashtirish, 20-asr boshi va 20-asr oxiri.

Industrializatsiyadan oldingi: Bu davrdagi ijtimoiy ehtiyoj odamlarga diniy matnlarni o'qish va tijorat bilan shug'ullanish imkonini beradigan asosiy savodxonlik va hisoblash ko'nikmalari edi. Bu davrda taʼlim-tarbiya fanining rivojlanishi oʻqish, yozish, hisoblash koʻnikmalariga qaratildi.

Sanoatlashtirish: Sanoat inqilobining kelishi bilan ijtimoiy ehtiyoj odamlarni fabrika va fabrikalarda ishlashga tayyorlashga o'tdi. Bu davrda taʼlim fanining rivojlanishi shogirdlik va savdo maktablari kabi kasb-hunar taʼlimining rivojlanishiga qaratildi.

20-asr boshlari: Bu davrda ijtimoiy ehtiyoj universal ta'lim va imkoniyatlar tengligi edi. Ushbu davrda ta'lim fanining rivojlanishi barcha shaxslarning ta'lim olishdan teng foydalanishini ta'minlash uchun standartlashtirilgan test sinovlari va o'qituvchilarni tayyorlash dasturlarini ishlab chiqishga qaratildi.

20-asr oxiri: Bu davrdagi ijtimoiy ehtiyoj umrbod taʼlim va moslashuvchanlik edi. Bu davrda ta'lim fanining rivojlanishi turli xil o'quvchilar doirasiga mos keladigan va tez o'zgaruvchan ijtimoiy va iqtisodiy sharoitlarga moslashish uchun zarur bo'lgan ko'nikmalarni ta'minlaydigan pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqishga qaratilgan edi.

Kelajakdagi rivojlanish uchun ta'siri

Ta'lim fanining tarixiy ijtimoiy ehtiyojlarini tushunish kelajakdagi rivojlanish uchun asosiy muammolar va imkoniyatlarni aniqlash uchun asos yaratadi. 21-asrda ijtimoiy ehtiyoj raqamli ko'nikmalar va innovatsiyalarni rivojlantirishga o'tdi . Ta'lim fani texnologiyani ta'limga kiritishga moslashishi va shaxslarni raqamli asrning o'zgaruvchan talablariga tayyorlash uchun innovatsion pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqishi kerak.

MUHOKAMA

Ta’lim fanining tarixiy ijtimoiy ehtiyojlari soha evolyutsiyasi va uning hozirgi holatini tushunish uchun asos yaratadi. Vaqt o'tishi bilan ta'lim fanining rivojlanishiga turtki bo'lgan ijtimoiy ehtiyojlarni tushunib, kelajakdagi rivojlanishning asosiy muammolari va imkoniyatlarini aniqlash mumkin. Masalan, 21-asrda raqamli ko‘nikmalarga bo‘lgan talab ortib borayotgani texnologiyani ta’limga kiritish uchun innovatsion pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqishga yana e’tibor qaratilishiga olib keldi.

Xulosa qilib aytadigan bo'lsak, ta'lim fanining rivojlanishida tarixiy ijtimoiy ehtiyojlar hal qiluvchi rol o'ynagan. Ushbu ehtiyojlarni tushunib, biz soha evolyutsiyasini yaxshiroq baholashimiz va kelajakdagi rivojlanish imkoniyatlarini aniqlashimiz mumkin.

ADABIYOTLAR

1. Lagemann, E. C. (2000). An elusive science: The troubling history of educational research. University of Chicago Press.

2. Labaree , DF (2010). Ta'lim, tarix. Xalqaro ta’lim ensiklopediyasida (175- 180-betlar). Elsevier.

3. Tyack, D. va Cuban, L. (1995). Utopiyaga o'ylash: davlat maktabini isloh qilishning bir asrligi. Garvard universiteti matbuoti.