ResearcherUz LogoResearcherUz
Dergiyi Görüntüle

MAKTABGACHA TA’LIM TARBIYALANUVCHILARNI MILLIY QADRIYATLAR ASOSIDA TARBIYASHNING O‘ZIGA XOS PEDAGOGIK XUSUSIYATLARI

Özet

KIRISH: maktabgacha ta’lim yosh bolalarda shaxsiy, intellektual va ijtimoiy rivojlanishni shakllantirishning asosiy bosqichi hisoblanadi. Shu yoshda tarbiyalanuvchilarga milliy qadriyatlarni singdirish, ularni ona tiliga, milliy urf-odat va an’analariga hurmat ruhida tarbiyalash muhimdir. Milliy qadriyatlar asosida tarbiya bolaning axloqiy, madaniy va estetik rivojlanishida muhim o‘rin tutadi, ularning milliy o‘zligini saqlash va jamiyatga moslashishiga xizmat qiladi. MAQSAD: maktabgacha ta’lim muassasalarida tarbiyalanuvchilarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash jarayonining o‘ziga xos pedagogik xususiyatlarini aniqlash va ularni amaliyotda samarali tatbiq etish usullarini ishlab chiqishdir. Shu bilan birga bolalarning milliy ongini rivojlantirish va ularni ona tiliga, milliy urf-odat va an’analarga hurmat ruhida tarbiyalash, tarbiyachilarning milliy qadriyatlarni tarbiyaviy jarayonga integratsiya qilish ko‘nikmalarini aniqlash va oshirish, milliy qadriyatlar asosida tarbiya berishning samaradorligini bolalarning ijtimoiy, axloqiy va estetik rivojlanishi orqali baholash, maktabgacha yoshdagi bolalar orasida o‘z milliy identifikatsiyasini mustahkamlash, axloqiy va madaniy qadriyatlarni qabul qilishni rag‘batlantirish, tarbiyaviy metodlar va innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish orqali pedagogik jarayonni boyitish va milliy qadriyatlarni yanada samarali tatbiq etish. Ushbu maqsadlar tadqiqotga ilmiy asos beradi va maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning pedagogik metodikasini takomillashtirishga xizmat qiladi. MATERIALLAR VA METODLAR: tadqiqotda foydalanilgan materiallar maktabgacha ta’lim muassasalaridagi amaliy darslar, tarbiyaviy mashg‘ulotlar va bolalarning ijodiy ishlari hisoblanadi. Shu bilan birga milliy madaniyat, urf-odat va an’analar bo‘yicha darslik va metodik qo‘llanmalar tahlil qilindi. Tadqiqotda quyidagi ilmiypedagogik metodlar qo‘llanildi. Kuzatuv – bolalarning kundalik faoliyati va tarbiyaviy mashg‘ulotlardagi xatti-harakatlarini o‘rganish. Suhbat va intervyu – tarbiyachilar va otaonalar bilan muloqot orqali tarbiya jarayonini tahlil qilish. Eksperimental metod – milliy qadriyatlar asosida tarbiya berilgan guruhlar bilan solishtirma kuzatuvlar o‘tkazish. Analiz va taqqoslash – nazariy manbalar va amaliy faoliyat natijalarini tahlil qilish. MUHOKAMA VA NATIJALAR: tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, maktabgacha yoshdagi bolalarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat. Tarbiya jarayonida o‘yin va ijodiy faoliyatdan keng foydalanish, milliy ertak, qo‘shiq va o‘yinlarni tatbiq etish ahamiyatli bo‘lib hisoblanadi. Tarbiyalanuvchilarga milliy urf-odat, bayramlar va an’analarni amalda namoyish etish orqali ularda milliy g‘urur, kattalarga hurmat, kichiklarda izzatda bo‘lish, vatanparvarlik ruhida tarbiyalshga xizmat qiladi. Tarbiyachilarning o‘zining milliy qadriyatlarni o‘zida namoyon etishi va bolalarga namuna bo‘lishi juda ham yuksak natijalarni beradi. Bolalarning shaxsiy tajribasi va qiziqishlariga asoslangan individual yondashuv ularni atrofdagi shaxslar bilan muloqotda kirishiga amaliy yordam beradi. Eksperiment davomida milliy qadriyatlar asosida tarbiyalangan bolalarda axloqiy qadriyatlarni qabul qilish, ijtimoiy ko‘nikmalar va estetik did sezilarli darajada rivojlanganligi kuzatildi. Shu bilan birga bolalar o‘z milliy identifikatsiyasini mustahkamladi va o‘z ona tilini to‘g‘ri ishlatishga ko‘nikdi. XULOSA: maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarini milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash – bolaning shaxsiy, ijtimoiy va madaniy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan jarayon hisoblanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, milliy qadriyatlarni tarbiyaga tatbiq etish bolalarda axloqiy va ijtimoiy fazilatlarni shakllantirishga, milliy identifikatsiyani mustahkamlashga va ona tiliga hurmatni rivojlantirishga yordam beradi. Milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning o‘ziga xos pedagogik xususiyatlari quyidagilardan iborat: tarbiyaviy jarayonlarda o‘yin, ertak va ijodiy faoliyatga keng tayanish; milliy urf-odat va an’analarni amalda qo‘llash; individual yondashuv va tarbiyachining shaxsiy namunalari orqali tarbiya berish. Bu yondashuv bolalarning ijodiy tafakkuri, estetik didi va ijtimoiy ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Shuningdek, milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash jarayoni tarbiyalanuvchilarda hurmat, mehr-muhabbat, sadoqat va mas’uliyat kabi axloqiy fazilatlarni shakllantirishga yordam beradi. Bolalar jamiyatdagi turli vaziyatlarda to‘g‘ri xulq-atvorni tanlashga, do‘stlik va hamkorlik munosabatlarini rivojlantirishga o‘rgatiladi. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, milliy qadriyatlar asosida tarbiyalangan bolalar o‘z ona tilini to‘g‘ri ishlatish, milliy bayram va an’analarda faol ishtirok etish, shuningdek, ijodiy faoliyatda o‘zini erkin namoyon etish qobiliyatiga ega bo‘ladilar. Shu bilan birga, tarbiyachilarning metodik ko‘nikmalari va innovatsion yondashuvlardan foydalanishi tarbiyaviy jarayon samaradorligini oshiradi. Natijada, maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash – bolalarni jamiyatga moslashadigan, axloqiy va madaniy jihatdan yetuk shaxslar sifatida shakllantirishning samarali usuli hisoblanadi. Bu esa nafaqat tarbiyalanuvchilarning shaxsiy rivojlanishiga, balki butun jamiyatning madaniy va axloqiy salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.


INTRODUCTION: preschool education is a crucial stage in the formation of children’s personal, intellectual, and social development. At this age, it is important to instill national values in children, fostering respect for their native language, national customs, and traditions. Education based on national values plays a significant role in the moral, cultural, and aesthetic development of children, helping preserve their national identity and facilitating their adaptation to society. AIM: the purpose of this study is to identify the pedagogical specifics of educating preschool children based on national values and to develop effective methods for their practical implementation. Additionally, the study aims to develop children’s national consciousness, cultivate respect for their native language and national customs, assess and enhance educators’ competencies in integrating national values into the educational process, evaluate the effectiveness of education based on national values through children’s social, moral, and aesthetic development, strengthen preschoolers’ national identity, promote the adoption of moral and cultural values, and enrich the pedagogical process through innovative methods and approaches. These objectives provide a scientific foundation for the study and contribute to improving the methodology of educating preschool children based on national values. MATERIALS AND METHODS: the study utilized materials from practical classes, educational activities, and children’s creative works in preschool institutions. In addition, textbooks and methodological guides on national culture, customs, and traditions were analyzed. The following scientific-pedagogical methods were applied observation – studying children’s daily activities and behavior during educational sessions, interviews and conversations – analyzing the educational process through interaction with educators and parents, experimental method – conducting comparative observations in groups where education was based on national values, analysis and comparison – studying theoretical sources and results of practical activities. DISCUSSION AND RESULTS: the results of the study indicate that the main pedagogical specifics of educating preschool children based on national values include extensive use of games and creative activities, incorporation of national stories, songs, and games, and practical demonstration of national customs, holidays, and traditions. This fosters children’s national pride, respect for elders, politeness toward younger peers, and patriotism. The personal example of the educator in demonstrating national values produces highly positive results. Individual approaches based on children’s experiences and interests facilitate their social interaction. The experiment showed that children educated on the basis of national values significantly developed moral qualities, social skills, and aesthetic taste. They also strengthened their national identity and improved their use of the native language. CONCLUSION: educating preschool children based on national values is a vital process contributing to their personal, social, and cultural development. The study demonstrates that applying national values in education fosters moral and social qualities in children, strengthens their national identity, and promotes respect for their native language. Pedagogical specifics include active use of games, stories, and creative activities; practical application of national customs and traditions; individual approaches; and educators’ personal example. This approach enhances children’s creative thinking, aesthetic taste, and social skills. Education based on national values helps develop respect, love, loyalty, and responsibility, and teaches children to behave appropriately in society while fostering friendship and collaboration. Children educated in this way participate actively in national holidays and traditions and express themselves freely in creative activities. The use of educators’ methodological skills and innovative approaches increases the effectiveness of the educational process. Therefore, preschool education based on national values is an effective means of forming children as morally and culturally mature individuals, contributing not only to their personal development but also to the cultural and moral potential of society as a whole.

Tam PDF Belgesi

İlgili Makaleler

Tam metin

ASOSIDA TARBIYASHNING O‘ZIGA XOS PEDAGOGIK XUSUSIYATLARI

Djoʼrayeva Muxayyo Xayriddinovna, Buxoro tumani 43-DMTT direktori, Buxoro, O‘zbekiston

Annotatsiya

KIRISH

maktabgacha ta’lim yosh bolalarda shaxsiy, intellektual va ijtimoiy rivojlanishni shakllantirishning asosiy bosqichi hisoblanadi. Shu yoshda tarbiyalanuvchilarga milliy qadriyatlarni singdirish, ularni ona tiliga, milliy urf-odat va an’analariga hurmat ruhida tarbiyalash muhimdir. Milliy qadriyatlar asosida tarbiya bolaning axloqiy, madaniy va estetik rivojlanishida muhim o‘rin tutadi, ularning milliy o‘zligini saqlash va jamiyatga moslashishiga xizmat qiladi.

MAQSAD

maktabgacha ta’lim muassasalarida tarbiyalanuvchilarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash jarayonining o‘ziga xos pedagogik xususiyatlarini aniqlash va ularni amaliyotda samarali tatbiq etish usullarini ishlab chiqishdir. Shu bilan birga bolalarning milliy ongini rivojlantirish va ularni ona tiliga, milliy urf-odat va an’analarga hurmat ruhida tarbiyalash, tarbiyachilarning milliy qadriyatlarni tarbiyaviy jarayonga integratsiya qilish ko‘nikmalarini aniqlash va oshirish, milliy qadriyatlar asosida tarbiya berishning samaradorligini bolalarning ijtimoiy, axloqiy va estetik rivojlanishi orqali baholash, maktabgacha yoshdagi bolalar orasida o‘z milliy identifikatsiyasini mustahkamlash, axloqiy va madaniy qadriyatlarni qabul qilishni rag‘batlantirish, tarbiyaviy metodlar va innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish orqali pedagogik jarayonni boyitish va milliy qadriyatlarni yanada samarali tatbiq etish. Ushbu maqsadlar tadqiqotga ilmiy asos beradi va maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning pedagogik metodikasini takomillashtirishga xizmat qiladi.

MATERIALLAR VA METODLAR

tadqiqotda foydalanilgan materiallar maktabgacha ta’lim muassasalaridagi amaliy darslar, tarbiyaviy mashg‘ulotlar va bolalarning ijodiy ishlari hisoblanadi. Shu bilan birga milliy madaniyat, urf-odat va an’analar bo‘yicha darslik va metodik qo‘llanmalar tahlil qilindi. Tadqiqotda quyidagi ilmiypedagogik metodlar qo‘llanildi. Kuzatuv – bolalarning kundalik faoliyati va tarbiyaviy mashg‘ulotlardagi xatti-harakatlarini o‘rganish. Suhbat va intervyu – tarbiyachilar va otaonalar bilan muloqot orqali tarbiya jarayonini tahlil qilish. Eksperimental metod – milliy qadriyatlar asosida tarbiya berilgan guruhlar bilan solishtirma kuzatuvlar o‘tkazish. Analiz va taqqoslash – nazariy manbalar va amaliy faoliyat natijalarini tahlil qilish.

MUHOKAMA VA NATIJALAR

tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, maktabgacha yoshdagi bolalarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat. Tarbiya jarayonida o‘yin va ijodiy faoliyatdan keng foydalanish, milliy ertak, qo‘shiq va o‘yinlarni tatbiq etish ahamiyatli bo‘lib hisoblanadi. Tarbiyalanuvchilarga milliy urf-odat, bayramlar va an’analarni amalda namoyish etish orqali ularda milliy g‘urur, kattalarga hurmat, kichiklarda izzatda bo‘lish, vatanparvarlik ruhida tarbiyalshga xizmat qiladi. Tarbiyachilarning o‘zining milliy qadriyatlarni o‘zida namoyon etishi va bolalarga namuna bo‘lishi juda ham yuksak natijalarni beradi. Bolalarning shaxsiy tajribasi va qiziqishlariga asoslangan individual yondashuv ularni atrofdagi shaxslar bilan muloqotda kirishiga amaliy yordam beradi. Eksperiment davomida milliy qadriyatlar asosida tarbiyalangan bolalarda axloqiy qadriyatlarni qabul qilish, ijtimoiy ko‘nikmalar va estetik did sezilarli darajada rivojlanganligi kuzatildi. Shu bilan birga bolalar o‘z milliy identifikatsiyasini mustahkamladi va o‘z ona tilini to‘g‘ri ishlatishga ko‘nikdi.

XULOSA

maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarini milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash – bolaning shaxsiy, ijtimoiy va madaniy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan jarayon hisoblanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, milliy qadriyatlarni tarbiyaga tatbiq etish bolalarda axloqiy va ijtimoiy fazilatlarni shakllantirishga, milliy identifikatsiyani mustahkamlashga va ona tiliga hurmatni rivojlantirishga yordam beradi. Milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning o‘ziga xos pedagogik xususiyatlari quyidagilardan iborat: tarbiyaviy jarayonlarda o‘yin, ertak va ijodiy faoliyatga keng tayanish; milliy urf-odat va an’analarni amalda qo‘llash; individual yondashuv va tarbiyachining shaxsiy namunalari orqali tarbiya berish. Bu yondashuv bolalarning ijodiy tafakkuri, estetik didi va ijtimoiy ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Shuningdek, milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash jarayoni tarbiyalanuvchilarda hurmat, mehr-muhabbat, sadoqat va mas’uliyat kabi axloqiy fazilatlarni shakllantirishga yordam beradi. Bolalar jamiyatdagi turli vaziyatlarda to‘g‘ri xulq-atvorni tanlashga, do‘stlik va hamkorlik munosabatlarini rivojlantirishga o‘rgatiladi. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, milliy qadriyatlar asosida tarbiyalangan bolalar o‘z ona tilini to‘g‘ri ishlatish, milliy bayram va an’analarda faol ishtirok etish, shuningdek, ijodiy faoliyatda o‘zini erkin namoyon etish qobiliyatiga ega bo‘ladilar. Shu bilan birga, tarbiyachilarning metodik ko‘nikmalari va innovatsion yondashuvlardan foydalanishi tarbiyaviy jarayon samaradorligini oshiradi. Natijada, maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash – bolalarni jamiyatga moslashadigan, axloqiy va madaniy jihatdan yetuk shaxslar sifatida shakllantirishning samarali usuli hisoblanadi. Bu esa nafaqat tarbiyalanuvchilarning shaxsiy rivojlanishiga, balki butun jamiyatning madaniy va axloqiy salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.

KALIT SO‘ZLAR: maktabgacha ta’lim, milliy qadriyatlar, tarbiya, pedagogik xususiyatlar, bolalar, ijodiy faoliyat.

ВОСПИТАНИЕ ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА НА ОСНОВЕ

НАЦИОНАЛЬНЫХ ЦЕННОСТЕЙ: ОСОБЕННОСТИ ПЕДАГОГИЧЕСКОГО

ПОДХОДА

Джўраева Мухайё Хайриддиновна, директор дошкольного образовательного учреждения, Бухара, Узбекистан

Аннотация

ВВЕДЕНИЕ

дошкольное образование является ключевым этапом формирования личностного, интеллектуального и социального развития детей. В этот период важно прививать воспитанникам национальные ценности, воспитывать уважение к родному языку, национальным обычаям и традициям. Воспитание на основе национальных ценностей играет важную роль в нравственном, культурном и эстетическом развитии детей, способствует сохранению их национальной идентичности и успешной адаптации в обществе.

ЦЕЛЬ

цель данного исследования – выявить особенности педагогического подхода к воспитанию детей дошкольного возраста на основе национальных ценностей и разработать эффективные методы их практического применения. Кроме того, исследование направлено на развитие национального самосознания детей, воспитание уважения к родному языку и национальным обычаям, выявление и повышение компетенций педагогов в интеграции национальных ценностей в образовательный процесс, оценку эффективности воспитания на основе национальных ценностей через социальное, нравственное и эстетическое развитие детей, укрепление национальной идентичности дошкольников, стимулирование усвоения нравственных и культурных ценностей, а также совершенствование педагогического процесса через разработку новых методов и инновационных подходов. Данные цели обеспечивают научную основу исследования и способствуют совершенствованию методики воспитания на основе национальных ценностей в дошкольном образовании.

МАТЕРИАЛЫ И МЕТОДЫ

в исследовании использовались материалы практических занятий, воспитательных мероприятий и творческих работ детей дошкольного возраста. Кроме того, анализировались учебники и методические пособия по национальной культуре, обычаям и традициям. В исследовании применялись следующие научно-педагогические методы наблюдение – изучение повседневной деятельности детей и их поведения на воспитательных занятиях, интервью и беседы – анализ воспитательного процесса через взаимодействие с педагогами и родителями, экспериментальный метод – проведение сравнительного наблюдения в группах, где воспитание велось на основе национальных ценностей, анализ и сравнение – изучение теоретических источников и результатов практической деятельности.

ОБСУЖДЕНИЕ И РЕЗУЛЬТАТЫ

результаты исследования показали, что ключевые особенности воспитания детей дошкольного возраста на основе национальных ценностей включают: широкое использование игры и творческой деятельности, применение национальных сказок, песен и игр, демонстрацию национальных обычаев, праздников и традиций, что формирует у детей национальную гордость, уважение к старшим, вежливость к младшим и патриотическое воспитание. Важную роль играет личный пример педагога в проявлении национальных ценностей. Индивидуальный подход, основанный на личном опыте и интересах детей, способствует успешной социализации и взаимодействию с окружающими. Эксперимент показал, что дети, воспитанные на основе национальных ценностей, демонстрируют значительное развитие нравственных качеств, социальных навыков и эстетического вкуса, укрепляют свою национальную идентичность и совершенствуют владение родным языком.

ЗАКЛЮЧЕНИЕ

воспитание детей дошкольного возраста на основе национальных ценностей является важным процессом, способствующим личностному, социальному и культурному развитию. Результаты исследования показывают, что применение национальных ценностей в воспитании формирует у детей нравственные и социальные качества, укрепляет национальную идентичность и развивает уважение к родному языку. Основные педагогические особенности включают: активное использование игр, сказок и творческой деятельности; практическое применение национальных обычаев и традиций; индивидуальный подход и личный пример педагога. Такой подход способствует развитию творческого мышления, эстетического вкуса и социальных навыков детей. Воспитание на основе национальных ценностей помогает формировать уважение, любовь, преданность и ответственность у детей, развивает умение правильно вести себя в обществе, укрепляет дружеские и партнерские отношения. Дети, воспитанные на основе национальных ценностей, правильно используют родной язык, активно участвуют в национальных праздниках и традициях, проявляют себя в творческой деятельности. Использование педагогами методических навыков и инновационных подходов повышает эффективность воспитательного процесса. Таким образом, воспитание на основе национальных ценностей является эффективным способом формирования детей как морально и культурно зрелых личностей, что способствует не только их личностному развитию, но и повышению культурного и нравственного потенциала всего общества.

КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА

дошкольное образование, национальные ценности, воспитание, педагогические особенности, дети, творческая деятельность.

PEDAGOGICAL SPECIFICS OF EDUCATING PRESCHOOL CHILDREN BASED ON

NATIONAL VALUES

Djo’rayeva Mukhayyo Khayriddinovna, Director of 43rd Preschool Educational Institution, Bukhara, Uzbekistan

Annotation

INTRODUCTION

preschool education is a crucial stage in the formation of children’s personal, intellectual, and social development. At this age, it is important to instill national values in children, fostering respect for their native language, national customs, and traditions. Education based on national values plays a significant role in the moral, cultural, and aesthetic development of children, helping preserve their national identity and facilitating their adaptation to society.

AIM

the purpose of this study is to identify the pedagogical specifics of educating preschool children based on national values and to develop effective methods for their practical implementation. Additionally, the study aims to develop children’s national consciousness, cultivate respect for their native language and national customs, assess and enhance educators’ competencies in integrating national values into the educational process, evaluate the effectiveness of education based on national values through children’s social, moral, and aesthetic development, strengthen preschoolers’ national identity, promote the adoption of moral and cultural values, and enrich the pedagogical process through innovative methods and approaches. These objectives provide a scientific foundation for the study and contribute to improving the methodology of educating preschool children based on national values.

MATERIALS AND METHODS

the study utilized materials from practical classes, educational activities, and children’s creative works in preschool institutions. In addition, textbooks and methodological guides on national culture, customs, and traditions were analyzed. The following scientific-pedagogical methods were applied observation – studying children’s daily activities and behavior during educational sessions, interviews and conversations – analyzing the educational process through interaction with educators and parents, experimental method – conducting comparative observations in groups where education was based on national values, analysis and comparison – studying theoretical sources and results of practical activities.

DISCUSSION AND RESULTS

the results of the study indicate that the main pedagogical specifics of educating preschool children based on national values include extensive use of games and creative activities, incorporation of national stories, songs, and games, and practical demonstration of national customs, holidays, and traditions. This fosters children’s national pride, respect for elders, politeness toward younger peers, and patriotism. The personal example of the educator in demonstrating national values produces highly positive results. Individual approaches based on children’s experiences and interests facilitate their social interaction. The experiment showed that children educated on the basis of national values significantly developed moral qualities, social skills, and aesthetic taste. They also strengthened their national identity and improved their use of the native language.

CONCLUSION

educating preschool children based on national values is a vital process contributing to their personal, social, and cultural development. The study demonstrates that applying national values in education fosters moral and social qualities in children, strengthens their national identity, and promotes respect for their native language. Pedagogical specifics include active use of games, stories, and creative activities; practical application of national customs and traditions; individual approaches; and educators’ personal example. This approach enhances children’s creative thinking, aesthetic taste, and social skills. Education based on national values helps develop respect, love, loyalty, and responsibility, and teaches children to behave appropriately in society while fostering friendship and collaboration. Children educated in this way participate actively in national holidays and traditions and express themselves freely in creative activities. The use of educators’ methodological skills and innovative approaches increases the effectiveness of the educational process. Therefore, preschool education based on national values is an effective means of forming children as morally and culturally mature individuals, contributing not only to their personal development but also to the cultural and moral potential of society as a whole.

Keywords: preschool education, national values, education, pedagogical specifics, children, creative activities.

O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030- yilgacha rivojlantirish konsepsiyasida “Maktabgacha yoshdagi bolalarni har tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy jihatdan rivojlanishi uchun shartsharoitlar yaratish, maktabgacha ta’lim tizimiga innovatsiyalarni, ilg‘or pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish” kabi muhim vazifalar belgilangan. Bu esa, maktabgacha yoshdagi tarbiyalanuvchilarda milliy g‘ururni tarbiyalashning interaktiv vositalarini ishlab chiqish, tarixiy obidalar bilan tanishtirish jarayonida bolalarda o‘tmishga qiziqishni shakllantirishning metodik tizimini takomillashtirishni taqozo etadi. O’zbekistonRespublikasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to’g’risida”gi Qonunida maktabgacha ta’lim va tarbiya tizimida bolalarga ta’lim va tarbiya berishga, ularni intellektual, ma’naviy-axloqiy, etik, estetik va jismoniy jihatdan rivojlantirishga, shuningdek, bolalarni umumiy o’rta ta’limga tayyorlashga qaratilgan uzluksiz ta’lim turi sifatida ta’rif berilishida ham pedagogik shartsharoitlar asosida yondashishni ko’rish mumkin. SHunday ekan bolalarni maьnaviyaxlokiy yondashuv asosida tarbiyalashda pedagog va tarbiyachilarni o’rni aloxida axamiyatga ega.Bu borada pedagoglar va tarbiyachilar oila bilan hamkorlikda ish olib borishi kuzlangan natijani ijobiylanishiga olib keladiQadriyatlar bolaning shaxs sifatida shakllanishida yo‘l ko‘rsatadi va uni jamiyatning faol a’zosi sifatida tayyorlaydi. Hozirgi kunda bolalarda milliy qadriyatlar vositasida axloqiy sifatlarni shakllantirish, bolaning xulq madaniyati, ularning ongli faoliyati, bilim saviyasi, e’tiqodi-tarixiy tajribalarga, an’analar, udumlar va urf-odatlarga munosabati darajasida tarkib toptirish, milliy qadriyatlarimiz bo‘lmish an’analar, udumlar va urf - odatlarni o‘rganish, oila, maktabgacha ta'lim tashkiloti, jamoatchilik hamda mahallalarda amalga oshirilmoqda. Milliy urf – odatlarimizda alohida sanʼat va qadriyat darajasida boʼlgan. Bugungi kunda esa ana shu boradagi qadriyatlarimizni bilmaslikdan faqat yevropacha kiyimlarga ruju qoʼyish, eng achinarlisi esa bazan ayollar koʼylaklarida oldi kalta, orti uzun, qoʼllar va koʼkrak qismining oʼta ochiq holda tikilishlari ham uchrab turibdi.Harir matolardan, tananing ichki aʼzolari koʼrinib turuvchi koʼylaklar ham yoʼq emas. Bu moda yoki zamonaviylik emas, aslida didsizlik va madaniyatsizlikni koʼrsatadi.

Maktabgcaha ta’lim tashkilotlarida yosh avlodlarimizga el-u yurt, xalq, millat va Vatan manfaatlarini anglash, ularning shon-shuxratini yanada oshirish, ilm-u fanni va madaniyatini, ajdodlarimiz boy merosini, tarixi, dini va qadriyatlarini o’rganish, munosib baholash borasidagi tarbiyachilarimizning faoliyatlari katta axamiyatga ega. Maktabgacha yoshdagi bolalarni milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashda, milliyma’naviy, etnik qadriyatlarni yoshlar ongiga samarali singdirishda maktabgacha ta’lim tashkilotida milliylik va milliy ma’naiy qadriyatlar uyg’unligi mavzusida olimlar, yozuvchi va shoirlarning xayoti va ijod yo’liga oidbo’lgan videofilmlarni qo’yib ko’rsatib borsak maqsadga muvofiq bo’lar edi. Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida milliy qadriyatlarni asosiy tamoyil sifatida qabul qilish, bolalarning ma'naviy va axloqiy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Milliy qadriyatlar orqali bolalarga o'z xalqining tarixiy, madaniy, va axloqiy boyliklarini o'rgatish, ularning vatanparvarlik, mehnatsevarlik, halollik kabi fazilatlarini rivojlantirish mumkin.Shuningdek, maktabgacha ta'lim muassasalarida yangi pedagogik metodlar va zamonaviy yondashuvlar yordamida milliy qadriyatlarni bolalarga samarali o'rgatish, kelajak avlodning ma'naviy va axloqiy poydevorini mustahkamlashda muhim omil bo'ladi.

Ajdodlarimizdan bizgacha meros sifatida yetib kelgan milliy urf-odat, udum, an’ana va qadriyatlarimiz – “Chaqaloqni beshikka belash”, “Milliy liboslar – millat ko‘rki”, “Milliy raqslar”, “Laparlar”, “Aytishuvlar”, “Milliy o‘yinlar” kabi mavzularda tashkil etilayotgan mashg‘ulotlarda o‘zligimiz, urf-odatlar va an’analarimizning nafosati va jozibasi tarbiyachi va tarbiyalanuvchilar tomonidan ochiq mashg‘ulotlar ularda vatanparvarlik, milliy qadriyatlarga hurmat, ajdodlarga munosib farzand bo‘lishiga xizmat qiladi. Ma’naviyaxloqiy tarbiyalash jarayoni ijtimoiy taraqqiyot mahsuli sifatida qadriyatlar bilan bog’liq bo’lib, bolalarning hayot tarzi va xatti-harakatlarini ma’lum maqsadlarga yo’naltiradigan, tegishli tartibga soladigan ma’naviy hodisa sifatida tarbiyaviy qimmatga egadir. Qadriyatlar tizimi keng va turlicha bo’lib, ulardan integratsion yondashuv jarayonida samarali foydalanishga ahamiyat beriladi. Maktabgacha yoshdagi bolalarni ma’naviyaxloqiy tarbiyalashda milliy qadriyatlar yetakchi o’rinni egallaydi. O’zbek xalqining asrlardan asrlarga o’tib kelayotgan o’zi tug’ilib o’sgan ona Vatanga muhabbat, ajdodlar xotirasiga sadoqat, kattalarga ehtirom, kichiklarga izzatda bo’lish, atrofdagilarga hurmat va e’tibor ko’rsatish, oila a’zolarini asrab-avaylash singari ko’plab insoniy fazilatlar milliy qadriyatlarimiz asosini tashkil etadi.

Farzand dunyoga kelishidan tortib, to‘y-bayramlargacha bo‘lgan o‘ziga xos umumbashariy qadriyatlarni asrab-avaylash har birimizning Vatan oldidagi muqaddas burchimizdir. Zero, kelajakka poydevor eng avvalo o‘zlikni bilish va vatanparvarlikdan boshlanadi. Maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilarini milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash – bolaning shaxsiy, ijtimoiy, madaniy va estetik rivojlanishida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan murakkab pedagogik jarayon hisoblanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, milliy qadriyatlar asosida tarbiya berish bolalarda axloqiy fazilatlar – hurmat, sadoqat, mehr-muhabbat, adolat va mas’uliyatni shakllantirishga, shuningdek, ularning ijtimoiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Milliy qadriyatlar tarbiyaga tatbiq etilganda bolalarda ona tilini to‘g‘ri ishlatish qobiliyati, milliy bayram va an’analarda faol ishtirok etish, ijodiy faoliyatda o‘zini namoyon etish kabi ko‘nikmalar rivojlanadi. Bu esa bolalarning milliy identifikatsiyasini mustahkamlash va ularni jamiyatga moslashadigan yetuk shaxs sifatida shakllantirishga yordam beradi. Tarbiyaviy jarayonlarda o‘yin va ijodiy faoliyatga asoslanish – bolalar o‘yinda milliy qadriyatlarni o‘zlashtiradi, ertak, qo‘shiq va milliy o‘yinlar orqali axloqiy va madaniy qadriyatlarni singdiradi. Individual yondashuv – tarbiya jarayoni bolaning qiziqish, ehtiyoj va imkoniyatlariga moslashadi, bu esa samarali o‘rganish va ijtimoiylashishga yordam beradi. Pedagogning shaxsiy namunaligi – tarbiyachining milliy qadriyatlarni hayotida namoyon qilishi bolalar uchun kuchli motivator vazifasini bajaradi. Integratsiyalashgan metodlar – milliy qadriyatlar o‘quv-mashg‘ulotlar, madaniy tadbirlar va bayramlar orqali amalda qo‘llaniladi, bu esa qadriyatlarni chuqurroq o‘zlashtirishni ta’minlaydi. Doimiy amaliy tatbiq – qadriyatlar faqat nazariy emas, balki kundalik faoliyatda namoyon bo‘lishi, bolalarda axloqiy va madaniy xulq-atvorni mustahkamlashga xizmat qiladi. Shuningdek, milliy qadriyatlar asosida tarbiyalangan bolalarda ijtimoiy tafakkur, mas’uliyat hissi va hamkorlik ko‘nikmalari rivojlanadi. Ular jamiyatdagi turli vaziyatlarda to‘g‘ri xulq-atvorni tanlashni, do‘stlik va hamkorlik munosabatlarini rivojlantirishni o‘rganadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, tarbiyachilarning metodik ko‘nikmalari, pedagogik yondashuvlar va innovatsion metodlardan foydalanishi tarbiyaviy jarayon samaradorligini sezilarli darajada oshiradi. Shu bilan birga, bolalar o‘z ona tilida erkin muloqot qilish, milliy an’analarda faol ishtirok etish va ijodiy faoliyat orqali o‘zini namoyon etish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Natijada, maktabgacha ta’limda milliy qadriyatlar asosida tarbiyalash – bolalarni axloqiy, madaniy va ijtimoiy jihatdan yetuk shaxs sifatida shakllantirishning samarali vositasi hisoblanadi. Bu jarayon nafaqat tarbiyalanuvchilarning shaxsiy rivojlanishiga, balki butun jamiyatning madaniy, axloqiy va estetik salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. Shu tariqa, milliy qadriyatlar asosidagi tarbiya pedagogik metodikani takomillashtirish, tarbiyachilar kompetensiyasini oshirish va maktabgacha ta’lim sifatini yaxshilash uchun muhim ilmiypedagogik asos yaratadi.

ADABIYOTLAR RO‘YXATI | СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ | REFERENCES

1. .O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 maydagi “O’zbekiston

Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish

kontseptsiyasini tasdiqlash to’g’risida” gi PQ-4312–son qarori.

2. Ortiqov Sh., Yoshlarni milliy g‘oya ruhida tarbiyalashda tarixiy xotiraning

ahamiyati.Ilmiy konferensiya. 2013 yil

3. Karimova, M. (2020). Milliy qadriyatlar va tarbiya masalalari. Toshkent

4. Slastyonin, V. A. (2000). Pedagogika: O‘qituvchi kasbiga kirish. Moskva.

5. Yoqubov, A. (2017). Bolalar tarbiyasida og‘zaki ijodiy merosning o‘rni. Toshkent:

6. Kamilova,Z.A. (2021). “Milliy qadriyatlar asosida tarbiyalashning psixopedagogik

asoslari”. Pedagogik izlanishlar jurnali, №4

7. Xojaeva, M. A. (2019). Maktabgacha ta'limda milliy qadriyatlarni

o'rgatish. Toshkent: O'quvchi.

8. Yusupov, F. S. (2021). Bolalar tarbiyasida milliy qadriyatlar va ularning

ahamiyati. Toshkent: Innovatsiya nashriyoti

9. 7.Ergasheva, L. M. (2020). Maktabgacha ta'lim tizimida milliy

qadriyatlarni shakllantirish. Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti.

10. .Djuraev R., Torejonova R. Bolalarning axloqiy tarbiyasida xalq udumlari va

an’a’nalaridan foydalanish // Xalq ta’limi, 2009. – №2.1999. –103 b.

11. Raxmatova X.A. Pedagogik diagnostika va korreksiya darslik. Toshkent, 2021.,

12. Otavaliyeva O’. Bola tarbiyasida bog’cha va oila hamkorligi. – Toshkent:

O’qituvchi, 1994. –72 b.

13. Sohibov A. Sharq allomalari ma’naviy-axloqiy tarbiya haqida // Xalq ta’limi. 2008.

–№3. –B.16-21.

Metin PDF'den otomatik olarak çıkarılmıştır ve hatalar içerebilir.