Investitsion loyihalarni moliyalashtirish

Investitsion loyihalarni moliyalashtirish

Bobur Xidirov

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti

Tadbirkorlik va boshqaruv fakulteti tyutori

Bahodirovziyodullo11@gmail.com

Annotatsiya

Investitsion loyihalarini moliyalashtirishning muhimligi biznesda va iqtisodiyotda o'zining o'rni bor. Bu loyihalar bu yilda millionlar, balki milliardlar dollarga dastlabki kapital jalb etishi mumkin. Ushbu maqolada Surxondaryo viloyati Denov tumanida investitsiya loyihalarini moliyalashtirish, yuqori daromadli sektorni aniqlash va moliyalashtirish haqida ma’lumotlar keltirilgan.

Kalit so’zlar: Asosiy vosita, investitsion loyiha, investor, sanoat korxonalari

Financing of investment projects

Bobur Khidirov

Denov Institute of Entrepreneurship and Pedagogy

Tutor of the Faculty of Entrepreneurship and Management

Bahodirovziyodullo11@gmail.com

Abstract

The importance of financing investment projects has its place in business and economy. These projects could attract millions, if not billions, of initial capital this year. This article provides information on the financing of investment projects, identification and financing of high-income sectors in Denov district of Surkhondarya region.

Keywords: Capital asset, investment project, investor, industrial enterprises

Kirish

Iqtisodiyotni erkinlashtirish sharoitida milliy iqtisodiyotning modernizatsiyalashuvi va jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi ko'p jihatdan eng yaxshi va asoslangan investitsiya siyosatiga bog'liqdir. Mamlakatimizda investitsion faoliyatni iqtisodiy muhit shartsharoitlariga muvofiq rivojlantirish, ularni jamiyat iqtisodiy hayotining barcha sohalardagi faolligini ta'minlash, milliy ishlab chiqarish jarayonining modernizatsiyalashuvi hamda barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlashning muhim omillaridan biri bo’ladi, Shuning uchun ham hukumatimiz tomonidan har yili amalga oshirilib kelinayotgan islohotlarning kun tartibidagi asosiy masalalaridan biri bo'lib, investitsiyalarni mamlakat milliy iqtisodiyotiga jalb qilish masalasi turibdi. Bundan tashqari milliy iqtisodiyotni rivojlantirishda mahalliy investitsiyalarni jalb etish milliy iqtisodiyotni o’sishiga yetarlicha ta’sir ko’rsatadi. Shu jihatdan Denov tumanida mavjud investitsiya bozori haqida, hududda yuqori daromad olish mumkin bo’lgan loyihalarni moliyalashtirish haqida qisqacha ma’lumotlar beriladi.

Tuman sanoat korxonalari asosan qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga ixtisoslashgan. Paxta tozalash, yogʻ ekstraksiya, araq-vino va pivo, konserva, sut, taʼmirlash-mexanika, gisht zavodlari, qurilish, neft mahsuloti korxonalari, paxta chuvish, kandolatchilik fabrikaalari, jami 38 sanoat korxonasi mavjud. Tadbirkorlarga qarashli 200 ga yaqin kichik korxona faoliyat koʻrsatadi. Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmoqlari: paxtachilik, bogʻdorchilik, tokchilik, limon yetishtirish va boshqalar. Togʻ etaklarida lalmikor dehqonchilik (asosan bug’doy va arpa) bilan shug’ullaniladi. 12,7 ming ga yerga paxta, 10,1 ming ga yerga gʻalla ekiladi. Sugʻoriladigan yerlar 24,7 ming ga. Yaylovlarda qoramol, qoʻy boqiladi. R. R. Shreder nomidagi Bogʻdorchilik, tokchilik va vinochilik korporatsiyasining seleksiya stansiyasi joylashgan. Tuman hududidan xalqaro temir yoʻl, Xoʻjand— Dushanba, Termiz—Dushanba avtomagistral yoʻli oʻtgan.

Tumanning asosiy faoliyati qishloq xo’jaligi bilan bog’lik ekanligini ko’rishimiz mumkin.

1-jadval

Surxondaryo viloyati eksport va import tarkibi

Ko’rsatgichlar shuni ko’rsatadiki importning barcha soxalarda bazis yilga nisbatan kamayib borayotganini ko’rishimiz mumkin. Surxondaryo viloyatida bugungi kunda kimyo mahsulotlari va undan tayyorlanadigan buyumlar bazis yilga nisbatan 116.5 % o’sganini ko’rishimiz mumkin. Investitsiyalarni kiritishda istiqbolli loyiha va yo’nalishni tanlash investorning asosiy maqsadi katta foyda uchun juda zarur hisoblanadi.2010 y. 2011 y. 2012 y. 2013 y. 2014 y. 2015 y. 2016 y. 2017 y. 2018 y. 2019 y. 2020 y. 2021 y. 2022 y

yanvar-dekabr

2023 y

yanvar-mart

Tashqi savdo aylanmasi 149.3 92.9 98.6 147.9 71.0 89.0 102.3 138.4 157.3 95.5 74.1 106.3 84.2 71.2

eksport 146.1 73.1 103.6 139.8 80.5 90.0 69.3 106.1 121.9 125.7 88.6 110.2 96.8 75.6

import 186.8 2,8 m. 86.3 171.9 48.5 84.8 2,4 m. 177.3 182.9 81.0 63.2 102.1 70.1 66.0

Eksport tarkibi 146.1 73.1 103.6 139.8 80.5 90.0 69.3 106.1 121.9 125.7 88.6 110.2 96.8 75.6

shu jumladan:

paxta tolasi 155.8 57.4 124.4 100.7 97.7 63.9 35.8 18.7 12.2 53.5 19,9 m. 58.4 - -

oziq-ovqat mahsulotlari 4,0 m. 111.4 74.8 2,2 m. 33.5 2,1 m. 106.6 148.4 130.3 101.2 73.5 95.4 118.6 97.0

kimyo mahsulotlari va undan

tayyorlangan buyumlar 14,3 m. 2,6 m. 8.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 25,8 m. 38.0 6,5 m. 20.6 2,8 m. 81.7

energiya manbaalari va neft

mahsulotlari 23.6 96.0 112.4 134.3 84.5 0.7 8,2 m. 6,3 m. 100.3 1.9 102.4 77.2 16,3 m. -

qora va rangli metallar 0.0 43,1 m. 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 12,4 m. 5,0 m. 1221.6 114.3 0.9

mashina va asbob-uskunalar 2.5 191.9 57.1 7.7 79,9 m. 178.6 50,0 m. 0.0 0.0 2,0 m. 115.4 322.2 14.4 3721.1

xizmatlar 85.2 84.4 133.4 3,9 m. 167.4 80.0 59.8 51.2 30.6 87.4 93.5 165.5 96.4 126.3

boshqalar 2,0 m. 92.7 66.8 104.7 99.6 148.4 74.8 137.9 170.5 3,1 m. 109.3 131.4 77.8 57.6

Import tarkibi 186.8 2,8 m. 86.3 171.9 48.5 84.8 2,4 m. 177.3 182.9 81.0 63.2 101.9 70.1 66.0

shu jumladan:

oziq-ovqat mahsulotlari 12,0 m. 4,5 m. 69.3 86.0 46.5 108.9 42.8 5,9 m. 2,4 m. 38.7 87.2 83.0 116.5 81.8

kimyo mahsulotlari va undan

tayyorlangan buyumlar 99.4 184.0 5,1 m. 2,4 m. 10.9 61.1 7,1 m. 132.4 151.1 175.9 18.4 68.1 83.8 116.5

energiya manbaalari va neft

mahsulotlari 219,9 m. 1.0 5,9 m. 68.4 3.0 0.0 0.0 54.1 98.1 36.9 5,9 m. 69.2 38.2 112.1

qora va rangli metallar 7,0 m. 2,5 m. 32.4 130.6 100.8 2,7 m. 5,4 m. 54.9 45.6 2,2 m. 2,4 m. 88.0 80.0 24.3

mashina va asbob-uskunalar 105.7 148.2 68.0 3,3 m. 42.0 135.6 194.6 2,6 m. 179.3 72.3 46.2 134.7 50.4 68.9

xizmatlar 4,5 m. 40.1 103.1 0.0 35.7 65.0 3,9 m. 139.3 98.1

boshqalar 99.9 2,9 m. 160.8 31.3 3,3 m. 24.5 4,0 m. 2,1 m. 3,3 m. 99.0 56.7 89.1 72.0 64.5

Surxondaryo viloyatining eksport va import tarkibi (umumiy hajmga nisbatan foizda)

Surxondaryo viloyatida moliyalashtirish manbalari bo'yicha asosiy kapitalga o‘zlashtirilgan investitsiyalar tarkibi (jami foizlarda)davlat byudjeti

banklarning kreditlari va

boshqa qarz mablag'lari

chet el investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning kreditlari va

boshqa qarz mablag'lari

chet el investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning kreditlari va

boshqa qarz mablag'lari

chet el investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning kreditlari va

boshqa qarz mablag'lari

chet el investitsiyalari va

kreditlari

Surxondaryo viloyati 56.0 44.0 10.2 12.5 5.2 67.5 32.5 10.0 9.7 7.2 63.4 36.6 4.0 11.6 11.0 57.6 42.4 3.9 15.3 12

Termiz sh. 34.0 66.0 28.7 5.5 27.8 37.1 62.9 23.5 7.6 29.6 30.3 69.7 9.2 11.9 27.0 20.5 79.5 7.0 19.1 38.3

Oltinsoy 57.9 42.1 28.7 1.9 11.3 48.2 51.8 18.2 20.8 10.6 51.1 48.9 9.5 27.4 1.9 61.2 38.8 4.8 18.8 0.7

Angor 61.2 38.8 13.7 12.0 9.2 62.6 37.4 11.6 12.6 8.6 58.3 41.7 5.9 12.4 19.1 65.3 34.7 4.2 15.8 5.4

Bandixon 57.5 42.5 15.1 19.6 7.6 х х х х х х х х х х х х х х х

Boysun 25.4 74.6 0.7 3.3 28.1 57.3 42.7 2.9 14.2 7.6 42.7 57.3 0.4 7.9 30.1 29.6 70.4 4.6 18.3 39.1

Denov 64.4 35.6 19.3 9.9 6.2 67.1 32.9 9.1 16.3 1.4 73.4 26.6 1.3 18.1 1.0 75.0 25.0 2.2 16.1 0.9

Jarqurg'on 66.6 33.4 7.6 17.7 7.0 66.4 33.6 9.2 4.7 17.5 64.9 35.1 3.9 10.1 11.7 72.3 27.7 1.1 13.0 1.6

Qiziriq 58.8 41.2 19.5 11.0 6.3 62.5 37.5 8.2 8.8 14.8 51.3 48.7 1.4 28.6 14.6 65.5 34.5 3.2 16.7 6.3

Qumqurg'on 71.3 28.7 14.2 8.0 2.5 73.6 26.4 7.2 8.9 5.2 76.7 23.3 2.3 5.7 3.5 67.5 32.5 3.7 12.5 2.1

Muzrabot 61.5 38.5 19.9 14.9 3.7 51.3 48.7 4.4 14.7 21.0 45.7 54.3 1.7 26.9 15.2 47.9 52.1 7.7 30.5 8.3

Sariosiyo 27.4 72.6 0.5 31.5 0.1 82.3 17.7 2.3 11.7 0.6 83.3 16.7 0.8 5.5 7.2 79.2 20.8 1.7 15.3 0.9

Termiz 45.0 55.0 4.8 19.0 11.5 50.4 49.6 25.2 15.8 5.3 52.6 47.4 14.3 14.8 15.7 29.5 70.5 2.3 14.6 29.4

Uzun 69.2 30.8 15.7 12.0 1.5 65.1 34.9 7.0 17.0 0.9 66.0 34.0 1.0 13.8 0.0 57.4 42.6 1.6 31.4 1.4

Sherobod 42.9 57.1 15.7 14.2 1.8 54.4 45.6 15.1 24.5 0.4 48.0 52.0 1.4 22.4 11.2 44.1 55.9 3.0 17.6 7.9

Sho'rchi 49.6 50.4 15.3 23.3 10.5 59.7 40.3 5.4 23.4 6.6 63.4 36.6 4.2 8.8 9.7 57.8 42.2 8.9 19.6 2.4

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

Surxondaryo viloyati 62.1 37.9 4.3 14.0 12.2 61.2 38.8 3.4 15.8 10.4 58.7 41.3 7.8 14.2 9.8 50.0 50.0 7.1 14.3 11.5

Termiz sh. 30.9 69.1 12.9 32.7 15.1 28.0 72.0 7.8 31.7 12.5 19.2 80.8 37.3 27.1 8.1 35.5 64.5 19.7 15.6 12.8

Oltinsoy 85.3 14.7 5.7 6.9 0.0 75.7 24.3 5.9 10.4 0.1 72.3 27.7 5.8 9.9 0.0 76.9 23.1 11.0 9.9 0.0

Angor 61.0 39.0 4.7 7.7 19.9 70.6 29.4 1.4 6.8 17.0 67.5 32.5 2.3 12.4 10.1 62.2 37.8 3.1 13.6 15.1

Bandixon х х х х х х х х х х х х х х х х х х х х

Boysun 36.4 63.6 2.2 5.2 51.1 39.9 60.1 2.3 4.4 46.9 28.3 71.7 2.6 3.3 38.8 47.9 52.1 0.7 9.6 40.2

Denov 74.7 25.3 0.8 14.2 3.6 73.3 26.7 1.5 13.9 3.1 73.4 26.6 3.1 12.1 0.4 68.8 31.2 7.6 9.1 2.7

Jarqurg'on 76.7 23.3 3.6 10.3 3.9 75.9 24.1 3.8 10.7 3.3 66.9 33.1 3.9 23.2 3.8 51.3 48.7 1.7 20.7 23.9

Qiziriq 67.8 32.2 2.6 16.5 0.0 71.2 28.8 2.6 15.8 0.1 77.7 22.3 3.1 8.9 0.0 76.9 23.1 5.4 12.7 0.0

Qumqurg'on 80.4 19.6 3.1 9.9 3.6 77.5 22.5 3.6 8.5 3.0 78.3 21.7 4.2 7.6 5.9 65.0 35.0 2.9 8.9 22.0

Muzrabot 70.9 29.1 5.1 12.5 2.8 77.5 22.5 4.6 10.7 0.1 72.1 27.9 5.5 14.6 0.0 62.0 38.0 14.4 12.3 0.0

Sariosiyo 78.3 21.7 4.0 15.6 0.0 81.1 18.9 2.0 11.3 0.1 80.6 19.4 2.3 10.9 0.0 57.1 42.9 2.3 5.9 0.0

Termiz 51.0 49.0 2.9 10.5 20.3 45.9 54.1 2.4 29.1 14.4 43.8 56.2 3.1 21.7 27.7 54.0 46.0 2.3 21.7 18.6

Uzun 74.3 25.7 1.7 14.0 0.0 69.7 30.3 2.1 19.7 0.1 81.0 19.0 2.1 9.9 0.0 66.4 33.6 4.5 24.7 0.0

Sherobod 47.8 52.2 0.6 11.8 31.7 53.4 46.6 0.7 10.4 26.3 51.0 49.0 1.3 7.7 19.3 19.6 80.4 1.9 17.2 4.1

Sho'rchi 72.5 27.5 3.0 9.8 0.0 62.5 37.5 4.0 22.8 0.1 74.0 26.0 4.2 14.7 0.0 64.6 35.4 9.5 20.4 0.0

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

Surxondaryo viloyati 34.9 65.1 3.2 28.9 21.4 15.7 84.3 5.8 11.1 66.3 23.7 76.3 7.5 7.6 60.1 29.4 70.6 10.8 7.3 45.2

Termiz sh. 33.0 67.0 9.4 30.7 18.0 29.9 70.1 10.5 31.6 26.0 27.7 72.3 16.7 13.7 40.8 33.5 66.5 16.5 12.9 33.2

Oltinsoy 34.7 65.3 2.8 15.4 3.3 23.8 76.2 15.4 8.4 49.5 54.5 45.5 9.0 7.1 28.5 33.9 66.1 15.8 18.6 29.8

Angor 36.9 63.1 1.8 40.1 15.6 36.8 63.2 14.0 20.7 25.5 39.2 60.8 27.9 8.9 19.8 26.4 73.6 11.9 15.9 41.7

Bandixon х х х х х х х х х х 53.0 47.0 10.4 7.8 26.3 37.5 62.5 39.4 11.6 9.8

Boysun 31.5 68.5 2.3 14.4 47.9 2.0 98.0 1.0 1.4 95.3 4.7 95.3 1.5 0.3 93.4 11.0 89.0 2.4 2.5 83.6

Denov 42.5 57.5 2.6 46.9 2.8 35.3 64.7 11.5 18.1 34.0 42.6 57.4 10.6 4.3 40.9 30.6 69.4 14.0 7.0 42.0

Jarqurg'on 33.2 66.8 2.6 33.6 24.5 18.3 81.7 5.8 20.7 54.2 58.4 41.6 8.1 12.1 20.8 45.9 54.1 11.9 11.7 27.2

Qiziriq 50.7 49.3 1.4 33.3 0.7 31.1 68.9 12.3 12.1 40.5 29.1 70.9 19.4 17.3 33.2 23.2 76.8 17.1 7.5 51.5

Qumqurg'on 48.1 51.9 5.3 18.8 22.2 30.6 69.4 17.5 19.3 28.5 26.0 74.0 12.6 17.1 41.9 22.3 77.7 8.7 11.0 55.5

Muzrabot 36.4 63.6 3.0 13.9 37.6 25.1 74.9 6.1 4.9 62.7 33.4 66.6 7.9 11.9 43.5 29.5 70.5 11.0 4.9 50.8

Sariosiyo 20.0 80.0 0.7 34.4 41.9 26.1 73.9 2.1 20.5 49.5 20.5 79.5 5.8 4.2 68.2 33.0 67.0 3.2 3.1 34.0

Termiz 40.1 59.9 3.3 10.6 36.8 19.7 80.3 10.0 22.3 46.7 28.0 72.0 4.9 25.6 40.5 30.7 69.3 10.1 5.8 52.5

Uzun 65.9 34.1 1.2 25.3 0.0 33.5 66.5 10.7 6.2 46.7 30.6 69.4 7.6 6.6 52.4 32.0 68.0 19.1 12.8 33.8

Sherobod 29.2 70.8 0.7 33.0 13.1 25.4 74.6 7.8 4.7 60.7 21.9 78.1 6.8 1.6 67.0 35.2 64.8 17.5 3.0 38.5

Sho'rchi 59.6 40.4 2.3 29.6 0.3 37.3 62.7 13.4 15.3 31.3 26.7 73.3 13.0 10.2 49.6 39.2 60.8 12.6 6.6 40.1

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

davlat byudjeti

banklarning

kreditlari va boshqa

qarz mablag'lari

chet el

investitsiyalari va

kreditlari

Surxondaryo viloyati 31.2 68.8 12.2 7.8 43.1 29.4 70.6 12.2 12.5 45.6

Termiz sh. 46.8 53.2 13.7 12.6 25.3 24.8 75.2 35.3 15.6 23.3

Oltinsoy 42.4 57.6 22.8 4.8 30.0 77.4 22.6 6.8 13.8 2.1

Angor 24.5 75.5 5.8 9.3 59.4 39.7 60.3 4.0 26.5 29.3

Bandixon 26.6 73.4 30.5 8.2 34.4 21.2 78.8 19.1 13.8 45.3

Boysun 8.1 91.9 1.9 0.5 89.2 5.1 94.9 0.5 0.7 93.7

Denov 34.2 65.8 28.1 4.8 30.3 55.9 44.1 6.9 6.0 30.0

Jarqurg'on 47.1 52.9 6.8 14.4 28.7 31.4 68.6 12.0 31.9 23.0

Qiziriq 26.6 73.4 16.4 18.4 38.4 40.7 59.3 2.6 45.5 11.2

Qumqurg'on 34.1 65.9 15.4 6.8 42.8 40.3 59.7 20.1 17.8 21.7

Muzrabot 48.5 51.5 12.5 5.3 33.7 71.9 28.1 0.6 13.8 13.7

Sariosiyo 21.1 78.9 8.9 10.4 19.4 43.0 57.0 4.0 14.7 38.3

Termiz 34.6 65.4 9.5 10.6 40.2 53.3 46.7 0.5 16.9 29.3

Uzun 35.9 64.1 22.3 18.0 23.5 19.5 80.5 9.5 19.6 51.4

Sherobod 44.3 55.7 12.5 3.9 39.1 51.6 48.4 3.5 9.1 35.7

Sho'rchi 40.6 59.4 10.7 4.6 44.0 23.7 76.3 5.7 11.5 59.0

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

2023- yil yanvar-mart

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

2022- yil yanvar-dekabr

ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

(jami foizda)

Moliyalashtirish manbalari bo'yicha asosiy kapitalga o‘zlashtirilgan investitsiyalar tarkibi

2012 2013

Korxonalar va aholining o'z

vositalari

Qabul qilingan mablag'lar ulardan:

Korxonalar va aholining o'z

vositalari

Qabul qilingan mablag'lar ulardan:

Korxonalar va aholining o'z

vositalari

Qabul qilingan mablag'lar ulardan:

Korxonalar va aholining o'z

vositalari

Qabul qilingan mablag'lar ulardan:

Korxonalar va

aholining o'z vositalari

Qabul qilingan

mablag'lar

ulardan:

2015 2016 2017

2018 2019 2020

Investitsion loyihalarni moliyalashtirishning bir nechta usullari mavjud. Bu usullar o'zaro farq qiladigan, ammo umumiy maqsadlarga yo'naltirilgan bo'lishi kerak.

Birinchi usul - kreditlardan foydalanish. Kreditlar ta'minoti, kredit shartlari va foiz ko'rsatkichlari bo'yicha farqli banklar bilan muzokaralash kerak. Bunda muhim ahamiyatga ega bo'lgan nuqtalar - kreditning omonatlilik darajasi, to'lov muddati, qayd etilgan summa va to'lov rejasi.

Ikkinchi usul - yagona investor yoki bir necha investorlar bilan hamkorlik qilish. Bu usulda har bir investor xisobida kelgan summani investitsion loyihaga joylashtiradi va asosiy moliyalashtiruvchi sifatida faoliyat yuritadi.

Uchinchi usul - valyuta operatsiyalari orqali investitsion loyihalarni moliyalashtirish. Valyuta operatsiyalari, tijorat kursi ko'rsatkichlariga ko'ra foydali bo'ladi va bunda xususiy ma'lumotlar va analitik tahlillarning o'rni juda muhimdir.

To'rtinchi usul - kapitalni boshqarish agentligi orqali investitsion loyihalariga moliyalashtirish. Bu usulda kapitalni boshqarish agentligi investorlar va investitsion loyihalar bilan hamkorlik qiladi va investitsion loyihalarni to'g'ridan-to'g'ri moliyalashtiradi.

Bularning har biri o'ziga xos, lekin umumiy maqsadlarga yo'naltirilgan. Investitsion loyihalarni moliyalashtirishda muhim ahamiyatga ega bo'lgan nuqtalar - moliya resurslarining samarali ishlatilishi va investitsion loyihalarining daromadlilik darajasi.

Denov tumanida ikkinchi usul eng yaxshi yo’l hisoblanadi. Hududda aholi ko’p va aholining bo’sh pul mablag’lari nisbatan ko’p. Investitsion loyihalarni pul orqali moliyalashtirish va asosiy vosita bilan moliyalashtirishning har ikkisi ham katta imkoniyatlar bilan bir-biriga mos keladi. Bu maqsadga erishish uchun, loyihalarni moliyalashtirishning qanday usullarini tushunish kerak. Pul orqali moliyalashtirish, odatda, investitsion fondlar yoki shaxsiy investorlar tomonidan amalga oshiriladi. Bunday investorlar, loyiha to'liq to'lovini berib, uning daromadidan foydalanishni kutib turadi. Bu usulda pulning katta miqdorlari loyihalarning rivojlanishi va kengayishi uchun zarurdir. Asosiy vosita bilan moliyalashtirish esa, boshqa korxonalardan yoki shaxslardan kapital jalb etiladi. Bunday korxonalarning yordamiga loyihalar yanada kengayib boradi va ularning daromadlari asosiy vositadan kelgan puldan ko'p bo'lmasligi mumkin. Lekin, har bir usulning xususiyatlari bor. Pul orqali moliyalashtirishda investorlarning qarshilik ko'rsatishi mumkin bo'lgan risklarni minimalizatsiya qilishingiz kerak. Shuningdek, ularni xavfli hisoblab turing va hamma narsani yaxshi tahlil qilishdan o'tmang. Asosiy vosita bilan moliyalashtirishda esa, korxonalardan kelgan kapitalni qayta hisoblash va yuk kiritish kerak bo'ladi. Jumladan, har ikki usulning o'zining xususiyatlari bor va ularni foydalanish uchun, loyihalarni to'g'ri tahlil qilishingiz kerak. Shu sababli, investitsion loyihalarni pul orqali moliyalashtirish yoki asosiy vosita bilan moliyalashtirishning qaysi usulini tanlash kerakligini tushunib, uni sifatli tahlil qilish va risklarni minimalizatsiya qilish kerak. Demak Denov tumanida moliyalashtirishning pul ko’rinishida investitsiya kiritish eng muqobil variant hisoblanadi.

Investitsion loyihalarni moliyalashtirish biznesda qo'llaniladigan boshqa loyihalar bilan solishtiriladi. Ushbu solishtirma ko’rib chiqilib, investitsion loyihalarni moliyalashtirishning oldin ko'proq daromadga aylantirib turadi. Shuningdek, bu jarayon kompaniyalarning sarmoyaviyligini yanada ko'taradi va yangi ish o'rinlari yaratadi. Investitsion loyihalarini moliyalashtirishni yaxshiroq tushunish uchun, bir necha misollar keltirilgan. Misol uchun, bir kompaniya yangi mahsulot olish va ularda muvaffaqiyat qozonish uchun kapital jalb etishi kerak bo'lgan paytda investitsion loyiha tashkil qilishi mumkin. Bu loyiha ularga yangi mahsulotlar ishlab chiqarishga imkon beradi va shuningdek, sarmoyaviyligini ko'taradi. Shunday ekan Denov tumanida invastitsion loyihalarni tanlashda ushbu faktorlarga asoslangan holda ishlab chiqarish ya’ni xo’jalik buyumlari (kimyo sanoati maxsulotlari) ishlab chiqarish uchun qilingan investitsion loyihalar yuqori foyda olib keladi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 17.05.2019 yildagi 414-son

2. "Investitsion loyihalarining tashkiliy-tanlov jarayoni" - Robert K Yin (2018)

3. "Moliyalashtirishning fundamental asoslari" - Stephen A Ross, Randolph W Westerfield va Jeffrey Jaffe (2019)

4. "Investitsion loyihalarni moliyalashtirishni o'rganish" - Johnathan Mun (2020)

5. Surxonstat.uz Surxondaryo viloyati statistika bo’limi internet nashri

6. Wikipedia.uz internet ensiklopediyasi