KIRISH: landshaft rus madaniyatida, ayniqsa tasviriy san'at va she'riyatda muhim o'rin tutadi. Rassomlar va shoirlar tabiat tasviri orqali nafaqat atrofdagi dunyoning go'zalligini, balki insonning ichki kechinmalarini, kayfiyatini va hayotga falsafiy munosabatini ham ifoda etadilar. Rus rassomchiligida landshaft XIX asrda, rassomlar tabiat, atmosfera va milliy xarakter uyg'unligini yetkazishga katta e'tibor berishni boshlaganlarida alohida rivojlandi. Ivan Shishkin, Isaak Levitan va Arxip Kuindji kabi rassomlar landshaft rassomchiligining rivojlanishiga alohida hissa qo'shdilar. Ularning asarlari tabiatning nozik tuyg'usi va chuqur hissiy mazmuni bilan ajralib turadi. Rus she'riyatida tabiat tasviri ham muhim rol o'ynaydi. Aleksandr Pushkin, Fyodor Tyutchev va Sergey Yesenin kabi shoirlar landshaftdan his-tuyg'ularni, hayot haqidagi mulohazalarni va inson va tabiat o'rtasidagi munosabatlarni ifoda etish vositasi sifatida foydalanganlar. Tadqiqotning dolzarbligi rus rassomchiligi va she'riyatida landshaftning rolini har tomonlama tahlil qilish, shuningdek, ushbu san'at turlarida tabiatni tasvirlashning badiiy usullaridagi o'xshashliklar va farqlarni aniqlash zaruratidadir. Adabiyotshunoslar, tanqidchilar va o'quvchilarning fikriga ko'ra, Ivan Bunin rus adabiyotiga asosan landshaft tasvirining nozik ustasi sifatida kirgan. Buninning tabiat tasvirlarini o'rganish bizga uning ijodiy faoliyatining turli jihatlarini tushunish imkonini beradi. Muallifning badiiy dunyosi turli komponentlar bilan belgilanadi: tabiiy obyektlar (landshaft, manzara, joylashuv), personajlarning tashqi ko'rinishi (portret) va ular bilan bog'liq obyektlar - interyer, kiyim-kechak va boshqalar. Buninning moddiy dunyosining eng muhim tarkibiy qismlaridan biri landshaftdir. MAQSAD: ushbu tadqiqotning maqsadi rus rassomchiligi va she'riyatida landshaft tasvirining xususiyatlarini tahlil qilish, shuningdek, uning turli san'at shakllaridagi badiiy funktsiyalari va ma'nolarini aniqlashdir. MATERIALLAR VA USULLAR: tadqiqot materiali XIX-XX asr rus landshaft rassomlari va shoirlarining asarlarini o'z ichiga oladi. Xususan, Ivan Shishkin, Isaak Levitan va Arxip Kuindjining rasmlari, shuningdek, Aleksandr Pushkin, Fyodor Tyutchev va Sergey Yeseninning she'riy asarlari tahlil qilindi. Quyidagi tadqiqot usullari qo'llanildi: qiyosiy-tahliliy usul, adabiy tahlil, badiiy-tarixiy tahlil va badiiy matnlar va tasvirlarni talqin qilish usuli. Ushbu usullarni qo'llash turli san'at turlarida tabiatning badiiy tasvirining xususiyatlarini aniqlash imkonini berdi. NATIJALAR VA MUHOKAMA: rus rassomligi va she'riyati tahlili shuni ko'rsatdiki, landshaft nafaqat estetik, balki falsafiy funktsiyani ham bajaradi. Rassomlikda rassomlar tabiatning vizual go'zalligini, uning yorug'ligini, rangini va atmosferasini etkazishga intiladilar. Masalan, Ivan Shishkinning rasmlari o'rmon landshaftlari va rus tabiatining ulug'vorligini batafsil tasvirlash bilan ajralib turadi. Isaak Levitanning ijodiy faoliyati o'ziga xos hissiyotlilik va lirizm bilan ajralib turadi. Uning landshaftlari ko'pincha inson kayfiyatini ifodalaydi va hayot haqidagi falsafiy mulohazalarni aks ettiradi. She'riyatda landshaft muallifning ichki dunyosini ochib berishga yordam beradigan majoziy vosita bo'lib xizmat qiladi. Fyodor Tyutchev she'rlarida tabiat o'ziga xos xususiyat va ma'naviy chuqurlikka ega tirik kuch sifatida namoyon bo'ladi. Sergey Yesenin she'riyati ona tabiatga bo'lgan alohida muhabbat bilan ajralib turadi, bu yerda landshaft vatan va milliy madaniyatning ramziga aylanadi. Shunday qilib, rus rassomchiligida landshaft asosan vizual tasvirlar va tasviriy san'atning badiiy vositalari orqali ifodalanadi, she'riyatda esa metaforalar, epitetlar va ramzlar orqali namoyon bo'ladi. XULOSA: tadqiqot shuni ko'rsatdiki, landshaft rus rassomchiligi va she'riyatida muhim o'rin tutadi va badiiy ifoda etishning asosiy vositalaridan biridir. Rus rassomlari va shoirlari tabiatni tasvirlash orqali nafaqat uning go'zalligini, balki ma'naviy va falsafiy g'oyalarini ham yetkazadilar. Badiiy vositalardagi farqlarga qaramay, san'atning ikkala shaklidagi landshaft ham o'xshash funktsiyani bajaradi - u insonning ichki dunyosini va uning atrofdagi tabiat bilan aloqasini aks ettiradi. Shunday qilib, rus rassomchiligi va she'riyatida landshaft Rossiya milliy madaniyati va badiiy merosining muhim elementidir.
INTRODUCTION: landscape occupies an important place in Russian culture, especially in visual art and poetry. Through the depiction of nature, artists and poets express not only the beauty of the surrounding world but also human inner experiences, moods, and philosophical attitudes toward life. In Russian painting, landscape received special development in the 19th century, when artists began to pay great attention to conveying the harmony of nature, atmosphere, and national character. A special contribution to the development of landscape painting was made by artists such as Ivan Shishkin, Isaac Levitan, and Arkhip Kuindzhi. Their works are distinguished by a subtle sense of nature and deep emotional content. In Russian poetry, the image of nature also plays an important role. Poets such as Alexander Pushkin, Fyodor Tyutchev, and Sergei Yesenin used landscape as a means of expressing feelings, reflections on life, and the relationship between humans and nature. The relevance of the study lies in the need for a comprehensive analysis of the role of landscape in Russian painting and poetry, as well as in identifying similarities and differences in the artistic methods of depicting nature in these forms of art. According to literary scholars, critics, and readers, Ivan Bunin entered Russian literature primarily as a subtle master of landscape description. The study of Bunin’s depictions of nature allows us to understand different aspects of his creative work. The artistic world of the author is determined by various components: natural objects (landscape, scenery, locality), the external appearance of characters (portrait), and objects connected with them — interior, clothing, and others. One of the most important components of Bunin’s material world is landscape. AIM: the purpose of this study is to analyze the features of landscape depiction in Russian painting and poetry, as well as to identify its artistic functions and meanings in different forms of art. MATERIALS AND METHODS: the research material includes works by Russian landscape painters and poets of the 19th–20th centuries. In particular, the paintings of Ivan Shishkin, Isaac Levitan, and Arkhip Kuindzhi were analyzed, as well as the poetic works of Alexander Pushkin, Fyodor Tyutchev, and Sergei Yesenin. The following research methods were used: comparative-analytical method, literary analysis, art historical analysis, and the method of interpretation of artistic texts and images. The application of these methods made it possible to identify the features of artistic representation of nature in different forms of art. RESULTS AND DISCUSSION: the analysis of Russian painting and poetry has shown that landscape performs not only an aesthetic but also a philosophical function. In painting, artists strive to convey the visual beauty of nature, its light, color, and atmosphere. For example, the paintings of Ivan Shishkin are characterized by a detailed depiction of forest landscapes and the grandeur of Russian nature. The creative work of Isaac Levitan is characterized by special emotionality and lyricism. His landscapes often convey human mood and reflect philosophical reflections on life. In poetry, landscape serves as a figurative means that helps reveal the author’s inner world. In the poems of Fyodor Tyutchev, nature appears as a living force with its own character and spiritual depth. The poetry of Sergei Yesenin is distinguished by a special love for native nature, where landscape becomes a symbol of homeland and national culture. Thus, in Russian painting, landscape is mainly conveyed through visual images and artistic means of fine art, whereas in poetry it is revealed through metaphors, epithets, and symbols. CONCLUSION: the study has shown that landscape occupies an important place in Russian painting and poetry and is one of the key means of artistic expression. Russian artists and poets, through the depiction of nature, convey not only its beauty but also spiritual and philosophical ideas. Despite the differences in artistic means, landscape in both forms of art performs a similar function — it reflects the inner world of a person and his connection with the surrounding nature. Thus, landscape in Russian painting and poetry is an important element of Russia’s national culture and artistic heritage.