MAKTABGACHA TAʻLIM TASHKILOTLARINING MAKTAB BILAN HAMKORLIK ALOQALARINI OʻRNATISHIDA OILALARNING OʻRNI

--⊱⊱ 254 ⊰⊰--

ALOQALARINI OʻRNATISHIDA OILALARNING OʻRNI

Sulaymanova Ziyoda

Toshkent shahar Olmazor

tumanidagi 120-sonli DMTT

direktori

Annotatsiya: Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlari, umumiy o‘rta ta’lim maktablari va oila o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikning mazmun-mohiyati, bola rivojlanishida oilaning ishtiroki, uzluksiz ta’lim jarayonini ta’minlashda yangi yondashuvlar hamda samarali hamkorlik modellari tahlil qilingan.

Kalit so‘zlar: uzluksiz ta’lim, modernizatsiya, kognitiv ko‘nikma, adaptatsiya, kompetensiya

Аннотатция: В статье анализируются содержание и сущность взаимодействия дошкольных образовательных организaтция, общеобразовательных организaтций и семьи, участие семьи в развитии ребенка, новые подходы к обеспечению непрерывности процесса обучения, эффективные модели взаимодействия.

Ключевые слова: непрерывное образование, модернизaтция, когнитивные навыки, адаптaтция, компетентность.

Abstract: This article analyzes the content and essence of cooperation between pre-school educational organizations, secondary schools and families, the participation of the family in child development, new approaches to ensuring a continuous learning process, and effective models of cooperation.

Key words: continuous education, modernization, cognitive skills, adaptation, competence

Bolalarning uzluksiz ta’limga tayyorlanishi, ijtimoiy va emotsional rivojlanishi, ta’lim bosqichlari o‘rtasidagi bog‘liqlikning ta’minlanishi maktabgacha ta’lim tashkilotlari, oila va maktab o‘rtasidagi samarali hamkorlikka bog‘liq. O‘zbekistonda ta’lim sohasini modernizatsiya qilish jarayonida ushbu yo‘nalish alohida ahamiyat kasb etib, bola shaxsini har tomonlama rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan.

Maktabgacha ta’lim tashkiloti va maktab o‘rtasidagi hamkorlikning dolzarbligi maktabgacha ta’limdan maktab ta’limiga o‘tish bola hayotida muhim bosqich hisoblanadi. Bu jarayonda quyidagi vazifalar amalga oshirilishi zarur:

bolani maktabga psixologik-pedagogik tayyorlash;

o‘quvga qiziqish va motivatsiyani shakllantirish;

kognitiv ko‘nikmalarni o‘stirish (xotira, diqqat, tafakkur);

bolaning ijtimoiy adaptatsiyasiga ko‘maklashish.

Samarali hamkorlik orqali maktabgacha ta’lim tashkiloti va maktab o‘qituvchilari ta’lim jarayonida uzviylik, mazmun birligi hamda rivojlanish bosqichlarining muvofiqligini ta’minlaydi.

Oila – bolaning birinchi tarbiyachisi, uning rivojlanishida bosh omil. Ota-onalarning maktabgacha ta’lim tashkiloti va maktab bilan tizimli hamkorligi quyidagi natijalarni beradi:

bolaning maktabga tayyorgarlik darajasi oshadi;

bola shaxsida o‘z-o‘ziga ishonch, mustaqillik va ijtimoiy faollik shakllanadi;

ta’limga munosabat ijobiy tus oladi;

pedagoglar bola xususiyatlarini yaxshiroq anglaydi va individual yondashuvni ta’minlaydi.

--⊱⊱ 255 ⊰⊰--

Oilaning ta’lim tashkilotlari bilan hamkorligi turli shakllarda tashkil qilinishi mumkin:

1.Pedagogik maharati oshirish seminarlari – ota-onalar uchun bolalar psixologiyasi, ta’lim metodlari bo‘yicha treninglar.

2.Kuzatuv va ishtirok tadbirlari – “Ochiq eshiklar kuni”, mashg‘ulotlarda ishtirok, bolalar ishlari ko‘rgazmalari.

3. Birlashgan loyihalar – “Oila va maktab muloqoti”, “Bola yetukligiga birga” kabi tadbirlar.

4.Individual maslahatlar – pedagog va psixolog tomonidan bola rivojlanishi haqida shaxsiy muloqot.

5. Raqamli hamkorlik platformalari – messenjerlar, mobil ilovalar orqali muntazam ma’lumot almashish.

Zamonaviy talqinda hamkorlikni takomillashtirish uchun quyidagi innovatsion modellar tavsiya etiladi:

“Uchta muhim sherik” modeli maktabgacha ta’lim tashkilot – Maktab – Oila o‘rtasida mas’uliyatlar aniq taqsimlanadi.

Maktabgacha ta’lim tashkilot: dastlabki rivojlanish va o‘quv tayyorgarligi.

Maktab: ta’lim mazmuni, kompetensiyalarni rivojlantirish.

Oila: barqaror qo‘llab-quvvatlash, tarbiya va motivatsiya.

“Oilaviy portfolio” modeli bolaning rivojlanishi oila, maktabgacha ta’lim tashkilot va maktab pedagoglari tomonidan yagona elektron portfolio orqali kuzatiladi.

“Tranzitsiya markazi” modeli maktabga markazlar orqali 5–7 yoshli bolalarga o‘tish davrida kompleks xizmatlar ko‘rsatishdan iborat.

“Inklyuziv hamkorlik” modeli barcha bolalar, jumladan ehtiyojli bolalar oilasi bilan individual ish rejalarini amalga oshirish.

Hamkorlik samaradorligini oshirish uchun quyidagi vazifalarni amalga oshirish zarur.

Maktabgacha ta’lim tashkilotiva maktab o‘rtasida yagona metodik platforma yaratish;

ota-onalar uchun psixologik-pedagogik savodxonlik kurslarini tashkil etish;

raqamli kommunikatsiya vositalaridan (AI chat-botlar, elektron kundaliklar) foydalanish;

oilaviy an’analarni qo‘llab-quvvatlaydigan ijtimoiy loyihalarni yo‘lga qo‘yish;

pedagoglar malakasini oila bilan muloqot qilish kompetensiyalariga yo‘naltirib oshirish.

Maktabgacha ta’lim tashkiloti, maktab va oila o‘rtasidagi hamkorlik bolaning har tomonlama rivojlanishi, maktabga tayyorgarligi, ijtimoiy moslashuvi va ta’limga bo‘lgan munosabatini shakllantirishda hal qiluvchi omil hisoblanadi. Ota-onalarning faol ishtiroki va maqsadli hamkorlik modeli ta’lim jarayonida uzluksizlik, samaradorlik va barqarorlikni ta’minlaydi. Shu bois, ta’lim tizimida “maktabgacha ta’lim – oila – maktab” uchligining samarali boshqaruvi zamonaviy ta’lim siyosatining asosiy yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda.

Ushbu maʻlumotlarga asoslanib, bola va oilaning moslashishini osonlashtirish uchun oʻtishning individual rejalarini ishlab chiqish mumkin. Oʻtish davri tadbirlari oʻz ichiga boshlangʻich maktab oʻqituvchisini har bir bolaning kuchli tomonlari va ehtiyojlari toʻgʻrisida xabardor qilish, bolaning portfoliosi bilan tanishish uchun taqdim etish, oilani jalb qilishni ragʻbatlantirish va boshlangʻich maktab oʻqituvchilariga “Ilk qadam” maktabgacha taʻlim tashkilotlarining davlat oʻquv dasturini amalga oshirish toʻgʻrisida maʻlumot berishni olishi mumkin. MTTning maktabning boshlangʻich sinf oʻqituvchilari bilan oʻzaro hamkorlikdagi tadbirlari Bayramlar “Oʻzbekiston Respublikasining Mustaqillik bayrami”, «Mehrjon (Hosil

bayrami), "Yangi yil kechasi", "Vatan himoyachilari kuni", "Navroʻz

bayrami", "Onalar va buvilar bayrami" va boshqalar.

--⊱⊱ 256 ⊰⊰-- Oʻyin-kulgi "Bolalarni himoya qilish kuni", "Neptun kuni", bolalarning tugʻilgan kunlari. Sport oʻyinlari "Mening kulgili va yoqimli toʻpim", "Dadam, onam va men sportchilar

oilasimiz", "Alpomish va Barchinoylar", «Sogʻlomjon-polvonjon», "Quvnoq

estafeta" Koʻrgazmalar "Xotira va qadrlash kuni", "Konstitutsiya kuni", Navroʻz bayramiga "Navroʻz

taomlari" koʻrgazma-yarmarkasi va boshqa tadbirlarda oilaviy toʻplamlar

hamda bolalarning ijodiy ishlari. Aksiyalar Koʻpchilikda bolalarning "ulgʻaygan" kitoblar va oʻyinchoqlari mavjud.

Ushbu kichkina aksiya qancha oʻquv lahzalarini aks ettiradi! Bu eski

narsalarga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishdir, bunda bolalar nafaqat

sovgʻalarni qabul qilishni, balki ularni sovgʻa qilishni ham oʻrganadilar - bu

esa juda katta mehnat, u ruhni tarbiyalashdir. Xayrli ishlar kuni «Xashar – hammaga yarashar», 2-jahon urushi veteranlarini ziyorat qilish. Oilaviy gazetalar soni

"Qanday qilib dam olamiz?" "Mening uyim - mening qalʻam". Ekskursiya "Maktabga", "Biz tabiatning doʻstlarimiz". Hamkorlikdagi bayramlar va jamoaviy xordiqlar

"Bizning oʻgʻil bolalarimiz eng kuchli", "Bahorni qarshilaymiz", "Hech kim

unutmaydi, hech narsa unutilmaydi".

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 16-dekabrdagi “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida”gi OʻRQ 595-sonli Qonuni.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi “Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish Konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PQ-4312-sonli Qarori.

3. Oʻzbekiston Respublikasining maktabgacha taʻlim tashkilotlari uchun “Ilk qadam” davlat oʻquv dasturi (2-nashr), T.,2022.

4. Abdullayeva N.Sh. The role of modeling in the development of coherent speech of senior preschoolers// International journal of multidisciplinary research and analysis ISSN(print): 2643-9840, ISSN(online): 2643-9875 Volume 03 Issue 12 December 2020 DOI: 10.47191/ijmra/v3- i12-09, Impact Factor: 5.522 Page No.- 321-323

5. Abdullayeva N.Sh. Pedagogical possibilities of design activity in the process of increasing the qualification of preschool workers// European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences. Volume 8 Number 1 2020 Page 90-95 bet

6. Valiyeva F.R. Ensuring continuity in the traning of future professionals in the educatication system.// Europen Journal of Research and Reflection in Educational Sciences/ Volume 7 Number 6, 2019. ISSN 2056-5852

7. Valiyeva. F.R., Kurbonov Sh. Continuity in the education system // Wschodnioeuropejskie // East european science journal 12(52)2019 45-52. 2020