MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTLARI DIREKTOR OʻRINBOSARLARINING MENEJERLIK KOʻNIKMALARINI TАKОMILLАSHTIRISHNING АXBОRОT MЕTОDIK TАʼMINОTI

--⊱⊱ 213 ⊰⊰--

MЕTОDIK TАʼMINОTI

Maxamadaliyeva E`zoza Rustamxo`ja qizi

MTTDMQTMO instituti tayanch doktoranti

Annotatsiya: Ushbu maqola, maktabgacha taʼlim tashkilotlarida direktor oʻrinbosarining menejerlik ko‘nikmalarini takomillashtirishda axborot metodik taʼminotining o‘rni va ahamiyatini tahlil qiladi. Maqolada axborot metodik taʼminoti, uning taʼlim jarayonidagi roli, axborot tizimlarining samarali qo‘llanilishi va raqamli texnologiyalarni joriy etish masalalari yoritilgan.

Kalit so`zlar: Axborot metodik taʼminoti, menejerlik ko‘nikmalari, maktabgacha taʼlim tashkilotlari, axborot texnologiyalari, taʼlim boshqaruvi, raqamli taʼlim.

Аннотatsiя: Данная статья анализирует роль и значение информatsiонно-методического обеспечения в улучшении управленческих навыков заместителей директоров в дошкольных образовательных учреждениях. В статье рассматриваются информatsiонно-методическое обеспечение, его роль в образовательном процессе, эффективное использование информatsiонных систем и внедрение цифровых технологий.

Ключевые слова: информatsiонно-методическое обеспечение, управленческие навыки, дошкольные образовательные организatsiи, информatsiонные технологии, управление образованием, цифровое образование.

Annotation: This article analyzes the role and significance of information and methodological support in improving the managerial skills of deputy directors in preschool educational institutions. The article discusses information and methodological support, its role in the educational process, the effective use of information systems, and the implementation of digital technologies.

Key words: Information and methodological support, managerial skills, preschool education organizations, information technologies, education management, digital education.

Maktabgacha taʼlim tizimi jamiyatning kelajagi uchun muhim ahamiyatga ega. O‘zining pedagogik, psixologik va ijtimoiy taʼlimi orqali, bu tizim bolalarga ma’naviy va jismoniy rivojlanishning poydevorini yaratadi. Maktabgacha taʼlim, shuningdek, bolalar uchun jamiyatda mustahkam o‘rin egallashga yordam beradigan ko‘nikmalarni shakllantiradi. Bu tizimning muvaffaqiyatli ishlashi uchun boshqaruvning yuqori darajada samarali bo‘lishi zarur, xususan, direktor oʻrinbosarlari uchun. Maktabgacha taʼlim tizimida direktor oʻrinbosarlarining menejerlik ko‘nikmalari muhim rol o‘ynaydi. Ular taʼlim jarayonini samarali boshqarish, ta’lim oluvchilarni taʼlim olishiga sharoit yaratish va jamoadagi ishni tartibga solish kabi vazifalarni bajaradilar. Axborot metodik taʼminoti bu jarayonda katta ahamiyatga ega, chunki maʼlumotlarni tizimli tarzda yig‘ish, tahlil qilish va o‘rganish imkoniyatini yaratadi. Axborot va metodik taʼminotning yangi texnologiyalar bilan uyg‘unlashuvi direktor oʻrinbosarining menejerlik ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Menejerlik ko‘nikmalari – bu boshqaruv jarayonlarini samarali amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan bilimlar, ko‘nikmalar va qobiliyatlar to‘plamidir. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida direktor oʻrinbosarining menejerlik ko‘nikmalari quyidagi asosiy yo‘nalishlarda ko‘rinadi. Direktor oʻrinbosari maktabgacha taʼlim tashkilotining kelgusi rivojlanish rejasini ishlab chiqishi va resurslarni samarali taqsimlashni taʼminlashi kerak. Bu, masalan, O‘zbekiston

--⊱⊱ 214 ⊰⊰-- Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi "Taʼlim tizimini rivojlantirishning 2017-2021 yillarga mo‘ljallangan konsepsiyasi"ga asoslanadi. Ushbu hujjat taʼlim tizimini modernizatsiya qilish, resurslarni samarali taqsimlash va zamonaviy pedagogik yondashuvlarni tatbiq etishga urg‘u beradi. Direktor oʻrinbosari o‘z jamoasining faoliyatini samarali boshqarishi kerak. Bu pedagoglarni rag‘batlantirish, o‘zaro hamkorlikni kuchaytirish va yangi metodlarni amalda qo‘llashga o‘rgatishni o‘z ichiga oladi. Maktabgacha taʼlim sohasida "Maktabgacha taʼlimning rivojlanish rejasi" (2017) kabi hujjatlar jamoa boshqaruvini rag‘batlantirishga qaratilgan ko‘plab tashabbuslar yaratgan. Qarorlar qabul qilish jarayonida direktor oʻrinbosari to‘g‘ri maʼlumotga ega bo‘lishi zarur. Prezident farmoni va boshqa hujjatlar bo‘yicha qarorlar qabul qilishda axborot tizimlaridan foydalanish direktor oʻrinbosarining ishini samarali qilishga yordam beradi. Masalan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 2 sentyabrdagi "Yangi pedagogik texnologiyalarni maktabgacha taʼlim tizimiga keng joriy etish to‘g‘risida"gi farmoni taʼlim tizimida axborot texnologiyalarini joriy etishga urg‘u beradi.

Axborot metodik taʼminoti – bu maktabgacha taʼlim tashkilotlarida taʼlim jarayonini samarali tashkil qilish, boshqaruvni tizimli amalga oshirish, pedagogik ko‘nikmalarni rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan barcha axborot, metodik materiallar va raqamli texnologiyalarni o‘z ichiga olgan tizimdir. Taʼlim tizimida axborot metodik taʼminotining samarali qo‘llanilishi pedagogik va boshqaruv jarayonlarining yuqori sifatli amalga oshirilishini taʼminlaydi. Axborot tizimlari taʼlim jarayonida mavjud bo‘lgan barcha maʼlumotlarni markazlashtirilgan tarzda yig‘ish, saqlash, qayta ishlash va tahlil qilish imkoniyatini beradi. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida axborot tizimlari orqali pedagogik jamoa va boshqaruv xodimlari o‘zlarining ishlash jarayonlarini yaxshilashga erishadilar. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 19 dekabrda qabul qilingan "Taʼlim tizimida axborot texnologiyalarini joriy etish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi farmoni bu sohadagi raqamli texnologiyalarni joriy etishni va zamonaviy axborot tizimlaridan foydalanishni rag‘batlantiradi. Ushbu farmon doirasida taʼlim tizimiga axborot tizimlarini integratsiya qilish, pedagogik faoliyatni boshqarishda yangi yondashuvlarni tatbiq etish maqsad qilingan.

Axborot metodik taʼminoti yordamida direktor oʻrinbosari pedagogik yondashuvlarni yanada zamonaviylashtirish va boshqaruv ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatiga ega. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 19 yanvardagi farmoni "Taʼlimni sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish" haqidagi farmoni bo‘yicha pedagogik xodimlar uchun zamonaviy treninglar va metodik qo‘llanmalar ishlab chiqilmoqda. Bu orqali direktor oʻrinbosari quyidagilarni amalga oshiradi. Pedagoglarni zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan tanishtiradi. Pedagoglarni individual rivojlanishlarini qo‘llab-quvvatlaydi va kerakli o‘quv resurslarini taqdim etadi. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida resurslarni boshqarish, moliyaviy manbalarni samarali taqsimlash – bu menejerlik ko‘nikmalarining muhim qismi. Axborot metodik taʼminoti bu jarayonlarni boshqarishda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 1 martdagi "Taʼlim sohasini moliyalashtirishni yaxshilash" haqidagi farmoni, taʼlim tizimining moliyaviy resurslarini samarali boshqarish bo‘yicha yangi yondashuvlarni ishlab chiqish kerakligini ko‘rsatadi. Axborot metodik taʼminoti yordamida direktor oʻrinbosari quyidagilarni amalga oshiradi: byudjetni samarali taqsimlash, taʼlimning sifatini oshirish uchun zarur resurslarni jalb etish va resurslar va mablag‘lar taqsimoti bo‘yicha tahlil olib borish va hisobotlar tayyorlash. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida axborot metodik taʼminotni rivojlantirishning istiqbollari - axborot metodik taʼminotini rivojlantirish, yangi texnologiyalarni taʼlim jarayonlariga joriy etish orqali taʼlim tizimining samaradorligini oshirish mumkin. 2021 yilda O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilgan "Taʼlim tizimini raqamlashtirish" dasturi, raqamli platformalar va metodik resurslarni

--⊱⊱ 215 ⊰⊰-- taqdim etishda katta qadamdir. Bu istiqbolni amalga oshirish orqali taʼlim jarayonlarini monitoring qilish yanada osonlashadi, hamda boshqaruv samaradorligi oshadi.

Yangi pedagogik texnologiyalar va yondashuvlarni tatbiq etish orqali maktabgacha taʼlimda sifatni yanada oshirish mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yilgi farmoni "Yangi pedagogik texnologiyalarni maktabgacha taʼlim tizimiga keng joriy etish" taʼlim tizimini modernizatsiya qilishga urg‘u beradi. Axborot metodik taʼminoti va zamonaviy treninglar orqali direktor oʻrinbosarlari va pedagogik xodimlarning malakasini oshirishga ko‘maklashish zarur. O‘zbekiston Respublikasi 2021 yilgi taʼlim yangilanishlari doirasida maktabgacha taʼlim xodimlarining malakasini oshirishga alohida e’tibor qaratmoqda.

Shu bois, maktabgacha taʼlim tashkilotlarida direktor oʻrinbosarining menejerlik ko‘nikmalarini takomillashtirishda axborot metodik taʼminotini rivojlantirish zarur. Axborot va metodik resurslarning integratsiyasi, raqamli texnologiyalarni keng joriy etish, yangi pedagogik uslublarni o‘rganish va amaliyotga tadbiq etish orqali taʼlim tizimining samaradorligini oshirish, jamiyatning kelajak avlodiga sifatli taʼlim berish imkonini yaratadi. Bu esa, o‘z navbatida, maktabgacha taʼlim tizimining o‘ziga xosligini va uning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyatini mustahkamlaydi. Axborot texnologiyalarini kengaytirish: Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida axborot texnologiyalarini yanada kengaytirish va raqamli platformalarni faol ishlatish. Pedagogik malaka oshirishni tizimlashtirish: Pedagoglar va direktor oʻrinbosarlari uchun doimiy malaka oshirish dasturlarini joriy etish. Resurslarni samarali boshqarish: Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida mavjud resurslarni samarali taqsimlash va moliyaviy boshqaruv tizimini kuchaytirish. Innovatsion metodlarni joriy etish: Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni va metodlarni tatbiq etish orqali taʼlim sifatini yaxshilash. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida axborot metodik taʼminotini samarali joriy etish, menejerlik ko‘nikmalarini takomillashtirishga yordam beradi va taʼlim tizimini zamonaviylashtirish yo‘lida muhim qadam bo‘lib xizmat qiladi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Abdullayeva N.Sh. The role of modeling in the development of coherent speech of senior preschoolers// International journal of multidisciplinary research and analysis ISSN(print): 2643- 9840, ISSN(online): 2643-9875 Volume 03 Issue 12 December 2020 DOI: 10.47191/ijmra/v3-i12- 09, Impact Factor: 5.522 Page No.- 321-323

2. Abdullayeva N.Sh. Pedagogical possibilities of design activity in the process of increasing the qualification of preschool workers// European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences. Volume 8 Number 1 2020 Page 90-95 bet

3. Valiyeva F.R. Ensuring continuity in the traning of future professionals in the educatication system.// Europen Journal of Research and Reflection in Educational Sciences/ Volume 7 Number 6,

2019. ISSN 2056-5852

4. Valiyeva. F.R., Kurbonov Sh. Continuity in the education system // Wschodnioeuropejskie // East european science journal 12(52)2019 45-52. 2020