ResearcherUz LogoResearcherUz
View Journal

Shahar arxitekturasini bionika usuli yordamida loyihlash.

Abstract

Inson qadimdan o’zining arxitektura – qurilish faoliyatida ongli va intuitiv ravishda jonli tabiatga murojaat etgan va tabiat uning turli muammolarini hal qilishda yordam bergan. “ Bionika” atamasi yunoncha – bios so’zidan kelib chiqqan bo’lib, “hayot” degan ma’noni anglatad. “Nika” so’zi elektronikadan olingan bo’lib, ilm-fan sohasida yangi atama sifatida yo’nalish ochdi. Maqolaning asosiy mazmuni bionika nimani anglatishi bu fanning kelib chiqishi va hozirgi kunda qo’llanishiga oid ma’lumotlarni berishdan iborat.


Full PDF Document

Related Articles

Full text

Shahar arxitekturasini bionika usuli yordamida loyihlash.

Davlatov Diyor Dilshodovich

Termiz muhandislik va texnologiya instituti

Arxitektura (turlaribo’yicha) 3-kurs talabasi

Anotatsiya: Inson qadimdan o’zining arxitektura – qurilish faoliyatida ongli va intuitiv ravishda jonli tabiatga murojaat etgan va tabiat uning turli muammolarini hal qilishda yordam bergan. “ Bionika” atamasi yunoncha – bios so’zidan kelib chiqqan bo’lib, “hayot” degan ma’noni anglatad. “Nika” so’zi elektronikadan olingan bo’lib, ilm-fan sohasida yangi atama sifatida yo’nalish ochdi. Maqolaning asosiy mazmuni bionika nimani anglatishi bu fanning kelib chiqishi va hozirgi kunda qo’llanishiga oid ma’lumotlarni berishdan iborat.

Kalit so’zlar: Tabiat, bionika, bino, inshoot, qurilish.

Bionika – bu tabiatdagi strukturalar, jarayonlar va tizimlardan ilhomlanib, yangi materiallar va texnologiyalarni yaratish orqali muammolarni hal qilish usulidir. Shaharlar arxitekturasini loyihalashda bionikaning o'rni juda muhimdir, chunki bu yondashuv tabiiy tizimlarning samaradorligini va estetik go'zalligini inobatga oladi. Quyida bionikaning shahar arxitekturasiga ta'siri haqida ba'zi jihatlarni keltirib o'taman:

1. Energiya samaradorligi: Bionik dizayn ko'pincha energiya samaradorligini oshirishga qaratilgan. Masalan, o'simliklarning fotosintez jarayonidan ilhomlanib yaratilgan binolar quyosh energiyasidan maksimal darajada foydalanishi mumkin.

2. Tabiat bilan integratsiya: Bionika yordamida arxitektorlar shaharlar va tabiiy muhit o'rtasidagi chegaralarni yumshatishga muvaffaq bo'lishadi. Bu esa yashil joylar, bog'lar va suv havzalari kabi tabiiy elementlarni shahar infratuzilmasiga qo'shishga imkon yaratadi.

3. Materiallardan foydalanish: Bionik dizayn orqali yangi materiallar ishlab chiqilishi mumkin. Masalan, tabiiy materiallardan ilhomlanib yaratilgan bio-ijodiy strukturalar, binolarning mustahkamligi va uzoq muddatli xizmatini ta'minlaydi.

4. Ijtimoiy interaktsiya: Bionik yondashuv ijtimoiy muammolarni hal qilishda ham yordam beradi. Tabiatdagi ijtimoiy tizimlarni o'rganish orqali arxitektorlar jamoa uchun qulay bo'lgan joylarni yaratishda yangicha yondashuvlarni qo'llashlari mumkin.

5. Klimatik sharoitlarga moslashish: Tabiatda mavjud bo'lgan moslashuvchanlik mexanizmlaridan foydalangan holda binolarni loyihalash orqali ularni turli iqlim sharoitlariga moslashtirish mumkin.

6. Estetika va dizayn: Bionik elementlardan foydalanish binolarga o'ziga xos estetika berishi mumkin, bu esa shaharlarning vizual ko'rinishini yaxshilaydi.

Xulosa qilib aytganda, bionika shahar arxitekturasida innovatsiyalar kiritishga yordam beradigan kuchli vosita hisoblanadi. Bu nafaqat ekologik barqarorlikni ta'minlashga, balki insonlarning hayoti sifatini oshirishga ham qaratilgan yondashuvdir.

Arxitekturaviy bionika ikkiyoqlama (tabiat+arxitektura) bo‘lgani uchun amalda ikki ob’yekt – tabiat va arxitektura modellashtiriladi. Shuning uchun modelli tajriba natijalari ham tabiiy, ham arxitekturaviy ob’yektlarga ekstrapolyatsiyalanadi. Tabiatga ekstrapolyatsiya qilish bir tomondan, tirik tabiatning arxitekturaviybionik jihatdan anglanishini rivojlantirish, boshqa tomondan esa biologlar uchun ularning arxitektorlar bilan muloqot olib borishlariga to‘g‘ri keladi. Ekstrapolyatsiyaning nazariy asoslanishlari – bu istalgan modelli tajribaning mohiyatini yoritishdagi zaruriy tarkibiy qismdir. Modellashtirishdagi fizik modelning biologik modelga munosabati, ikkinchi tomondan esa fizik modelning belgilangan ob’yektga – arxitekturaga munosabatidir.

Fizik modellashtirishning nazariy asosi bo‘lib, o‘xshashlik nazariyasi bo‘lishi kerak. Arxitekturaviy shakllarni konstruksiyalash bilan bog‘langan bu vaziyatda mexanik harakatga mansub bo‘lgan o‘xshashlik nazariyasi ko‘zda tutiladi. O‘xshashlik nazariyasi ta’rifiga shunday tizimlarning sifat jihatdan bir xilligi haqidagi cheklash shartlari kiritiladi: “Fizik jarayonlar bir-birlariga o‘xshash bo‘lishlari uchun ular sifat jihatdan bir xilda bo‘lishlarining, ularning bir xil nomdagi belgilovchi mezonlari esa bir xil qiymatga ega bo‘lishlari zarur va shuning o‘zi yetarlidir”. Mana shunday nazariyaning amaldagi asoschisi bo‘lib Galiley ko‘rsatiladi. Uning asosiy g‘oyasi mexanik tizimlarning geometrik munosabatlari va fizik xossalarining yaxlitligini tasdiqlashda bo‘lib, bu arxitekturaviy-konstruktiv modellashtirishda va italiyalik injener P.L.Nervi tomonidan o‘rnatilgan “shakl bo‘yicha qarshilik qiluvchanlik” tamoyilini hayotgan joriy etishda o‘ta qimmatlidir. Arxitekturaviy-bionik modellashtirishda nafaqat fizik xossalar, balki ham mexanik harakat bilan, shaklni va uning estetik xossalarini anglash-katta ahamiyatga ega bo‘ladi. Masalan, biz daraxt bargi yoki gul bargining kichik o‘lchamlariga o‘rganganmiz, arxitekturada esa ular birdaniga yuzlab oraliq yopmalari vositasida o‘ta ulkan ko‘rinishga ega bo‘lib qoladi. Shuning uchun tabiiy ob’yektlarni modellashtirish amaliyoti barcha vaziyatlarda mexanik hodisalarning nisabatan cheklangan doirasidan chetga chiqadi va o‘xshashlikning ancha abstrakt (mavhum) nazariyasi shakllariga - o‘tadi. Izomorfizm va undan ancha umumiyroq bo‘lgan gomomorfizm tushunchalarini aynan bir xillik emas, balki o‘xshashlik munosabatlarini ko‘zda tutuvchi analoglarning shaklga keltirilgan, aniqlashtirilgan turlari sifatida olib qarash mumkin.

Izomorfizm mana shunday tizimlarning yagona belgili (ikki tomonlamalik) o‘zaro aloqadorliklarning mosligini bildiradi, garchi bu yerda izomorfizm tushunchasi nisbiy bo‘lsa-da, u tahlil davomida ajratib olingan elementlar va aloqalar uchungina qat’iy bo‘ladi. Gomomorfizm esa izomorfizmga nisbatan taqqoslaganda ancha kamroq o‘xshashlik vaziyatlarini bildiradi. Agar fotografiya va uning negativi – bu izomorfizmning yaxshigina namunasi bo‘lsa, u holda joy va uning geografik xaritasi gomomorfizm namunasi sanaladi. Biroq, izomorfizm ham, gomomorfizm ham narsalarning bir turdagi aloqalariga asoslanadi. Izomorfizm asosi bo‘lib tabiat turli sohalarining – mexanik, elektrik, termodinamik, issiqlik va shu xildagi qonunlari matematik shakllarining aynan o‘xshashligi sanaladi. Biroq, arxitekturada tirik narsalarning modellarini shaklga keltirishga doir matematik ifodalardan foydalanish arxitekturada o‘zining ob’yektiv qonuniyatlari sohasi bilan cheklanadi. Shu bilan birga yoddan chiqarmaslik ham kerakki, estetik munosabatlarning asosida hayotning ob’yektiv qonuniyatlari yotadi, shuning uchun naturaviy ob’yektlar ko‘lamidan fizik modellar ko‘lamiga, keyin esa arxitekturaviy ob’yektlarga o‘tishda matematik modellardan foydalanish arxitekturaviy bionikaning barcha sohalarida o‘ta samaralidir.

Matematik metodlardan foydalanish bilan tirik tabiat va arxitekturaning ancha ahamiyatli, funksional jarayonlarini modellashtirish mumkin.Bu yerda umumiy asos bo‘lib energetik jarayonlar sanalishi mumkin. Arxitekturaviy bionikada modellashtirishning bionik tajriba bosqichida shuningdek, tirik tabiatning funksional, fe’l-atvor jarayonlarini yaratish mumkin. Modellashtirishning har ikkala yo‘nalishlari ham dialektik jihatdan qarama-qarshi bo‘lsada, baribir o‘z o‘rniga ega bo‘ladigan funksiya va tuzilmaning o‘zaro aloqalariga asoslanadi. Natijada mana shunday o‘zaro harakat tirik originalni ekstrapolyatsiya qilish va uning shaklini yaratish imkonini yaratadi, ya’ni, modelda turli darajadagi ishonchlilik bilan tirik organizm fe’l-atvorining mumkin bo‘lgan variantlarini aniqlashga imkon beradi. Tabiiyki, bunda maksimal darajadagi ishonchlilikka intilishi lozim, aks holda butun arxitekturaviy-bionik modellashtirishning ma’nosi yo‘qoladi va arxitekturaviy-bionik tadqiqotlarning maqsadga muvofiqligi haqidagi masalani dolzarb ravishda qo‘yayotgan sub’ektiv omil ustivorlikka ega bo‘lib oladi. Bularning barchasi salbiy xulosalarni olish ehtimolini va uning foydasini hisobdan chiqarmaydi. Funksiyalar va tuzilmaning o‘zaro aloqadorligiga dialektik nuqtai-nazar ham tajribaviy, ham natijaviy modellashtirishda modellashtirilayotgan jarayonlarni bashoratlash imkoniyatiga keng yo‘l ochadi.

Xulosa. Xulosa qilib aytadigan bo’lsak arxitekturaning va atrofimizdagi barcha narsa va hodisalarning tabiat bilan aloqadorligi mavjud. Arxitekturaning tabiat bilan uyg’unlashuvi esa binolarning ko’rinishida ijobiylik va noodatiylikni o’zida aks ettiradi.

Foydalanilgan adabyotlar:

Jumagulovich, M. A. (2022). Scientific And Theoretical Interpretation Of The Concept Of Tax Potential. Journal of Positive School Psychology, 1311-1319.

Musagaliev, A. J., & Shodiev, B. T. (2022). Priority directions of effective use of pasture land in the Republic of Uzbekistan. International. J Discov Innov Appl Sci

Мусагалиев, А. Ж., & Ганиев, Ы. С. (2022). Состояние транспортной инфраструктуры и пути развития перевозки минерально-сырьевых ресурсов в Республике Каракалпакстан. Научно-аналитический журнал «НАУКА И ПРАКТИКА» Российского экономического университета им. ГВ Плеханова, 14(2), 96-102.

Мусагалиев, А. Ж. (2019). Местные условия по эффективному формированию доходов бюджета Республики Каракалпакстан. Социальноэкономическое управление: теория и практика, (1), 38-40.

Jumagulovich, M. A. (2018). Current economic conditions of formation of budget revenues in the republic of Karakalpakstan. International Journal of Research in Social Sciences, 8(9), 332-340.

Мусагалиев, А. Ж. (2010). Финансово-экономические вопросы в регионах Южного Приаралья. Молодой ученый, (8-2), 26-28.

Jumagulovich, M. A., Ibragimovich, A. M., Demirkaya, H., & Rafael, C. (2024). Procedure for Implementing Tax Control in Tax Risk Management and Tax Audits. Partners Universal International Innovation Journal, 2(1), 76-83.

Jumagulovich, M. A., & Askarovna, M. S. (2024, January). AHOLI

BANDLIGINI TA’MINLASHDA HUNARMANDCHILIKNI

RIVOJLANTIRISHNING IQTISODIY AHAMIYATI. In " Conference on Universal Science Research 2023" (Vol. 2, No. 1, pp. 55-58).

Jumagulovich, M. A., Tulkinovich, S. B., Medetbaevich, S. A., Madaminova, S. A., & Jienbaevich, M. B. (2024). Forecast Guidelines for Investments in The Republic of KARAKALPAKSTAN. International Journal of Religion, 5(2), 493-501. науки «Юго-Осетинский научно-исследовательский институт им. ЗН Ванеева при Президенте Республики Южная Осетия», (1), 25-29.

Musagaliev, A., Gretchenko, A., Gagarina, G., Gorokhova, I., & Gretchenko, A. (2024). Sustainable development of human potential–is a strategic priority for ensuring national security of Country. In E3S Web of Conferences (Vol. 547, p. 01004). EDP Sciences.

Musagaliev, A., & Jusupova, A. (2024). ENTREPRENEURSHIP

DEVELOPMENT ECONOMIC BASIS FOR PROVIDING EMPLOYMENT. Modern

Science and Research, 3(5), 1299-1303.

Jumagulovich, M. A. (2024). Issues of Improving the Implementation of Tax Control when Managing Tax Risks and Tax Audits. European Business & Management, 10(1), 16-21.

Musagaliev, A. J., & Ganiev, Y. S. The Experience of Foreign Countries in Improving the Fiscal Mechanism for Stimulating Economic Growth in the Region. International Journal of Academic Multidisciplinary Research (IJAMR), ISSN, 2643-9670. науки «Юго-Осетинский научно-исследовательский институт им. ЗН Ванеева при Президенте Республики Южная Осетия», (1), 25-29.

Soatova, S. (2024). CONTEMPORARY APPROACHES TO LEADERSHIP OF

STUDENT LEADERS IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS. Modern Science

and Research, 3(1), 1431-1438.

Soatova, S. (2024). INNOVATIVE APPROACHES TO DEVELOPING

LEADERSHIP QUALITIES IN STUDENTS: THE EXPERIENCE OF

SUCCESSFUL UNIVERSITIES. Science and innovation, 3(B1), 79-82.

Soatova, S., Nosirbekova, Y., & Suyunova, D. (2023). THE ROLE AND

IMPORTANCE OF PARENTS AND TECHNOLOGY IN THE DEVELOPMENT OF

A CHILD. Modern Science and Research, 2(12), 1193-1197.

СОАТОВА, Ш. (2023). РОЛЬ ЖЕНЩИН В УПРАВЛЕНИИ

ПЕРСОНАЛОМ. Международный центр научного партнерства" Новая Наука"(ИП Ивановская ИИ) КОНФЕРЕНЦИЯ: СТУДЕНТ ГОДА 2023 Петрозаводск, 06 декабря 2023 года Организаторы: Международный центр научного партнерства" Новая Наука".

Soatova, S. (2023). HUMAN RESOURCE MANAGEMENT IN

EDUCATIONAL ORGANIZATIONS: KEY ASPECTS AND

CHALLENGES. Science and innovation, 2(B11), 333-336.

Soatova, S. (2023). STUDENT SELF-GOVERNMENT AS A FACTOR IN THE

DEVELOPMENT OF STUDENT LEADERSHIP QUALITIES. Science and

innovation, 2(B9), 340-345.

Соатова, Ш. А. (2023). КОММУНИКАТИВНАЯ КОМПЕТЕНТНОСТЬ

ЛИДЕРА В УПРАВЛЕНИИ: КЛЮЧ К УСПЕШНОМУ РУКОВОДСТВУ. Science

and innovation, 2(Special Issue 7), 525-527.

Umarov, F. U. (2018). INNOVATION-INVESTMENT IMPORTANT

FACTOR IN ACTIVITY. Economics and Innovative Technologies, 2018(1), 21.

Умаров, Ф. У. Ў. (2016). Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантириш орқали хорижий инвестициялар оқимини жадаллаштириш (Хитой амалиёти). Экономика и финансы (Узбекистан), (8), 16-24.

Умаров, Ф. У. Ў. (2014). Қулай инвестицион муҳит инновацион тадбиркорликни ривожлантиришнинг муҳим омили сифатида. Экономика и финансы (Узбекистан), (8), 28-33.

Ibragimova, G. (2023). Ta’lim muassasalarida ma’naviy-ma’rifiy ishlarni takomillashtirish mexanizmlari. Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali, 1(1).

Ибрагимова, Г. Н. (2023). СОВРЕМЕННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ И МЕТОДЫ В

ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 14(7), 21-24.

Nematovna, I. G., Abdumutalovich, A. A., & Kabilovna, A. G. (2022). Some Aspects Of The Organization And Management Of The Education System In Uzbekistan. Journal of Pharmaceutical Negative Results, 1525-1528.

Nematovna, I. G., Erkinovna, G. M., Holmatova, M. M., & Nodarovna, K. M. (2020). Preparation of preschool future specialists for innovation professionalism. Journal of Critical Reviews, 7(2), 252-253.

Ibragimova, G. N. (2019). PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL

PECULIARITIES OF TRAINING FUTURE SPECIALISTS OF PRIMARY

EDUCATION TO INNOVATIVE PROFESSIONAL PERFORMANCE. Science and

Education, 2, 4-7.

Nematovna, I. G. (2019). IMPROVING THE WAYS OF PROFESSIONAL

SKILLS OF FUTURE PRESCHOOL EDUCATORS. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol, 7(12).

Ibragimova, G. N. (2019). IMPROVEMENT OF QUALITY OF PRE-SCHOOL

EDUCATIONAL INSTITUTIONS. Scientific Bulletin of Namangan State University, 1(12), 293-298.

Ibragimova, G. N. (2018). Preparing Future Preschool Education Teachers to Innovative Activity. Eastern European Scientific Journal, (6).

Ибрагимова, Г. Н. (2018). Современный урок как средство развития коммуникативных умений и навыков учащихся. Наука и образование сегодня, (1 (24)), 61-62.

Nematovna, I. G. (2015). INNOVATIVE APPROACHES IN FORMATION OF

CREATIVE THINKING OF STUDENTS. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol, 3(1).

Nematovna, I. G. (2015). Methods and technologies of the development of students’ creative abilities. Образование через всю жизнь: непрерывное образование в интересах устойчивого развития, 2(13 (eng)), 269-271.

Ibragimova, G. N. (2013). Focus of future teachers on innovative activities. Образование через всю жизнь: непрерывное образование в интересах устойчивого развития, 11(2 (eng)), 73-74.

Ибрагимова, Г. Н. (2015). Особенности интерактивных методов и технологий обучения. Педагогическое образование и наука, (6), 114-115.

Ibragimova, G. N. (2015). Features of interactive methods and technologies of training. Pedagogical education and science, (6), 114-116.

Пўлатхўжаева, М. Р. (2024). КЎП ТАРМОҚЛИ МАКТАБГАЧА ТАЪЛИМ

ТАШКИЛОТИНИНГ ЭШИТИШДА НУҚСОНИ БЎЛГАН БОЛАЛАР ОИЛАСИ

БИЛАН ХАМКОРЛИГИ. INTELLECTUAL EDUCATION TECHNOLOGICAL

SOLUTIONS AND INNOVATIVE DIGITAL TOOLS, 3(28), 84-87.

Rustamovna, P. M. (2024). BEMOR BOLALARNING HAYOTGA

MOSLASHUVIDA OTA-ONA VA YAQIN QARINDOSHLAR

MUNOSABATLARNING OʻRNI. European Journal of Interdisciplinary Research and Development, 25, 57-59.

Пўлатхўжаева, М. Р. (2024). ЭШИТИШДА НУҚСОНИ БЎЛГАН

БОЛАЛАР ЭШИТИШНИ ТИКЛАШДАГИ ИННАВАЦИОН СИСТЕМА. Science

and innovation, 3(Special Issue 16), 477-480.

Pulatkhodjaeva, M. R. (2023). COOPERATION OF A MULTI-NETWORK

SCHOOL EDUCATIONAL ORGANIZATION WITH FAMILIES OF CHILDREN

WITH HEARING IMPAIRMENT. American Journal Of Social Sciences And Humanity Research, 3(10), 55-59.

Po‘Latkhodjaeva, M. R. (2022). Effective Ways of Rehabilitation Work with Children with Cochlear Implants. Spectrum Journal of Innovation, Reforms and Development, 9, 479-481.

Пўлатхўжаева, М. Р. (2021). БОЛАЛИК ДАВРИДА УЧРАЙДИГАН БОШ

МИЯ ЖАРОҲАТЛАРИ ВА УНИНГ АСОРАТЛАРИ. Academic research in educational sciences, 2(10), 1124-1128.

Мусагалиев, А. Ж. (2020). ББК: 65.05 М-89.

Мусагалиев, А. Ж., & Туреев, А. А. (2020). ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ

НОВЫХ НАЛОГОВЫХ МЕХАНИЗМОВ НА ОПЕРАЦИОННУЮ

ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ ХОЗЯЙСТВУЮЩИХ СУБЪЕКТОВ. Социально-

экономическое управление: теория и практика, (3), 10-16.

Мусагалиев, А. Ж., & Туреев, А. А. (2020). Некоторые аспекты повышения эффективности механизмов налогообложения юридических лиц. Научноаналитический журнал Наука и практика Российского экономического университета им. ГВ Плеханова, 12(3), 97-106.

Мусагалиев, А., & Туреев, А. (2019). Нынешнее состояние и пути совершенствования эффективного формирования доходов бюджета Республики Каракалпакстан. In Проблемы и вызовы экономики региона в условиях глобализации (pp. 148-151).

Мусагалиев, А. Ж. (2019). Некоторые вопросы по эффективному формированию доходов местных бюджетов Республики Узбекистан.

Мусагалиев, А. Ж. (2018). Минтақа маҳаллий бюджети даромадларини шакллантиришда ресурс солиқларининг роли. Экономика и финансы (Узбекистан), (2), 26-35.

TURLARI. IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY

JURNALI, 4(4), 49-51.

Eshkoraev, S. (2024). DEPENDENCE OF ELEMENTS IN CHEMISTRY ON

ISLAMIC RELIGION. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(7), 100-116.

Toshaliyeva, S. T., & Eshqulova, D. A. (2024). Tadbirkorlikni davlat tomonidan tartibga solish va qo ‘llab-quvvatlash shart-sharoitlari.

Toshaliyeva, S. (2024). Using the Arima model to forecast the share of railways in the industry. In E3S Web of Conferences (Vol. 531, p. 02024). EDP Sciences.

Toshalieva, S. (2023). Forecasting the prospects for the development of regional small business. In E3S Web of Conferences (Vol. 449, p. 03003). EDP Sciences.

Toshaliyeva, S. T. (2023). KICHIK TADBIRKORLIK SUB’EKTLARI

OB’EKTIV ZARURLIGINI ASOSLASH. " Экономика и туризм" международный научно-инновационной журнал, 5(13).

Тошалиева, С. Т. КИЧИК ТАДБИРКОРЛИК СУБЪЕКТЛАРИ

САЛОҲИЯТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ ИҚТИСОДИЙ-СТАТИСТИК

ТАҲЛИЛИ.

Тошалиева, С. Т. КИЧИК ТАДБИРКОРЛИК СУБЪЕКТЛАРИ

САЛОҲИЯТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ ИҚТИСОДИЙ-СТАТИСТИК

ТАҲЛИЛИ.

Juraqulova, A. X., & Dusyarova, L. (2019). DEVELOPMENT OF LOGICAL

THINKING IN THE LESSONS OF MATHEMATICS. In WORLD SCIENCE

PROBLEMS AND INNOVATIONS (pp. 184-186).

Равшанова, Д. (2024). INNOVATSION YONDASHUV ASOSIDA

TALABALARDA KREATIV KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING

USLUBIY ASOSLARI. Журнал универсальных научных исследований, 2(5), 1052- 1057.

Mamadayupova, V. S. (2015). Application of information technologies in the course of training in the foreign language. European Journal of Education and Applied Psychology, (1), 6-8.

Shonazarovna, M. V. (2019). Some ways of learning foreign language at an early age. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol, 7(10).

Мамадаюпова, В. Ш. (2020). ҚИЙНОҚҚА ҚАРШИ КУРАШИШ–ИНСОН

ҲУҚУҚЛАРИНИ ТАЪМИНЛАШНИНГ МУҲИМ ОМИЛИ. ЖУРНАЛ

ПРАВОВЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ, (SPECIAL 5).

Мамадаюпова, В. Ш. (2015). Применение информационных технологий в процессе обучения иностранному языку. European journal of education and applied psychology, (1), 6-8.

Mokhichekhra Shaymardanova, Kholtura Mirzakulov, Gavkhar Melikulova, Sakhomiddin. Khodjamkulov, Abror Nomozov, Oybek Toshmamatov. Studying of The Process of Obtaining Monocalcium Phosphate based on Extraction Phosphoric Acid from Phosphorites of Central Kyzylkum. Baghdad Sci.J [Internet]. [cited 2024 Jun. 27];22(1). https://bsj.uobaghdad.edu.iq/index.php/BSJ/article/view/9836.

Yulchieva M G., Turaev Kh.Kh, Nomozov A.K. Tovoshareva I.E. Studying synthesis of a chelate-forming sorbent based on urea-formaldehyde and diphenylcarbazone. Indian Journal of Chemistry. Vol. 63, June 2024, pp. 579-585. DOI: 10.56042/ijc.v63i6.9006

Mamadayupova Vasila Shonazarovna. (2023). XORIJIY TIL

O’RGANISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK JIHATLARI. International

Conference on Multidisciplinary Science, 1(1), 65–66. Retrieved from

Shonazarovna, M. V. (2023, August). XORIJIY TIL O'RGANISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK JIHATLARI. In International conference on multidisciplinary science (Vol. 1, No. 1, pp. 65-66).

Shonazarovna, M. V. . (2023). YANGI KONSTITUTSIYA MILLIY

TARAQQIYOTIMIZNING MUSTAHKAM POYDEVORI. Miasto Przyszłości, 35,

469–471. Retrieved from

Shonazarovna, M. V., & Olamide, O. M. (2023). ABOUT METHODS OF TEACHING. International Journal Of Literature And Languages, 3(03), 11-13.

Mamadayupova, V. (2023). WAYS OF TEACHING FOREIGN LANGUAGES

AT AN EARLY AGE. Models and methods in modern science, 2(2), 172-175.

Мамадаюпова , В. 2022. История и значение создания конституции республики Узбекистан. Общество и инновации. 3, 11/S (дек. 2022), 283–287.

Mamadayupova Vasila Shonazarovna. (2022). METHODOLOGY OF WORKING WITH TERMS IN ENGLISH. International Journal Of Literature And Languages, 2(12), 17–20. https://doi.org/10.37547/ijll/Volume02Issue12-04

Abdusalamova, S. (2022). PRACTICAL FOUNDATIONS OF PROMOTION

OF LEGAL CULTURE IN PROTECTION OF WOMEN'S INTERESTS. Science and

Innovation, 1(4), 221-224.

Shonazarovna, M. V., & Olamide, O. M. (2022). About Methods of Language Teaching. Innovative Society: Problems, Analysis and Development Prospects (Spain), 161-163. Shonazarovna , M. V. (2022). Xorijiy Til O’qitishda Samarali Usullardan Foydalanish. Miasto Przyszłości, 28, 289–290. Retrieved from

Abdusalamova, S. (2022). PRACTICAL FOUNDATIONS OF PROMOTION

OF LEGAL CULTURE IN PROTECTION OF WOMEN'S INTERESTS. Science and

Innovation, 1(4), 221-224.

Shonazarovna, M. V., & Olamide, O. M. (2022). About Methods of Language Teaching. Innovative Society: Problems, Analysis and Development Prospects (Spain), 161-163.

Мамадаюпова, В. (2022). Oʻzbekiston respublikasi konstitutsiyasining yaratilish tarixi va ahamiyati. Общество и инновации, 3(11/S), 283-287. Shonazarovna, M. V. (2022). Xorijiy Til O’qitishda Samarali Usullardan Foydalanish. Miasto Przyszłości, 28, 289-290.

Mamadayupova, V., & Yormatov, A. (2022). DEFINITIONS OF

INFORMATION: ANALYSIS OF ACADEMIC WORKS. World Bulletin of

Management and Law, 7, 92-94.

Shonazarovna, M. V. (2022). OILA, OTALIK, ONALIK, BOLALIKNING

DAVLAT MUHOFAZASI–YANGI KONSTITUTSIYADA MUSTAHKAM

KAFOLATLAR. Science and innovation, 1(C4), 7-10.

Mamadayupova, Vasila Shonazarovna (2022). O’ZBEKISTON

RESPUBLIKASI KONSTITUTSIYASINING YARATILISH TARIXI VA

AHAMIYATI. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2 (11), 540-544.

Shonazarovna, M. V. (2022). Xorijiy Til O’qitishda Samarali Usullardan Foydalanish. Miasto Przyszłości, 28, 289-290.

Mamadayupova, V. (2022). STATE PROTECTION OF THE FAMILY,

FATHERHOOD, MOTHERHOOD AND CHILDHOOD ARE STRONG

GUARANTEES IN THE NEW CONSTITUTION. Science and Innovation, 1(4), 7-10.

Shonazarovna, M. V. (2021). KONSTITUTSIYA BAXTIMIZ QOMUSI. Евразийский журнал академических исследований, 1(9), 79-81.

Muqaddas Tursunaliyevna Abdurahmonova, & Nigina Sherzod Qizi Muxtorova (2021). ALIFBO XUSUSIDA BA’ZI MULOHAZALAR. Central Asian Academic Journal of Scientific Research, 1 (1), 12-14.

Mamadayupova, V. S. (2021). ONA TILIM–MILLATIM FAXRI. Scientific progress, 2(7), 397-399.

Амонова, М. Ш., & Рузиева, Ш. К. (2020). История изучения исторической грамматики узбекского языка. Вестник магистратуры, (2-6 (101)), 123-124.

BIR, I. X. D. O. Q., & O‘QITISH, S. Q. (2020). HOW TO TEACH DOUBLE-

LEVEL STUDENTS IN A CLASS?(ON THE EXAMPLES OF FRENCH

SCHOOLS).

Shonazarovna, M. V. Issues of Early Foreign Language Learning. International Journal on Integrated Education, 4(9), 164-166.

Yoldoshev, O. A., Mamadayupova, V. S., Bekimbetovich, R., & Matenov, O. S.

T. IMPACT OF INNOVATIVE MODERN TECHNOLOGY IN TEACHING

LANGUAGES IN UZBEKISTAN.

Равшанова, Д. (2024). METHODOLOGICAL PRINCIPLES OF CREATIVE

COMPETENCE DEVELOPMENT IN STUDENTS BASED ON AN INNOVATIVE

APPROACH. Журнал универсальных научных исследований, 2(5), 1058-1062.

Mengziyoyevna, R. D. (2023). TEXNOLOGIYA DARSLARIDA

ZAMONAVIY TEXNIKALARDAN FOYDALANISH VA TEXNOLOGIYA

FANINI O'QITISHNING KOMPETENSIYAVIY VAZIFALARI. O'ZBEKISTONDA

FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 2(20), 772-

777.

Mengziyoyevna, R. D. (2022). Use of modern information technologies in pedagogy.

Abduvali o‘g, G. A. S. (2023). SPORTNING INSON HAYOTIDAGI O ‘RNI

VA AHAMIYATI. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 11(7), 7-10.

Suxrob, G. A., & Shoxrux, E. (2023, December). YOSH SPORTCHILARNI

TAYYORLASHNING TEXNIK-TAKTIK MAHORATLARINI

SHAKLLANTIRISHNING O ‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI. In Proceedings of

International Educators Conference (Vol. 2, No. 12, pp. 277-282).

Mengziyoyevna, R. D. (2022). Technology of formation of natural-scientific literacy in primary school students.

Mengziyoyevna, R. D. (2021, October). CHARACTERISTICS OF ROMANTIC EPICS IN THE UZBEK PEOPLE'S EPIC. In Archive of Conferences (pp. 50-51).

NORMUROTOVA, A. (2024). TECHNOLOGY FOR IMPROVING SCIENCE

TEACHING MECHANISMS. World Bulletin of Social Sciences, 34, 43-46.

Shukurov, R. (2024). CHARACTERISTICS OF PERSONAL RELIGION IN

DIFFERENT PSYCHOLOGICAL APPROACHES. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(4), 487-493.

ШУКУРОВ, Р. Э. ШАХСНИНГ ИНДИВИДУАЛ ДИНДОРЛИК ТИПЛАРИ

ВА ПСИХОЛОГИК ҲИМОЯ МЕҲАНИЗМЛАРИНИНГ ЎЗАРО

БОҒЛИҚЛИГИ. PSIXOLOGIYA Учредители: Бухарский государственный университет, (3), 116-124.

TURLARI. IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY JURNALI, 4(4),

49-51.

Авезова, Д. (2023). SPEAKING SURNAMES AND THEIR ROLE IN THE

STYLISTIC IMAGE OF A WORK OF ART. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ

(buxdu. uz), 42(42).

Avezova, D. (2022). YESENIN'S POEMS WERE HIS DESTINY. Science and Innovation, 1(4), 578-581.

GULMURODOV, M. (2024). FAKULTETLARARO YO ‘NALISH

TALABALARIGA RUS TILINI O ‘QITISHDA ADABIY TAXALUSLARDAN

FOYDALANISH. The Journal of Research and Development, 2(4), 11-15.

Авезова, Д. С. (2024, February). ПСЕВДОНИМЫ, ИХ ПОНЯТИЕ И

РЕПРЕЗЕНТАЦИЯ В ХУДОЖЕСТВЕННЫХ ТЕКСТАХ. In Proceedings of

International Conference on Modern Science and Scientific Studies (Vol. 3, No. 2, pp. 423-430).

Авезова, Д. С. (2024). ПРОИСХОЖДЕНИЕ ЛИТЕРАТУРНЫХ

ПСЕВДОНИМОВ ИЗВЕСТНЫХ ПИСАТЕЛЕЙ И ПОЭТОВ: Yangi O'zbekiston

taraqqiyotida tadqiqotlar o'rni va rivojlanish omillari. Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari, 4(1), 153-158.

Guljamal, D., & Zamira, S. (2024, May). KISHI MEKTEP JASINDAĢI

BALALARDIŃ PSIXOLOGIYALIQ ÓZGESHELIKLERI. In NEW RENASSAINCE

CONFERENCE (Vol. 1, No. 3, pp. 148-152).

Toshaliyeva, S., & Eshqulova, D. (2024). Innovatsion kichik tadbirkorlikni qo ‘llab-quvvatlash bo ‘yicha xorij tajribasi va uni mamlakat iqtisodiyotida qo ‘llash imkoniyati.

Toshaliyeva, S. T. (2024). The use of dynamic econometric models in estimating the production volume of small business. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 4(3), 226-232.

Abubakirova, S. U. (2023). MAGISTRATURA BOSQICHIDA ILMIY

FAOLIYATNI TASHKIL ETISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH. Conferencea,

102-105.

Abubakirova, S. (2023). OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA IJTIMOIY

FAOL O ‘QITUVCHI SHAXSINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK

TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH MUAMMO SIFATIDA. Interpretation and

researches, 1(12).

G'aniyev, S., & NURQOBILOV, A. (2024, June). JISMONIY TARBIYA

DARSLARIDA PEDAGOGIK NAZORATINI TASHKIL QILISH.

In CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE OF SCIENCE IN THE

MODERN WORLD (Vol. 1, No. 5, pp. 85-88).

Aniyev, S. G. (2024). BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARI UCHUN

JISMONIY TARBIYA DARSLARINING AHAMIYATI. Inter education & global study, (5), 177-182.

Абубакирова, Ш. (2021). Профессиональная деятельность специалистов отдела образования. Общество и инновации, 2(4/S), 502-506.

Nazirov Sh S., Turaev Kh Kh, et al. Spectrophotometric determination of copper(II) ion with 7-bromo-2-nitroso-1-oxinaphthalene-3,6-disulphocid. Indian Journal of Chemistry. Vol. 63, May 2024, pp. 500-505. https://doi.org/ 10.56042/ijc.v63i5.9289.

Джураев, Д. А. (2019). Сравнительная оценка рино-эндоскопического исследования у больных полипозным риносинуситом.

Shakirov, Z. S., Khakimov, S. A., Kadirova, G. K., Abdullaev, A. K., & Khalilov, I. M. (2020). The influence of nodule bacteria and Azospirillum on the growth and development of Onobrychis plants. Research Journal of Biotechnology, 15(3), 1-6.

Abduazimovich, X. S., & Asamutdinovich, G. Z. (2022). Postasfiktik holatlarni sud-tibbiy tavsifini baholashni asoslash algoritmi.

Хакимов, С. А. (2022). Турли жинс вакилларида тугалланмаган асфиксиянинг суд тиббий жиҳатлари. AI Iskandarov, S. A., & XI Primuxamedova,

D. E. (2023). THE MEDICAL SIGNIFICANCE OF PSYCHOTROPIC

SUBSTANCES PEMOLINE, FENCAMPHAMINE, AND

FENPROPOREX. Academia Science Repository, 4(03), 52-73.

AI Iskandarov, S. A., & XI Primuxamedova, D. E. (2023). FORENSIC ASPECTS OF PSYCHOTROPIC SUBSTANCES. Open Access Repository, 4(03), 88- 98.

Khakimov, S., Salimova, M., & Razikova, A. (2023). THE ROLE OF

FORENSIC MEDICINE IN TRAINING QUALIFIED DOCTORS IN THE

FUTURE. Science and innovation in the education system, 2(11), 102-104.

Khakimov, S. A., Gulyamov, D. E., & Salimova, M. R. (2024). THE ROLE OF

NARCOTICS AND PSYCHOTROPHIC SUBSTANCES IN SOCIETY. Web of

Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing, 2(4), 58-61.

Khakimov, S. A., Gulyamov, D. E., & Salimova, M. R. (2024). Some Aspects of Diagnostic Activity of an Anesthesiologist. International Journal of Integrative and Modern Medicine, 2(4), 20-22.

Khakimov, S. A., & Salimova, M. R. (2024). CAUSES OF DEATH IN

ASPHYXIA OF VARIOUS ORIGINS, POST-ASPHYCTIC STATES. International

Journal of Cognitive Neuroscience and Psychology, 2(4), 8-11.

Sayfullaevna, K. I., & Fatilloevich, B. N. (2023). WAYS OF TEACHING

STUDENTS WITH MENTAL DEVELOPMENT TO READ IN THE CONDITIONS

OF INCLUSIVE EDUCATION. Open Access Repository, 4(3), 26-29.

Хамраева, И. (2022). ЎҚИШНИ ЎЗЛАШТИРИШ ЖАРАЁНИНИНГ

ПСИХОЛОГИК АКТИ. Архив научных исследований, 2(1).

ХАМРАЕВА, И. (2021). PROBLEMS OF CORRECTIVE TRAINING AND

EDUCATION OF CHILDREN WITH MENTAL DEFECTS WITH A

DIFFERENTIAL APPROACH. Современное образование (Узбекистан), (3), 65- 73.

Хамраева, И. С. (2021). ИНТЕЛЛЕКТУАЛ КАМЧИЛИКЛАРИ БЎЛГАН

АҚЛИ ЗАИФ БОЛАЛАРНИ ДИФФЕРЕНЦИАЛ ЁНДАШГАН ҲОЛДА

КОРРЕКЦИОН ЎҚИТИШ ВА ТАРБИЯЛАШ МАСАЛАЛАРИ. Современное

образование (Узбекистан), (3 (100)), 65-73.

Хамраева, И. С. (2020). ИХТИСОСЛАШТИРИЛГАН ЁРДАМЧИ МАКТАБ

ЎҚИШ ДАРСЛАРИДА ТАЪЛИМ МАҚСАДИ ВА ВАЗИФАЛАРИНИНГ

БЕЛГИЛАНИШИ АСОСИДА ЎҚИШ МАЛАКАЛАРИНИ

РИВОЖЛАНТИРИШ. Современное образование (Узбекистан), (10 (95)), 72-79.

Gulyamova, A. A. (2021). COGNITIVE PROCESSES IN CHILDREN WITH

DYSARTHRIA DEVELOPMENT METHODOLOGY. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 9(10), 695-698.

Эшкараев, У. Ч. (2018). УБОРКА НЕЗЕРНОВОЙ ЧАСТИ УРОЖАЯ

ПШЕНИЦЫ НА ОРОШАЕМЫХ ЗЕМЛЯХ УЗБЕКИСТАНА. Актуальная наука,

(2), 32-35.

Eshkaraev, U. C. (2003). Improved harvesting of straw.

Эшкараев, У. Ч. (2003). Обоснование параметров и режимов работы барабанного побдорщика с разработкой приспособления для уборки соломы в условиях поливного земледелия. Автореферат дисс. канд. техн. наук. Янгиюль.

Эшкараев, У. Ч. (2002). Об уборке незерновой части пшеницы. Техника в сельском хозяйстве, (2), 42-43.

Davronovna, X. M., Rustam Yo‘ldosh o‘g, A., & Eshkoraev, S. (2024). DRYING POTASSIUM CHLORIDE. Innovative: International Multidisciplinary Journal of Applied Technology (2995-486X), 2(2), 64-66.

Sadriddin o’g’li, E. S. (2023). Innovative Methods of Ammonia Production: A Review. Web of Semantics: Journal of Interdisciplinary Science, 1(1), 18-24.

Eshkoraev, S. STUDY OF CHEMICAL AND MINERALOGICAL

COMPOSITION OF SYLVINITES OF TUBEGATAN MINE.

Умаров, Ф. (2019). Сегодня и завтра инновационных инвестиций в повышение экономической эффективности. Экономика и инновационные технологии, (2), 43-57.

Voloshchuk, V. R., Voloshchuk, Y. O., & Ivanyshyn, O. V. (2020). Investment in innovative development of enterprises. INNOVATIVE ECONOMY, (3-4), 156-162.

Text was extracted automatically from the PDF and may contain inaccuracies.