KIRISH: mazkur maqolada talabalar sporti va sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning nazariy asoslari, pedagogik mexanizmlari hamda psixofiziologik omillari tizimli tahlil qilinadi. Unda jismoniy faollikning intellektual va hissiy rivojlanishga ta’siri, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishdagi yakka tartibdagi va jamoaviy pedagogik yondashuvlar hamda sport mashg‘ulotlarining stressga chidamlilik, diqqat va konsentratsiya kabi kognitiv funksiyalarni kuchaytirishdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. MAQSAD: tadqiqotning maqsadi — talabalar sportini rivojlantirish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga xizmat qiluvchi pedagogik hamda psixofiziologik mexanizmlarni o‘rganish, shuningdek, ularning kognitiv funksiyalar va umumiy farovonlikka ta’sirini yoritib berishdan iborat. MATERIALLAR VA METODLAR: tadqiqot materiali jismoniy madaniyat, pedagogik yondashuvlar va psixofiziologik rivojlanishga oid nazariy tadqiqotlarni o‘z ichiga oladi. Tadqiqotda pedagogik tahlil, qiyosiy baholash va oliy ta’lim muassasalaridagi talabalar sporti amaliyotini kuzatish metodlari qo‘llanilgan. NATIJALAR VA MUHOKAMA: tahlillar shuni ko‘rsatdiki, jismoniy faollik intellektual o‘sishga, hissiy barqarorlikka hamda stressga chidamlilik, diqqat va konsentratsiya kabi kognitiv funksiyalarga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Pedagogik yondashuvlar — ham individual, ham jamoaviy shaklda — sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalarini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Talabalar sport faoliyati motivatsiyani oshiradi, o‘z-o‘zini tartibga solishni yaxshilaydi hamda jismoniy, psixologik va ta’limiy jihatlarni integratsiyalash orqali har tomonlama rivojlanishga yordam beradi. XULOSA: xulosa qilib aytganda, talabalar sporti va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish oliy ta’limning uzviy qismidir. Pedagogik mexanizmlar va psixofiziologik omillarning integratsiyalashuvi kognitiv funksiyalar, hissiy chidamlilik va kasbiy tayyorgarlikning samarali rivojlanishini ta’minlaydi. Amaliy tavsiyalar talabalarning umumiy salomatligi va akademik muvaffaqiyatini mustahkamlash uchun jismoniy madaniyatni ta’lim strategiyalari bilan birlashtirish muhimligini ko‘rsatadi.
INTRODUCTION: this article provides a systematic analysis of the theoretical foundations, pedagogical mechanisms, and psychophysiological factors involved in student sports and healthy lifestyle formation. It examines the impact of physical activity on intellectual and emotional development, individual and collective pedagogical approaches to promoting a healthy lifestyle, and the role of sports activities in enhancing cognitive functions such as stress resilience, attention, and concentration. AIM: the aim of the study is to explore the pedagogical and psychophysiological mechanisms that contribute to the development of student sports and the formation of a healthy lifestyle, while highlighting their impact on cognitive functions and overall wellbeing. MATERIALS AND METHODS: the research material includes theoretical studies on physical culture, pedagogical approaches, and psychophysiological development. Methods applied in the study are pedagogical analysis, comparative evaluation, and observation of student sports practices in higher education institutions. RESULTS AND DISCUSSION: the findings show that physical activity positively influences intellectual growth, emotional stability, and cognitive functions such as stress resilience, attention, and concentration. Pedagogical approaches—both individual and collective—play a crucial role in shaping healthy lifestyle habits. Student sports activities enhance motivation, improve self-regulation, and foster holistic development by integrating physical, psychological, and educational dimensions. CONCLUSION: in conclusion, student sports and healthy lifestyle formation are essential components of higher education. The integration of pedagogical mechanisms and psychophysiological factors ensures the effective development of cognitive functions, emotional resilience, and professional readiness. Practical recommendations highlight the importance of combining physical culture with educational strategies to strengthen students’ overall well-being and academic success.