Kirish: rang insoniyat madaniyatidagi eng kuchli semiotik tizimlardan biridir. u nafaqat estetik qadriyatlarni, balki inson tafakkurini va jamoaviy ongni shakllantiruvchi arxetipik maโnolarni ham ifodalaydi. Maqsad: ranglarning folklor, din, mifologiya va madaniy anโanalardagi ramziy maโnolarini tahlil qilish va rangning estetik idrok bilan ijtimoiy-madaniy mafkura oโrtasidagi koโprik sifatidagi rolini koโrsatish. Materiallar va metodlar: rang psixologiyasi, semiotik tahlil va tarixiy-qiyosiy metodlar qoโllanildi. misollar folklor, mifologik rivoyatlar, diniy matnlar va madaniy amaliyotlardan olindi. Natijalar va muhokama: tadqiqot natijalari oq, qora va qizil ranglarning chuqur ramziy maโnoga ega ekanini koโrsatdi. oq rang poklik va maโnaviyatni, qora rang sirli yoki salbiy holatlarni, qizil rang esa hayotiylik, ehtiros va qurbonlikni ifodalaydi. bu maโnolar qadimiydan zamonaviy talqinlargacha rivojlanib, arxetiplar orqali jamoaviy ongda mustahkamlanadi. Xulosa: rang faqat estetik kategoriya emas, balki ijtimoiy-madaniy va mafkuraviy hodisadir. uning ramziy maโnolari inson tafakkurini boyitadi, madaniy oโzlikni mustahkamlaydi va til, idrok hamda anโana oโrtasidagi chuqur aloqani yoritadi.
Introduction: colour is one of the most powerful semiotic systems in human culture. it reflects not only aesthetic values but also archetypal meanings that shape human thinking and collective identity. Purpose: to analyze the symbolic meanings of colours in folklore, religion, mythology, and cultural traditions, and to show how colour functions as a bridge between aesthetic perception and socio-cultural ideology. Materials and Methods: the study applies colour psychology, semiotic analysis, and comparative historical methods. examples are drawn from folklore, mythological narratives, religious texts, and cultural practices. Results and Discussion: findings reveal that colours such as white, black, and red carry deep symbolic meanings. white often represents purity and spirituality, black conveys mystery or negativity, while red symbolizes vitality, passion, and sacrifice. these meanings evolve across cultural layers, from ancient to modern interpretations, and are embedded in archetypes that influence collective consciousness. Conclusion: colour is not merely an aesthetic category but a socio-cultural and ideological phenomenon. its symbolic meanings enrich human thinking, reinforce cultural identity, and highlight the deep interrelation between language, perception, and tradition.