ResearcherUz LogoResearcherUz

TURKIY XALQLAR TAFAKKURIDA RANG SIMVOLIKASI

Annotatsiya

Kirish: rang insoniyat madaniyatidagi eng kuchli semiotik tizimlardan biridir. u nafaqat estetik qadriyatlarni, balki inson tafakkurini va jamoaviy ongni shakllantiruvchi arxetipik ma’nolarni ham ifodalaydi. Maqsad: ranglarning folklor, din, mifologiya va madaniy an’analardagi ramziy ma’nolarini tahlil qilish va rangning estetik idrok bilan ijtimoiy-madaniy mafkura o‘rtasidagi ko‘prik sifatidagi rolini ko‘rsatish. Materiallar va metodlar: rang psixologiyasi, semiotik tahlil va tarixiy-qiyosiy metodlar qo‘llanildi. misollar folklor, mifologik rivoyatlar, diniy matnlar va madaniy amaliyotlardan olindi. Natijalar va muhokama: tadqiqot natijalari oq, qora va qizil ranglarning chuqur ramziy ma’noga ega ekanini ko‘rsatdi. oq rang poklik va ma’naviyatni, qora rang sirli yoki salbiy holatlarni, qizil rang esa hayotiylik, ehtiros va qurbonlikni ifodalaydi. bu ma’nolar qadimiydan zamonaviy talqinlargacha rivojlanib, arxetiplar orqali jamoaviy ongda mustahkamlanadi. Xulosa: rang faqat estetik kategoriya emas, balki ijtimoiy-madaniy va mafkuraviy hodisadir. uning ramziy ma’nolari inson tafakkurini boyitadi, madaniy o‘zlikni mustahkamlaydi va til, idrok hamda an’ana o‘rtasidagi chuqur aloqani yoritadi.


Introduction: colour is one of the most powerful semiotic systems in human culture. it reflects not only aesthetic values but also archetypal meanings that shape human thinking and collective identity. Purpose: to analyze the symbolic meanings of colours in folklore, religion, mythology, and cultural traditions, and to show how colour functions as a bridge between aesthetic perception and socio-cultural ideology. Materials and Methods: the study applies colour psychology, semiotic analysis, and comparative historical methods. examples are drawn from folklore, mythological narratives, religious texts, and cultural practices. Results and Discussion: findings reveal that colours such as white, black, and red carry deep symbolic meanings. white often represents purity and spirituality, black conveys mystery or negativity, while red symbolizes vitality, passion, and sacrifice. these meanings evolve across cultural layers, from ancient to modern interpretations, and are embedded in archetypes that influence collective consciousness. Conclusion: colour is not merely an aesthetic category but a socio-cultural and ideological phenomenon. its symbolic meanings enrich human thinking, reinforce cultural identity, and highlight the deep interrelation between language, perception, and tradition.

To'liq PDF hujjat

O'xshash maqolalar

ERKIN VOHIDOV SHE’RIYATIDA TO‘RT UNSUR ( SUV, OLOV, TUPROQ, HAVO) OBRAZLARI IFODASI
Falsafa fanlariSheʼriyatMarosimObraz

Nizomovа Shoxistа Shodiyevnа

Kirish: ushbu maqolada Erkin Vohidov she‘riyatida to‘rt unsur ( suv, olov, tuproq, havo) obrazlari ifodasi, uning oʼzbek sheʼriyatidagi talqini xususida fikr yuritilgan. Maqolada shoirning she’rlaridagi ushbu obrazlar tahlilga tortilgan. Shuningdek, ushbu obrazlarning talqinlariga oid fikrlar keltirilgan Maqsad: Vohido…

Inter Study27.04.2026331
MARIA SEMENOVA VA UNING MEROSI: SLAVYAN FANTAZIYASI KANONINING SHAKLLANISHI.
Falsafa fanlariSlavyan fantaziyasiMariya semenovaVolkodav

Shamsikamar Sharipova, Intizor Qizi

KIRISH: Mariya Semenova zamonaviy rus adabiyotining asosiy namoyandasi va slavyan fantaziyasining asoschisi. Uning asarlari tarixiy rekonstruksiya, mifologiya va fantaziya elementlarini birlashtirib, noyob badiiy dunyo yaratadi. Ushbu tadqiqotning dolzarbligi slavyan fantaziya janriga qiziqishning ortib borishi va Seme…

Inter Study23.04.2026260
QO‘QON BULBULI – RAHIMA AYA MAZOHIDOVA
Falsafa fanlariRahima mazohidovaAskiya san’atiAyollar davrasi

Sardor Tojiboyev

Kirish: ushbu maqolada o‘zbek askiya san’atining yorqin namoyandasi Rahima Mazohidovaning hayoti va ijodiy faoliyati yoritilgan. Rahima Mazohidova ayollar davrasida askiya san’atini rivojlantirgan san’atkorlardan biridir. Maqolada uning sahnadagi o‘ziga xos uslubi, ayol obrazlarini yaratishdagi mahorati hamda ijtimoiy …

Inter Study27.04.2026476
O‘ZBEKISTONNING XALQARO MADANIY ALOQALARIDA SAMARQAND VA BUXORO VILOYATLARINING ISHTIROKI
Falsafa fanlariO‘zbekistonSamarqand va buxoro viloyatlarMilliy madaniyatida

Tuyev Fazliddin Erkinovich

Kirish: o‘zbekiston xorijiy davlatlar bilan har doim madaniy aloqalar va o‘zaro hamkorlik taraqqiy topishida barcha viloyatlar qatori Samarqand va Buxoro viloyatlarining o‘rni beqiyos albatta. Madaniy aloqalarning rivojlanishida Buxoro musiqa va san’at arboblari, viloyat muzey-qo‘riqxonalari qolaversa Samarqandda yasha…

Inter Study27.04.2026621
B. AHMEDOV TOMONIDAN TARJIMA QILINGAN MAHMUD IBN-VALINING “BAHR UL-ASROR” ASARI BUXORO XONLIGI TARIXINI O‘RGANISHDAGI O‘RNI
Falsafa fanlariBuxoroTaxtXalq

Rajabov San’atjon Sunatovich

Kirish: ushbu maqolada Mahmud ibn-Valining “Bahr ul-asror” hamda B.Ahmedovning “Balx tarixi” kabi tadqiqotlarida XVII asr boshlarida Buxoro xonligi tarixiga oid masalalarning yoritilishi. Ushbu davrdagi siyosat, boshqaruv, ilm-fan va madaniyat sohalaridagi ahvolining yortilish masalalari tahlil etiladi. Maqola akademik…

Inter Study27.04.20267310