Kirish: badiiy matnlarda shaxs ismlari faqat nomlash vositasi bo‘lib qolmay, balki davr ruhini, ijtimoiy qatlamlar tafovutini va obraz xarakterini ifodalovchi stilistik vosita sifatida ham xizmat qiladi. Abdulla Qodiriy ijodida ismlar muallifning badiiy-estetik maqsadiga mos tanlangan. Maqsad: Qodiriy asarlarida uchraydigan shaxs ismlarini etimologik kelib chiqishi va grammatik tuzilishiga ko‘ra tasniflash hamda ularning leksik va stilistik vazifalarini ochib berish. Materiallar va metodlar: onomastik tahlil, etimologik tasnif va stilistik izoh metodlari qo‘llanildi. misollar arabcha, fors-tojikcha, yahudiycha va o‘zbek-mo‘g‘ulcha ismlardan tanlab olindi. Natijalar va muhokama: tadqiqot natijalari Alloh sifatlari bilan bog‘liq ismlar diniy-ma’naviy qadriyatlarni aks ettirsa, “qul” va “xo‘ja” komponentli ismlar ijtimoiy mavqe va an’analarni ifodalashini ko‘rsatdi. stilistik jihatdan ayrim ismlar satirik ruhni kuchaytiradi, ayrimlari esa qahramonning ijtimoiy maqomini belgilaydi. grammatik jihatdan izofa va morfologik moslashuv asosida shakllangan murakkab ismlar keng qo‘llangan. Xulosa: Abdulla Qodiriy asarlaridagi shaxs ismlari til va madaniyat sintezini ifodalaydi. ularning tasnifi o‘zbek adabiyotida diniy, ijtimoiy va badiiy qatlamlarning o‘zaro uyg‘unligini ko‘rsatadi.
Introduction: personal names in literary texts function not only as nominative markers but also as carriers of cultural, stylistic, and social meaning. in Abdulla Qodiriy’s essays and stories, names are carefully chosen to reflect the spirit of the era, social hierarchy, and the inner world of characters. Purpose: to classify the personal names used in Qodiriy’s works according to their etymological origin and linguistic structure, and to analyze their lexical, stylistic, and grammatical features. Materials and Methods: the study applies onomastic analysis, etymological classification, and stylistic interpretation. examples are drawn from Qodiriy’s essays and short stories, where names of Arabic, Persian-Tajik, Hebrew, and Uzbek-Mongolian origin are examined. Results and Discussion: findings show that names derived from attributes of Allah emphasize religious and spiritual values, while compound names with components like “kul” or “xo‘ja” highlight social status and cultural traditions. stylistic analysis reveals that names often serve satirical, symbolic, or character-defining functions. grammatical analysis demonstrates the role of izofa constructions and morphological adaptation in shaping these anthroponyms. Conclusion: Abdulla Qodiriy’s use of personal names reflects a synthesis of linguistic layers and cultural traditions. their classification reveals the interplay of religion, society, and artistry in Uzbek literature, making them valuable units for both linguistic and cultural research.