Kirish: ushbu maqolada Mahmud ibn-Valining “Bahr ul-asror” hamda B.Ahmedovning “Balx tarixi” kabi tadqiqotlarida XVII asr boshlarida Buxoro xonligi tarixiga oid masalalarning yoritilishi. Ushbu davrdagi siyosat, boshqaruv, ilm-fan va madaniyat sohalaridagi ahvolining yortilish masalalari tahlil etiladi. Maqola akademik Bo‘riboy Ahmedovning ilmiy tadqiqotlari tahlili asosida bayon etilgan. Maqsad: Mahmud ibn-Valiyning va B. Ahmedovning asarlarida Buxoro xonligi tarixining yoritilishini tahlil qilish, siyosat, boshqaruv, ilm-fan va madaniyatga oid jihatlarni ko‘rsatish. Materiallar va metodlar: tadqiqot Mahmud ibn-Valiyning Bahr ul-Asror asari, B. Ahmedovning Balx tarixi asari hamda akademik Buriboy Ahmedovning ilmiy merosiga tayangan. qiyosiy-tarixiy va matn tahlili metodlari qo‘llanildi. Natijalar va muhokama: tadqiqot natijalari Mahmud ibn-Valiy hukmdorlar, qabila ittifoqlari va fitnalar siyosiy manzarani shakllantirishdagi rolini ta’kidlaganini ko‘rsatdi. B. Ahmedov soliq tizimi, harbiy tuzilma va zodagonlar ta’sirini yoritgan. har ikkala asar boshqaruv tuzilmalari bilan birga madaniy va ilmiy rivojlanishning uyg‘unligini ko‘rsatadi. Xulosa: XVII asr boshlaridagi Buxoro xonligi tarixini tahlil qilish siyosiy, madaniy va ilmiy jihatlarni birgalikda o‘rganish zarurligini ko‘rsatadi. Mahmud ibn-Valiy va B. Ahmedov asarlari, Buriboy Ahmedov tadqiqotlari bilan birga, xonlik tarixiga keng qamrovli nazar tashlash imkonini beradi va Markaziy Osiyo merosini chuqurroq anglashga xizmat qiladi.
Introduction: this article examines the coverage of issues related to the history of the Bukhara Khanate in the early 17 th century in research works such as Mahmud ibn-Wali's "Bahr ul-Asror" and B. Ahmedov's "History of Balkh." The article analyzes how these works illuminate the state of politics, governance, science, and culture during this period. The content is based on an analysis of the scientific research conducted by Academician Buriboy Ahmedov. Aim: to analyze the representation of the Bukhara Khanate’s history in the works of Mahmud ibn-Wali and B. Ahmedov, focusing on politics, governance, science, and culture. Materials and Methods: the study draws upon Mahmud ibn-Wali’s Bahr ul-Asror, B. Ahmedov’s History of Balkh, and the broader scholarly contributions of Academician Buriboy Ahmedov. comparative-historical and textual analysis methods were applied to identify recurring themes and interpretations. Results and Discussion: findings show that Mahmud ibn-Wali emphasized the role of rulers, tribal alliances, and conspiracies in shaping the political landscape of the Khanate. B. Ahmedov’s research highlighted taxation, military organization, and the influence of noble families. both works reveal the coexistence of governance structures with cultural and scientific developments, demonstrating the Khanate’s complexity as a socio-political entity. Conclusion: the historical analysis of the Bukhara Khanate in the early 17th century underscores the importance of integrating political, cultural, and intellectual dimensions. the works of Mahmud ibn-Wali and B. Ahmedov, supported by Buriboy Ahmedov’s scholarship, provide a comprehensive view of the Khanate’s history and contribute to a deeper understanding of Central Asian heritage.