INTEGRATIV YONDASHUV ASOSIDA BOʻLAJAK TARBIYACHILARNING KASBIY KOMPETENTLILIGINI RIVOJLANTIRISH

--⊱⊱ 298 ⊰⊰--

KOMPETENTLILIGINI RIVOJLANTIRISH

Ibrohimova Nilufar Qobil qizi

Toshkent Kimyo xalqaro universiteti 1-

bosqich magistranti, Toshkent shahar,

Yangihayot tumani 124-DMTT

tashkiloti direktor oʻrinbosari

Annotatsiya

Maqolada boʻlajak tarbiyachilarning kasbiy kompetentliligini rivojlantirishda integrativ yondashuvning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Integratsiya pedagogik, psixologik, metodik va raqamli komponentlarning oʻzaro bogʻliq holda shakllanishiga xizmat qilishi ilmiy asoslab berilgan.

Kalit soʻzlar: integrativ yondashuv, kasbiy kompetentlilik, boʻlajak tarbiyachilar, fanlararo integratsiya, metodik tayyorgarlik, AKT, pedagogik innovatsiya.

Annotation

The article explores the theoretical and practical aspects of developing the professional competence of future preschool teachers through an integrative approach. It scientifically substantiates that integration ensures the interconnected development of pedagogical, psychological, methodological, and digital components.

Keywords: integrative approach, professional competence, future preschool teachers, interdisciplinary integration, methodological preparation, ICT, pedagogical innovation.

Zamonaviy taʼlim jarayonida maktabgacha taʼlim tashkilotlari tarbiyachilarining kasbiy kompetentliligi bolalar rivojlanishining sifat koʻrsatkichlarini belgilovchi asosiy omillardan biri sifatida eʼtirof etilmoqda. Taʼlim mazmunining yangilanib borishi, bolalarning individual rivojlanish ehtiyojlariga mos metodik yondashuvlarni qoʻllash zarurati boʻlajak tarbiyachilardan keng qamrovli bilim, koʻnikma va malakalarni egallashni taqozo qiladi. Shu bois integrativ yondashuvni pedagogik tayyorgarlik jarayoniga joriy etish bugungi kunda dolzarb ilmiy-amaliy vazifa sifatida koʻrilmoqda.

Integrativ yondashuv taʼlim jarayonini turli fanlar, kompetensiyalar va faoliyat turlarining oʻzaro uygʻunlashuvi asosida tashkil etishni nazarda tutadi. Bu yondashuv boʻlajak tarbiyachining metodik tayyorgarligini kompleks shakllantirish, nazariy bilimlarning amaliyot bilan uygʻunligiga erishish, pedagogik vaziyatlarni hal qilishda kreativ va tanqidiy fikrlash koʻnikmalarini rivojlantirish imkonini beradi. Xalqaro tajribalar shuni koʻrsatmoqdaki, integratsiyalashgan taʼlim modelidan foydalanish pedagog kadrlarning kasbiy kompetentliligini oshirishda eng samarali mexanizmlardan

Mamlakatimizda maktabgacha taʼlimni modernizatsiya qilish, pedagog kadrlarni yangi avlod talablariga mos tayyorlash boʻyicha olib borilayotgan islohotlar integrativ yondashuvning amaliy ahamiyatini yanada oshirmoqda. Boʻlajak tarbiyachilarning kasbiy kompetentliligini rivojlantirishda psixologik, pedagogik, metodik va kommunikativ komponentlarning uygʻunlashuvi muhim omil boʻlib, ushbu jarayonning ilmiy asoslarini ishlab chiqish dolzarb vazifadir.

Integrativ yondashuv taʼlim jarayonini turli fanlar, faoliyat turlari va pedagogik texnologiyalarning oʻzaro bogʻliq va yaxlit tizim sifatida shakllantirishga qaratilgan. Pedagogika

--⊱⊱ 299 ⊰⊰-- fanining zamonaviy metodologiyasiga koʻra, integratsiya – fanlararo bogʻliqlikni taʼminlash, bilimlarni amaliyot bilan uygʻunlashtirish va oʻquvchi (yoki talaba)da kompleks kompetensiyalar tizimini rivojlantirishga xizmat qiladi.

Kasbiy kompetentlilik – bu tarbiyachining pedagogik jarayonni samarali tashkil eta olish qobiliyati boʻlib, uning bilim, koʻnikma, malaka, shaxsiy sifatlar va amaliy faoliyatda namoyon boʻladigan integrativ xususiyatidir.

Maktabgacha taʼlim tarbiyachisi uchun kasbiy kompetentlilik tarkibi quyidagi asosiy komponentlarni oʻz ichiga oladi:

1. Pedagogik kompetentlik – taʼlim jarayonini loyihalash, bolalarni rivojlantirish dasturlarini qoʻllay olish, metodlarni toʻgʻri tanlash.

2. Psixologik kompetentlik – bolalarning yosh va individual xususiyatlarini hisobga olish.

3. Kommunikativ kompetentlik – bola, ota-ona va hamkasblar bilan samarali oʻzaro muloqot yuritish.

4. Metodik kompetentlik – innovatsion, integrativ, kreativ metodlarni qoʻllay bilish.

5. Rivojlantiruvchi taʼlim kompetentligi – bolalarning faolligi, mustaqil fikrlashi va ijodkorligini ragʻbatlantirish.

6. Axborot-kommunikatsiya kompetentligi (AKT) – raqamli resurslar, multimediali texnologiyalarni qoʻllash.

Integrativ yondashuv aynan mana shu komponentlarning oʻzaro bogʻliq holda, bir butun tizim sifatida rivojlanishini taʼminlaydi.

Xulosa qilib aytganda, integrativ yondashuv boʻlajak tarbiyachilarning kasbiy kompetentliligini rivojlantirishda muhim metodik va nazariy ahamiyatga ega boʻlgan zamonaviy pedagogik yondashuvdir. Ushbu yondashuv fanlararo bogʻliqlikni kuchaytirish, nazariy bilimni amaliy tajriba bilan uygʻunlashtirish, turli pedagogik vaziyatlarda kompleks yechim topish koʻnikmalarini shakllantirish orqali tarbiyachining kasbiy tayyorgarligini yuksaltiradi.

Tahlillar shuni koʻrsatadiki, integratsiyalashgan taʼlim modeli boʻlajak tarbiyachilarning pedagogik, psixologik, metodik, kommunikativ va raqamli kompetensiyalarini bir butun tizim sifatida rivojlantirish imkonini beradi. Bu esa maktabgacha taʼlim sifatini oshirish, bolalarning har tomonlama rivojlanishiga koʻmaklashish, taʼlim jarayonini zamonaviy talablarga muvofiq tashkil etishda muhim omil hisoblanadi.

Shu bilan birga, integrativ yondashuvni amaliyotga toʻliq tatbiq etish uchun oʻquv dasturlarini takomillashtirish, metodik taʼminotni boyitish, pedagog kadrlar tayyorlovini zamonaviy texnologiyalar bilan boyitish va OTM–maktabgacha taʼlim tashkilotlari oʻrtasidagi hamkorlikni kuchaytirish zarur.

Yakuniy natija sifatida taʼkidlash mumkinki, integrativ yondashuv asosida tayyorlangan tarbiyachi zamonaviy pedagogik kompetensiyalarga ega boʻlib, maktabgacha taʼlim tizimida innovatsion, samarali va kreativ faoliyat koʻrsatishga tayyor boʻladi. Ushbu yondashuvning ilmiyamaliy asoslarini yanada rivojlantirish maktabgacha taʼlim sifatini oshirishning muhim omillaridan

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Oʻzbekiston Respublikasining “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida” 595-sonli Qonuni – 2019-yil 16-dekabr.

--⊱⊱ 300 ⊰⊰--

2. Аристова Л.П. Педагогика и методика дошкольного образования: учебник для вузов. – М.: Просвещение, 2019. – 384 с.

3. Бурунов Е.П. Психология развития детей раннего возраста. – СПб.: Питер, 2020. – 256 с.

4. Виман К. Science Education Initiative: Improving Learning in STEM. – Vancouver: UBC Press, 2018. – 212 p.

5. Чориев А. Инновatsiонные подходы в подготовке будущих воспитателей. – Ташкент: Фан, 2021. – 198 с.

6. International Institute for Sustainable Development (IISD). Integrative Learning in Early Childhood Education. – Geneva: IISD, 2020. – 45 p.

7. Henderson, A. T., & Mapp, K. L. (2002). A New Wave of Evidence: The Impact of School, Family, and Community Connections on Student Achievement. National Center for Family & Community Connections with Schools.

8. Valiyeva. F.R. Teoreticheskiye osnovы i evolyutsiya sistemы kpi v upravleniya chelovecheskimi resursami. “Maktabgacha taʼlim tizimi xodimlarini rivojlantirish: amaliyot va xorijiy tajriba” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallar toʻplami 1-qismi (2024- yil 23-24-may) – T.: Science and Innovation, 2024.

9. Valiyeva F.R., Sharipova G. N. Innovative technologies in improving the management of preschool educational organizations// International Journal of Early Childhood Special Education (INT-JECSE) DOI:10.9756/intjecse/v14i5.94 ISSN: 1308-5581 Vol 14, Issue 05 2022

10. Abdullayeva N.Sh. Significance of health-saving technologies in a Preschool educational organization// Abstracts of V International Scientific and Practical Conference,Osaka, Japan 29-31 January 2020, 14-16 bet