MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTI DIREKTORINING KASBIY TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI

--⊱⊱ 339 ⊰⊰--

TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY VA AMALIY ASOSLARI

Kopbayeva Baxtigul Ziyadadinovna

Qoraqalpagʻiston Respublikasi Beruniy

tumani 11 sonli DMTT direktori

Annotatsiya

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari direktorlarini rahbarlikka tayyorlash jarayoni zamonaviy taʼlim muhitidagi tub oʻzgarishlar bilan bevosita bogʻliq boʻlgan murakkab ilmiy-pedagogik muammolardan biridir. Maqolada direktorning boshqaruv faoliyati samaradorligi strategik rejalashtirish, innovatsion menejment, liderlik, kommunikativ kompetensiyalar va uzluksiz kasbiy rivojlanish kabi omillar bilan chambarchas bogʻliqligi yoritilgan. Shuningdek, maktabgacha taʼlim tashkilotlari rahbarlarini tayyorlashning zamonaviy dasturlarida strategik boshqaruv, axborot texnologiyalaridan samarali foydalanish, inqiroz holatlarini boshqarish, jamoani rivojlantirish hamda manfaatdor tomonlar bilan samarali hamkorlikni shakllantirishga alohida eʼtibor qaratilishi lozimligi taʼkidlanadi.

Kalit soʻzlar: maktabgacha taʼlim, direktor tayyorlash, boshqaruv kompetensiyalari, strategik rejalashtirish, innovatsion menejment, liderlik, oʻzgarishlarga moslashuv, kommunikativ koʻnikmalar, uzluksiz taʼlim, boshqaruv samaradorligi.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari direktorlarini rahbarlikka tayyorlash murakkab ilmiy va pedagogik muammo boʻlib, taʼlim sifatiga zamonaviy talablarni hisobga olgan holda kompleks yondashuvni talab qiladi. Ushbu muammolar nuqtai nazaridan, maktabgacha taʼlim tashkiloti direktorining boshqaruv faoliyati samaradorligi uning kasbiy tayyorgarligi darajasiga, oʻzgarishlarga moslashish qobiliyatiga va innovatsion yondashuvlarni oʻquv jarayonini boshqarish amaliyotiga birlashtirish qobiliyatiga bevosita bogʻliqligini anglash juda muhimdir.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari direktorlarini boshqaruvga tayyorlash har tomonlama va koʻp bosqichli yondashuvni talab qiladigan murakkab ilmiy va pedagogik vazifadir. Taʼlim sifatiga qoʻyiladigan zamonaviy talablar va dinamik ravishda oʻzgarib turadigan taʼlim muhiti maktabgacha taʼlim muassasasi rahbarlariga nafaqat oʻzlarining kasbiy malakalarini yuqori darajada saqlab qolish, balki ularni doimiy ravishda rivojlantirish zaruriyatini tugʻdiradi. Direktorning boshqaruv faoliyati samaradorligi uning yangi sharoit va qiyinchiliklarga moslashish qobiliyati bilan bevosita bogʻliq. Shu nuqtai nazardan, nafaqat hozirgi oʻzgarishlarga javob berish, balki direktorlardan strategik rejalashtirish va innovatsion fikrlash koʻnikmalarini rivojlantirishni talab qiladigan kelajakdagi taʼlim tendensiyalarini bashorat qilish ham muhimdir. Direktorlarning kasbiy tayyorgarligi quyidagi jihatlarni qamrab olishi kerak:

Strategik menejment va rejalashtirish-muassasani rivojlantirish uchun uzoq muddatli strategiyalarni yaratish va amalga oshirishga tayyorgarlik, tashqi va ichki muhitni tahlil qilish qobiliyati, oʻzgarishlarga javoban strategiyalarni moslashtirish.

Innovatsion menejment-dizayn fikrlash tamoyillarini oʻrgatish, zamonaviy taʼlim vositalari va metodlaridan foydalanishni oʻz ichiga olgan oʻquv jarayoniga yangi texnologiyalar va yondashuvlarni joriy etish.

--⊱⊱ 340 ⊰⊰--

Liderlik va jamoani rivojlantirish-xodimlarni umumiy maqsadlarga erishishga ilhomlantiradigan va ragʻbatlantiradigan liderlik koʻnikmalarini shakllantirish, jamoa ichida samarali oʻzaro munosabatlarni oʻrnatish qobiliyati.

Aloqa va manfaatdor tomonlar bilan oʻzaro aloqalar ota-onalar, mahalliy jamoalar va tartibga soluvchilar bilan muloqot qilish uchun zarur boʻlgan aloqa koʻnikmalarini rivojlantirish.

Uzluksiz taʼlim-doimiy oʻqitish, shu jumladan seminarlar, konferensiyalar va professional tarmoqlarda ishtirok etish orqali kasbiy malakani saqlash va rivojlantirish.

Shunday qilib, maktabgacha taʼlim muassasasi direktorlarini ilmiy va pedagogik muammo sifatida boshqarishga tayyorlash boshqaruv faoliyatining nazariy va amaliy jihatlarini hisobga olgan holda kompleks yondashuvni talab qiladi. Asosiy eʼtibor nafaqat bilimlarni uzatishga, balki zamonaviy taʼlim muhitida samarali rahbarlik qilish uchun zarur boʻlgan koʻnikma va koʻnikmalarni rivojlantirishga ham qaratilishi kerak.

MTM direktorlarini tayyorlashning zamonaviy dasturlari bir nechta asosiy jihatlarni hisobga olishi kerak. Birinchidan, direktorga ijobiy taʼlim muhitini shakllantirish va saqlashga yordam beradigan liderlikni rivojlantirishni taʼminlash muhimdir. Ikkinchidan, oʻquv jarayonini boshqarishda zamonaviy axborot texnologiyalarini oʻzlashtirishga qaratilgan modullarni dasturlarga kiritish kerak. Uchinchidan, strategik rejalashtirish va inqirozni boshqarish metodlarini oʻrganish juda muhim, bu direktorlarga tashqi muhitdagi oʻzgarishlarga va muassasaning ichki muammolariga munosib javob berishga imkon beradi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. I.U.Murakayev, I.S.Saidnazarov Menejment asoslari. –T.: Oʻzbekiston, 2001y.

2. J.Jalolov, I.Ahmedov.Marketing tadqiqotlari. –T.: 2005-y.

3. N.A.Volgina Ekonomika truda: rыnochnыe i sotsialnыe aspektы: uchebno-metodicheskiy kompleks dlya podgotovki magistrov. /Pod obщ. red. N.A.Volgina.- M.: Izd-vo RAGS, 2010.

4. R.A.Fatxitdinov. Strategicheskiy marketing. “Piter”-M.:2006 g.

5. F.Valiyeva. “Maktabgacha taʼlimda innovatsion menejment”. Oʻquv qoʻllanma. – Toshkent: Fan Ziyo nashriyoti. 2022-y.

6. Gʻulomov S.S. Menejment asoslari. – Toshkent: “Sharq”, 2002.

7. Sharifxoʻjayev M., Abdullayev Yo. Menejment. Darslik. – Toshkent: “Oʻqituvchi”, 2001

8. Valiyeva F.R. To Develop Professional Training of Professional Education Specialists by Ensuring //International Journal of Trend in Scientific Research and Development (IJTSRD) Special Issue on International Research Development and Scientific Excellence in Academic Life Available Online: www.ijtsrd.com e-ISSN: 2456 – 6470 2021/