MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTLARIDA MUSIQA MASHGʻULOTLARIDA AXBAROT VA KAMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH

--⊱⊱ 558 ⊰⊰--

FOYDALANISH

Nosirova Robiya, Komilova Shaxnoza, Turgunova Nodira, Raxmatova Dilafruz,

Alimjanova Asal

Toshkent viloyati pedagogik

mahorat markazi tinglovchilari

Anatatsiya: Ushbu maqolada maktabgacha taʼlim tashkilotlarida musiqa mashgʻulotlarida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik ahamiyati, AKT vositalarining musiqiy idrok, eshituv, ritm, nutq, ijodkorlik va emotsional rivojlanishga taʼsiri, elektron resurslar va raqamli platformalar yordamida musiqa mashgʻulotlari samaradorligini oshirish mexanizmlari hamda tarbiyachilarning AKT kompetensiyasi haqida ilmiy-amaliy tahlil berilgan.

Kalit soʻzlar: Maktabgacha taʼlim, musiqa mashgʻuloti, AKT, raqamli texnologiyalar, interaktiv metodlar, elektron resurslar, musiqiy idrok, pedagogik texnologiya, rivojlantiruvchi taʼlim.

Annotation: This article analyzes the pedagogical significance of using information and communication technologies in preschool music education, focusing on their impact on musical perception, auditory development, rhythm, creativity and emotional growth. It also explores the effectiveness of digital tools, electronic resources and interactive platforms in music lessons and discusses the ICT competencies required for preschool educators.

Kaywords: Preschool education, music lesson, ICT, digital technologies, interactive methods, electronic resources, musical perception, pedagogical technology, developmental education.

Аннотация: В данной статье рассматривается педагогическое значение использования информационно-коммуникационных технологий на музыкальных занятиях в дошкольных образовательных учреждениях, анализируется их влияние на музыкальное восприятие, слуховое развитие, ритм, творческие способности и эмоциональный рост, а также эффективность цифровых ресурсов и ИКТ-компетентность педагогов.

Ключевы слова: Дошкольное образование, музыкальное занятие, ИКТ, цифровые технологии, интерактивные методы, электронные ресурсы, музыкальное восприятие, педагогическая технология, развивающее обучение.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida musiqa mashgʻulotlarini zamonaviy yondashuvlar asosida tashkil etish bolalarning musiqiy idrokini, emotsional olamini, ritmik his-tuygʻularini va ijodkorlik qobiliyatlarini rivojlantirishda muhim omil hisoblanadi, bugungi raqamli davrda axborot va kommunikatsiya texnologiyalari musiqiy tarbiyaning samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi eng qulay vositalardan biri boʻlib, ular yordamida musiqa mashgʻulotlari nafaqat qiziqarli va interaktiv, balki yuqori samarali oʻquv jarayoniga aylanadi, AKTning musiqa mashgʻulotlarida qoʻllanishi bolalarning eshituv diqqatini faollashtiradi, musiqiy tovushlarni farqlash, ritmni his qilish, ovozlarni solishtirish, tembr va dinamika elementlarini tushunish jarayonini tezlashtiradi, masalan, multimediali audio-video materiallar orqali bolalar turli musiqa janrlari, milliy va jahon musiqasi namunalarini tinglab, ular haqida tasavvurga ega boʻladilar, interaktiv panel yoki proyektor orqali musiqiy animatsiyalar, raqs harakatlari, ritmik oʻyinlar namoyish etilganda esa

--⊱⊱ 559 ⊰⊰-- bolalarning jarayonga jalb qilinishi ortadi, emotsional reaksiyalari kuchayadi, musiqaga boʻlgan qiziqishi ortadi, bu esa oʻz navbatida shaxsning estetik didi hamda musiqiy madaniyatining shakllanishiga xizmat qiladi.

Musiqa mashgʻulotlarida qoʻllaniladigan AKT vositalari qatoriga multimedia taqdimotlar, audio yozuvlar, animatsiyalar, musiqa dasturlari (Virtual Piano, Chrome Music Lab, KaraFun Kids, MusiClock va boshqalar), interaktiv ritm oʻyinlari, elektron notalar, sensorli qurilmalarda ishlovchi musiqiy ilovalar, raqamli cholgʻular, interaktiv doskalar kiradi, ushbu vositalar bolalarning yoshiga mos tarzda tanlanganida ularning kognitiv faolligini, tasavvurini, eshituv xotirasini va koordinatsiyasini rivojlantiradi, masalan Chrome Music Lab platformasining “Rhythm”, “Song Maker”, “Spectrogram” boʻlimlari orqali bolalar ritmni takrorlash, ohang yaratish, tovush balandligini solishtirish, musiqiy tajriba oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻladilar, bu kabi oʻyinli mashgʻulotlar orqali bola musiqa jarayonining faol ishtirokchisiga aylanadi, AKT vositalarining yana bir muhim afzalligi shundaki ular bolalarda mustaqil ijod qilishni ragʻbatlantiradi, masalan, planshet yoki interaktiv doska orqali bolalar qisqa ohanglar yaratib, ularni tinglab, qayta ishlash imkoniyatiga ega boʻladilar, natijada ular musiqiy tafakkurini, eshituv sezgirligini rivojlantiradilar, musiqa mashgʻulotlarida AKTdan foydalanish tarbiyachining metodik faoliyatini ham yengillashtiradi, chunki elektron materiallar orqali turli mavzularga mos qoʻshiqlar, raqs harakatlari, ritmik mashqlar, animatsion koʻrgazmalarni tayyorlash osonlashadi, shu bilan birga AKT tarbiyachidan raqamli kompetensiyani talab qiladi, yaʼni u interaktiv vositalardan foydalanishni, audio-video materiallar bilan ishlashni, musiqiy ilovalar orqali mashgʻulotlar tashkil etishni bilishi zarur.

Tarbiyachi AKTdan foydalanishda didaktik tamoyillarga amal qilishi lozim, yaʼni texnologiya vosita boʻlishi, maqsad emas, AKT koʻp vaqtni emas, sifatni oshirishi, bolaning yoshiga mos boʻlishi, interaktivlik jarayonni faol qilishi kerak, shuningdek, AKT ortiqcha tovushlar, yorqin effektlar bilan bolaning eʼtiborini chalgʻitmasligi, balki musiqiy idrokni chuqurlashtirishi zarur, maktabgacha yoshdagi bolalar uchun musiqa mashgʻulotlarida AKTdan foydalanishning psixologik-pedagogik omillari ham muhim, chunki bola musiqani koʻrish, eshitish, harakat qilish orqali qabul qiladi, raqamli texnologiyalar aynan multimodal idrokni qoʻllab-quvvatlaydi, bu esa musiqiy rivojlanishning tabiiy mexanizmlariga mos keladi, xalqaro tadqiqotlar AKT orqali musiqiy eshituvning rivojlanishi 20–40% ga tezlashishini, ritmik takrorlash koʻnikmalari 1,5−2 baravarga yaxshilanishini koʻrsatgan, Oʻzbekistonda esa soʻnggi yillarda maktabgacha taʼlim tizimiga raqamli taqdimotlar, multimediali qoʻshiqlar toʻplami, “Ilm-Ziyo”, “Maktabgacha raqamli platforma” kabi resurslar tatbiq etilmoqda, bu esa musiqa mashgʻulotlarida innovatsion yondashuvlarni keng qoʻllashga imkon yaratmoqda.

Musiqa mashgʻulotlarida AKTdan foydalanishning amaliy natijalari sifatida bolalarda qoʻshiqlarni eslab qolish tezligi oshishi, ritmik harakatlarni aniq bajarish, musiqaga emotsional javob berishning kuchayishi, tovush farqlarini tez anglash, musiqiy tafakkur va tasavvurning kengayishi, ijodkorlik elementlarining namoyon boʻlishi qayd etiladi, raqamli texnologiyalar yordamida mashgʻulotlar yanada qiziqarli, rang-barang va oʻyin shakliga mos boʻlib, har bir bola faollashadi, oʻz fikrini erkin ifoda etadi, musiqa jarayonida oʻzini namoyon qilish imkoniga ega boʻladi, yakuniy xulosa shuki, maktabgacha taʼlim tashkilotlarida musiqa mashgʻulotlarida AKTdan foydalanish zamonaviy taʼlimning ajralmas qismi boʻlib, u bolalarning musiqiy qobiliyatlarini rivojlantirishda, ritm va eshituvni shakllantirishda, emotsional-estetik tarbiya berishda va ijodkorlikni ragʻbatlantirishda yuqori samaradorlikka ega, AKTdan oqilona foydalanish tarbiyachining kompetensiyasi, metodik yondashuvi va yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda

--⊱⊱ 560 ⊰⊰-- tashkil etilgan taʼlim jarayoni orqali amalga oshadi, natijada maktabgacha yoshdagi bolalarning musiqiy rivojlanishi yanada sifatli, tizimli va samarali kechadi.

Xulosa qilib aytganda, maktabgacha taʼlim tashkilotlarida musiqa mashgʻulotlarida axborot va kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish taʼlim jarayonining sifatini oshiruvchi muhim omil boʻlib, bolalarning musiqiy idroki, ritmni anglash, eshituv sezgirligi, emotsional va ijodiy rivojlanishini sezilarli darajada qoʻllab-quvvatlaydi. AKT vositalari mashgʻulotlarni interaktiv, qiziqarli va samarali shaklga keltiradi, tarbiyachiga metodik jihatdan qulaylik yaratib, bolalarning oʻquv jarayonidagi faolligini oshiradi. Raqamli resurslardan maqsadga muvofiq foydalanish maktabgacha yoshdagi bolalarning musiqiy taʼlimini zamonaviy talablarga mos rivojlantirishga xizmat qiladi va tashkilotdagi taʼlim sifatini yanada yuksaltiradi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1. Oʻzbekiston Respublikasi “Maktabgacha taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuni.

2. Maktabgacha taʼlim vazirligi. “Ilk qadam” davlat oʻquv dasturi. Toshkent, 2021.

3. Qodirova F., Raxmonova N. Maktabgacha taʼlim metodikasi. – Toshkent: Fan, 2020.

4. Hamroyeva N. Maktabgacha yoshdagi bolalarda musiqiy tarbiya. – Toshkent, 2019.

5. Xodjayev A. Pedagogik texnologiyalar va innovatsion metodlar. – Toshkent, 2018.

6. Chrome Music Lab – Interaktiv musiqiy platforma (taʼlimiy resurs sifatida).

7. Virtual Piano, MusiClock, oʻyinli musiqiy ilovalar boʻyicha metodik tavsiyalar.