KİRİSİW: dramaliq tekst kórkem teksttiń arnawlı janrlıq-kommunikativlik forması bolıp, onda waqıya avtor bayanınıń ústinligi menen emes, al personajlardıń sóylew háreketi hám sahnalıq is-háreketi arqalı rawajlanadı. Dramalıq teksttiń lingvistikalıq qurılısın dialog, monolog, replika hám remarkanıń óz-ara qatnasınan tısqarı túsindiriw múmkin emes. K. Raxmanov pyesaları mısalında dramalıq teksttiń janrlıq-kommunikativlik dúzilisin ham ondaǵı sóylew formalarınıń kórkem-estetikalıq xızmetlerin izertlew házirgi til bilimi hám ádebiyattananıwdıń áhmiyetli ámeliy hám teoriyalıq meseleleriniń biri bolıp tabıladı. MAQSETI: izertlewdiń tiykarǵı maqseti dramalıq teksttiń janrlıq-kommunikativlik dúzilisin belgilewshi dialog, monolog, replika hám remarkanıń óz-ara baylanıslıǵın hám olardıń dramaturgiyada obraz jaratıw, konfliktti rawajlandırıw hám kompoziciyalıq ritmdi qáliplestiriwdegı ilmiy-metodologiyalıq hám xizmetlik wazıypaların ashıp beriwden ibarat. MATERIALLAR HÁM METODLAR: izertlew procesinde K. Raxmanovtıń «Ínjıqtıń muhabbatı», «Jaralı júrekler», «Abıyǵa-babıy», «Toǵız tońqıldaq, bir shińkildek» sıyaqlı dramalıq shıǵarmaları izertlewmateriali retinde paydalanıldı.Metodologiyalıq tiykar retinde strukturalıq, kontekstlik, kommunikativlik-pragmatikalıq, sóylew aktleri teoriyası hám lingvostilistikalıq tallaw usılları birgelikte qollanıldı. TALÍQLAW HÁM NÁTIJELER: izertlew nátijesinde dramalıq teksttegi dialog konfliktti qáliplestiriwshi hám xarakter jaratıwshı tiykarǵı verbal qatlam ekenligi, replika bolsa qatnasstıń eń kishi hám astarlı (implicit) mánige iye ámeliy birligi retinde kórinetini dálillendi. Monolog personajdıń ishki dúnyasın hám tamashagóy menen tikkeley baylanısın támiyinlewi, al remarkalar teksttiń verbal emes qatlamın belgilep, replikalar menen birgelikte (yamasa semantikalıq qarsılıqta) pragmatikalıq máni hám dramatik ironiyanı payda etiwı kórsetip berildi. JUWMAQ: dramalıq teksttiń janrlıq-kommunikativlik dúzilisi usı tórt komponenttiń mexanikalıq qosındısı emes, al óz-ara baylanıslı hám pútin sistema bolıp tabıladı. K. Raxmanov pyesalarında dialog, monolog, replika hám remarka janr talabına hám personajlar minezine muwapıq sheberlik penen qollanılıp, dramaturg tiliniń dinamikalıǵı hám milliy tábiyiyligin qáliplestirgen.
INTRODUCTION: a dramatic text is a specialized genre-communicative form of literary text where event progression is driven primarily through characters' speech actions and stage behaviors rather than authorial narrative. Analyzing the linguistic and structural organization of drama requires evaluating the interplay between dialogue, monologue, replica (lines), and stage directions (remarks). Investigating these components using K. Rakhmanov's plays constitutes an important scientific topic in modern text linguistics and drama studies. AIM: the primary objective of this study is to analyze the genre-communicative structure of dramatic texts by examining the interplay of dialogue, monologue, replica, and stage directions, and to demonstrate their functions in character development, conflict dynamics, and compositional rhythm. MATERIALS AND METHODS: the research materials comprise theatrical plays by K. Rakhmanov, including "Ínjıqtıń muhabbatı", "Jaralı júrekler", "Abıyǵa-babıy", and "Toǵız tońqıldaq, bir shińkildek". Methodological frameworks combine structural, contextual, communicative-pragmatic, speech act theory, and linguostylistic analytical methods. DISCUSSION AND RESULTS: the findings indicate that dialogue functions as the primary verbal layer advancing the plot, while the replica serves as a pragmatically loaded communicative unit. Monologues reveal internal reflections and direct-to-audience communication, whereas stage directions manage the non-verbal dimension, interacting with replicas to generate subtext, dramatic irony, and scene pacing. CONCLUSION: the genre-communicative structure of a dramatic text is a unified, dynamic system rather than a mechanical collection of elements. In K. Rakhmanov’s plays, the strategic integration of dialogue, monologue, replica, and stage directions provides stylistic authenticity, national color, and narrative vitality to the dramatic speech.
ResearcherUz