autizm spektr buzilishlari (ASB) bolalar psixik rivojlanishining ijtimoiy muloqot, nutq, xulq-atvor hamda sensor-motor faoliyatdagi oβziga xos cheklanishlar bilan tavsiflanuvchi murakkab va koβp omilli buzilishlaridan biri boβlib, soβnggi yillarda uning regressiv shakllariga, xususan, katatonik-regressiv sindromlar bilan kechuvchi protsessual bolalar autizmiga qiziqish ortib bormoqda. Ushbu klinik holatda bola ilgari egallagan nutq, ijtimoiy muloqot, oβyin va oβz-oβziga xizmat qilish koβnikmalarining qisqa muddat ichida yoβqolishi, stereotip harakatlarning kuchayishi hamda katatonik simptomlarning yuzaga kelishi kuzatiladi. Protsessual autizmning eng ogβir klinik koβrinishlaridan biri boβlgan katatonik-regressiv sindromda motor qoβzgβalishi, negativizm, mutizm, exolaliya, stereotip harakatlar, emotsional befarqlik va muloqotning keskin cheklanishi namoyon boβladi. Regressiv belgilar ayrim hollarda asta-sekin, baβzida esa bir necha oy davomida tez sur'atlarda shakllanishi sababli, ushbu patologiyani erta aniqlash, differensial diagnostika qilish hamda individual korreksion-pedagogik va reabilitatsiya ishlarini oβz vaqtida tashkil etish dolzarb ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π° Π°ΡΡΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΏΠ΅ΠΊΡΡΠ° (Π ΠΠ‘) ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ ΠΎΠ΄Π½ΠΎ ΠΈΠ· ΡΠ»ΠΎΠΆΠ½ΡΡ ΠΈ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠ½ΡΡ Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ, Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠ·ΡΡΡΠ΅Π΅ΡΡ ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΎΠ³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ Π² ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΌ Π²Π·Π°ΠΈΠΌΠΎΠ΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΠΈ, ΡΠ΅ΡΠΈ, ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠΈ ΠΈ ΡΠ΅Π½ΡΠΎΡΠ½ΠΎ-ΠΌΠΎΡΠΎΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΡΠ΅ΡΠ΅. Π ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½ΠΈΠ΅ Π³ΠΎΠ΄Ρ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ°Π΅Ρ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅Ρ ΠΊ ΡΠ΅Π³ΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌ ΡΠΎΡΠΌΠ°ΠΌ Π°ΡΡΠΈΠ·ΠΌΠ°, Π² ΡΠ°ΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΊ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΌΡ Π΄Π΅ΡΡΠΊΠΎΠΌΡ Π°ΡΡΠΈΠ·ΠΌΡ, ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΠΊΠ°ΡΡΠ΅ΠΌΡ Ρ ΠΊΠ°ΡΠ°ΡΠΎΠ½ΠΈΠΊΠΎ-ΡΠ΅Π³ΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌ ΡΠΈΠ½Π΄ΡΠΎΠΌΠΎΠΌ. Π Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΊΠ»ΠΈΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΊΠ°ΡΡΠΈΠ½Π΅ Π½Π°Π±Π»ΡΠ΄Π°ΡΡΡΡ ΡΡΡΠ°ΡΠ° ΡΠ°Π½Π΅Π΅ ΡΡΠΎΡΠΌΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΡ Π½Π°Π²ΡΠΊΠΎΠ² ΡΠ΅ΡΠΈ, ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π²Π·Π°ΠΈΠΌΠΎΠ΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡ, ΠΈΠ³ΡΡ ΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΎΠΎΠ±ΡΠ»ΡΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π² ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΡΠΎΠΊΠΈ, ΡΡΠΈΠ»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΠ½ΡΡ Π΄Π²ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΉ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ½ΠΎΠ²Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΊΠ°ΡΠ°ΡΠΎΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠΈΠΌΠΏΡΠΎΠΌΠ°ΡΠΈΠΊΠΈ. ΠΡΠΈ ΠΊΠ°ΡΠ°ΡΠΎΠ½ΠΈΠΊΠΎ-ΡΠ΅Π³ΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΌ ΡΠΈΠ½Π΄ΡΠΎΠΌΠ΅, ΡΠ²Π»ΡΡΡΠ΅ΠΌΡΡ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΠΈΠ· Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΡΠΆΠ΅Π»ΡΡ ΠΊΠ»ΠΈΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠΎΡΠΌ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π°ΡΡΠΈΠ·ΠΌΠ°, ΠΏΡΠΎΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ Π΄Π²ΠΈΠ³Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ Π²ΠΎΠ·Π±ΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΠ΅, Π½Π΅Π³Π°ΡΠΈΠ²ΠΈΠ·ΠΌ, ΠΌΡΡΠΈΠ·ΠΌ, ΡΡ ΠΎΠ»Π°Π»ΠΈΡ, ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΠ½ΡΠ΅ Π΄Π²ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ, ΡΠΌΠΎΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ Π±Π΅Π·ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠ΅ ΠΈ ΡΠ΅Π·ΠΊΠΎΠ΅ ΠΎΠ³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΎΠ±ΡΠ΅Π½ΠΈΡ. Π ΡΠ²ΡΠ·ΠΈ Ρ ΡΠ΅ΠΌ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅Π³ΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ Π² ΠΎΠ΄Π½ΠΈΡ ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΡ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ ΠΏΠΎΡΡΠ΅ΠΏΠ΅Π½Π½ΠΎ, Π° Π² Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ β ΡΡΡΠ΅ΠΌΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π² ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π΅ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΈΡ ΠΌΠ΅ΡΡΡΠ΅Π², ΡΠ°Π½Π½Π΅Π΅ Π²ΡΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ, ΠΏΡΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π΄ΠΈΡΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π΄ΠΈΠ°Π³Π½ΠΎΡΡΠΈΠΊΠΈ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΡΠ²ΠΎΠ΅Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½Π°Ρ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΡ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΊΠΎΡΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠΎΠ½Π½ΠΎ-ΠΏΠ΅Π΄Π°Π³ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΈ ΡΠ΅Π°Π±ΠΈΠ»ΠΈΡΠ°ΡΠΈΠΎΠ½Π½ΠΎΠΉ ΡΠ°Π±ΠΎΡΡ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ Π°ΠΊΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎ-ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅.