ResearcherUz LogoResearcherUz

SHARQ RENESSANSI MUTAFFAKKIRLARI TA’LIMOTIDA MUSIQA VA ANIQ FANLAR INTEGRATSIYASINING DIDAKTIK IMKONIYATLARI

Annotatsiya

KIRISH: ushbu maqolada maktabgacha ta’lim tizimi musiqa rahbarini tayyorlash jarayonida musiqa san’atini aniq fanlar (matematika, fizika, muhandislik) bilan integratsiyalashning tarixiy-pedagogik asoslari tadqiq etiladi. Sharq mutafakkirlari, xususan, Abu Nasr Farobiy va Ibn Sinoning musiqiy-matematik qarashlari zamonaviy STEAM ta’lim paradigmasi kontekstida tahlil qilingan. Tadqiqotda musiqiy ta’limning intellektual salohiyatni oshirishdagi o‘rni va tarixiy vorisiylik masalalari ilmiy asoslab berilgan. MAQSAD: maktabgacha ta’lim tizimida musiqa rahbarlarini tayyorlash jarayonida musiqa san’atini matematika, fizika va muhandislik fanlari bilan integratsiyalashning tarixiy-pedagogik asoslarini aniqlash hamda Abu Nasr Forobiy va Abu Ali ibn Sino ilmiy merosi asosida zamonaviy STEAM yondashuviga mos didaktik modelni ishlab chiqishdan iborat. MATERIALLAR VA METODLAR: tadqiqotda quyidagi materiallar va metodlardan foydalanildi: Sharq mutafakkirlarining ilmiy merosi (Forobiy, Ibn Sino), musiqiy akustika va riyoziyotga oid tarixiy manbalar, STEAM va raqamli pedagogika bo‘yicha zamonaviy ilmiy tadqiqotlar, tarixiy-komparativ tahlil, nazariy umumlashtirish, Modellashtirish (didaktik model yaratish), pedagogik tahlil va interpretatsiya. Mazkur metodlar asosida musiqa va aniq fanlar integratsiyasining didaktik imkoniyatlari tizimli ravishda o‘rganildi. MUHOKAMA VA NATIJALAR: tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, Sharq mutafakkirlari ilmiy qarashlarida musiqa va aniq fanlar o‘rtasidagi integratsiya chuqur nazariy asosga ega. Xususan: Musiqa riyoziy qonuniyatlar asosida shakllanadi (interval va ritm tizimi), tovush hodisasi fizik-akustik jarayon sifatida talqin etiladi, musiqa inson tafakkuri va emotsional rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatadi, muhokama jarayonida aniqlanishicha, mazkur integratsiya asosida ishlab chiqilgan didaktik model: Maktabgacha ta’limda musiqa rahbarlarini tayyorlash samaradorligini oshiradi, fanlararo kompetensiyalarni shakllantiradi, raqamli pedagogika vositalari bilan uyg‘unlashadi, STEAM yondashuvining amaliy tatbiqini ta’minlaydi. Shuningdek, “ilm al-hiyal” (muhandislik tafakkuri) elementlarini musiqa ta’limiga integratsiya qilish orqali bolalarda konstruktiv va ijodiy fikrlash rivojlanishi kuzatildi. XULOSA: Sharq mutafakkirlarining musiqiy-ilmiy merosi zamonaviy ta’lim tizimida musiqa va aniq fanlar integratsiyasini amalga oshirish uchun muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi. Ushbu integratsiya asosida ishlab chiqilgan didaktik model maktabgacha ta’lim tizimida musiqa rahbarlarini tayyorlash sifatini oshirishga xizmat qiladi hamda ularning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishda samarali vosita hisoblanadi.


INTRODUCTION: this article explores the historical and pedagogical foundations of integrating music with exact sciences (mathematics, physics, and engineering) in the process of training preschool music educators. The musical-mathematical perspectives of Eastern scholars, particularly Abu Nasr Forobiy and Abu Ali ibn Sino, are analyzed within the framework of the modern STEAM education paradigm. The study highlights the role of music education in enhancing intellectual capacity and substantiates the importance of historical continuity. AIM: the aim of this study is to identify the historical and pedagogical foundations of integrating music with mathematics, physics, and engineering in the process of training preschool music educators, as well as to develop a didactic model based on the scientific heritage of Abu Nasr Forobiy and Abu Ali ibn Sino in accordance with the modern STEAM approach. MATERIALS AND METHODS: the study employed the following materials and methods: the scientific heritage of Eastern scholars (Farabi, Ibn Sina), historical sources on musical acoustics and mathematics, and modern research on STEAM and digital pedagogy. The research methods included historical-comparative analysis, theoretical generalization, modeling (development of a didactic model), and pedagogical analysis and interpretation. Based on these methods, the didactic possibilities of integrating music and exact sciences were systematically studied. DISCUSSION AND RESULTS: the results of the study indicate that the integration of music and exact sciences in the works of Eastern scholars has a strong theoretical foundation. In particular, music is structured based on mathematical principles (interval and rhythm systems), sound is interpreted as a physical-acoustic phenomenon, and music influences cognitive and emotional development. The discussion shows that the developed didactic model based on this integration enhances the effectiveness of training preschool music educators, develops interdisciplinary competencies, integrates with digital pedagogy tools, and ensures the practical implementation of the STEAM approach. Furthermore, the integration of elements of “ilm al-hiyal” (engineering thinking) into music education contributes to the development of constructive and creative thinking in children. CONCLUSION: the musical and scientific heritage of Eastern scholars serves as an important theoretical foundation for the integration of music and exact sciences in modern education. The developed didactic model contributes to improving the quality of training preschool music educators and serves as an effective tool for developing their professional competencies.

To'liq PDF hujjat

O'xshash maqolalar

QIRQIM VA KESIM BAJARISHDA O‘QUVCHILARDA TIPIK XATOLARGA YO‘L QO‘YMASLIK KO‘NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH
Pedagogika fanlariQirqimKesimChizmachilik

A.E. Turakulov

Mazkur maqolada chizmachilik fanida qirqim va kesim bajarish jarayonida o‘quvchilarda uchraydigan tipik xatolar, ularning kelib chiqish sabablari va xatolarning oldini olishga qaratilgan samarali pedagogik metodlar yoritiladi. Tadqiqotda raqamli pedagogika, vizual modellashtirish, amaliy mashg‘ulotlar va STEAM yondashu…

Inter Education & Global Study15.10.202612
BO‘LAJAK MUTAXASSISLARNING FAZOVIY TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHDA UCH O‘LCHAMLI GEOVIZUALIZATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH METODIKASI.
Pedagogika fanlariGeoaxborot tizimlariLoyihalash metodikasiRaqamli texnologiyalar

Bayimbet Iskandarov

Mazkur maqolada uch o‘lchamli geovizualizatsiya, fazoviy munosabat va dalillash masalasi ilmiy-metodik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi bo‘lajak mutaxassislarga geoaxborot tizimlarini loyihalashni o‘qitish uchun tekshiriladigan pedagogik yechimni asoslashdan iborat. Adabiyotlarni qiyosiy o‘rganish, o‘quv …

Inter Education & Global Study21.10.202600
LEARNING ANALYTICS AND STUDENT ENGAGEMENT IN TEACHER EDUCATION: METHODOLOGICAL PERSPECTIVES.
Pedagogika fanlariLearning analyticsStudent engagementTeacher education

Akbarova Sevarakhon Khusanboy qizi

This article examines methodological perspectives on using learning analytics to monitor and support student engagement in teacher education. The central problem is that traditional assessment and attendance-based control systems do not adequately reveal future teachers’ behavioural, cognitive, emotional, social and pr…

Inter Education & Global Study21.10.202600
IJODKORLIK KO‘NIKMALARINING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK TARKIBI VA BO‘LAJAK O‘QITUVCHI KASBIY TAYYORGARLIGIDAGI O‘RNI
Pedagogika fanlariIjodkorlikIjodkorlik ko‘nikmasiBo‘lajak pedagog

Madiyev Otamurod Bobomurodovich

Ushbu maqolada bo‘lajak pedagogning kasbiy faoliyatida ijodkorlikning namoyon bo‘lish shakllari — dars loyihalash, muammoli vaziyatni hal qilish, metod tanlash, ta’limiy topshiriq yaratish hamda refleksiya va baholash jarayonlari misolida tahlil qilingan. Ijodkorlik statik xususiyat emas, balki faoliyatning turli bosqi…

Inter Education & Global Study21.10.202600
INGLIZ XALQ ERTAKLARI ORQALI BO‘LAJAK INGLIZ TILI O‘QITUVCHILARINING LINGVISTIK VA MADANIY KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH.
Pedagogika fanlariIngliz xalq ertaklariBo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilariLingvistik kompetensiya

Djabbarova Feruza Azamovna

Mazkur maqolada bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarining lingvistik va madaniy kompetensiyalarini ingliz xalq ertaklari orqali rivojlantirish metodikasi taklif etiladi. Ertaklarning til ko‘nikmalarini shakllantirish, matn mazmunini talqin qilish va madaniyatlararo qiyoslashdagi didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Me…

Inter Education & Global Study21.10.202600