ResearcherUz LogoResearcherUz

FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING MILLIY-MADANIY JIHATI VA TILLARARO EKVIVALENTLIK MUAMMOLARI

Annotatsiya

KIRISH: frazeologik birliklar har qanday tilning muhim qismi bo'lib, xalqning milliy va madaniy xususiyatlarini aks ettiradi. Ular tarixiy tajriba, an'analar, urf-odatlar va jamiyat dunyoqarashi asosida shakllanadi. Ushbu turkum iboralar xalqning tafakkuri, turmush tarzi va ma'naviy qadriyatlarining o'ziga xos xususiyatlarini o'zida mujassam etadi. Frazeologik birliklarni milliy va madaniy nuqtai nazardan o'rganish til va madaniyat o'rtasidagi munosabatni, shuningdek, ularning turli tillardagi faoliyatining o'ziga xos xususiyatlarini chuqurroq tushunish imkonini beradi. MAQSAD: ushbu tadqiqotning maqsadi frazeologik birliklarni ularning milliy va madaniy o'ziga xosligi nuqtai nazaridan tahlil qilish, shuningdek, turli tillardan turkum iboralarni tarjima qilish va taqqoslashda tillararo ekvivalentlik masalalarini aniqlashdir. MATERIALLAR VA USULLAR: Tadqiqot materiallari frazeologik lug'atlar, badiiy adabiyot va ilmiy manbalardan tanlangan frazeologik birliklardan iborat edi. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, lingvomadaniy tahlil, tavsif usullari va semantik tahlil usullari qo'llanildi. MATERIALLAR VA METODLAR: tadqiqot materiali frazeologik lug‘atlar, badiiy asarlar va ilmiy manbalardan saralab olingan frazeologik birliklardan iborat. Tadqiqot jarayonida qiyosiy tahlil, lingvomadaniy tahlil, tavsifiy metod, shuningdek, semantik tahlil metodlaridan foydalanildi. NATIJALAR VA MUHOKAMA: tadqiqot shuni ko'rsatdiki, ko'plab frazeologik birliklar xalqning madaniy voqeligi bilan chambarchas bog'liq va ularning an'analari, urf-odatlari va milliy qadriyatlarini aks ettiradi. Turli tillarda frazeologik birliklarning to'liq va qisman ekvivalentlari bo'lishi mumkin. Biroq, ba'zi hollarda ekvivalentlar yo'q bo'lib, tarjimada muayyan qiyinchiliklar tug'diradi. Bunday vaziyatlarda turli xil tarjima strategiyalari qo'llaniladi: o'xshash iboralarni tanlash, tavsifli tarjima yoki frazeologik birlikni o'xshash ibora bilan almashtirish. XULOSA: shunday qilib, frazeologik birliklar dunyoning lingvistik manzarasining muhim elementi bo'lib, xalqning madaniy o'ziga xosligini aks ettiradi. Ularni milliy-madaniy nuqtai nazardan o'rganish til va madaniyatni chuqurroq tushunishga hissa qo'shadi. Tillararo ekvivalentlik muammolari tarjima paytida ehtiyotkorlik bilan yondashuvni talab qiladi, bu madaniyatlararo muloqot uchun katta ahamiyatga ega.


INTRODUCTION: phraseological units are an important part of any language and reflect the national and cultural characteristics of a people. They are formed on the basis of historical experience, traditions, customs, and the worldview of society. Stable expressions preserve the peculiarities of thinking, lifestyle, and spiritual values of a nation. The study of phraseological units in the national and cultural aspect allows for a deeper understanding of the relationship between language and culture, as well as the identification of the features of their functioning in different languages. AIM: the purpose of the research is to analyze phraseological units from the point of view of their national and cultural specificity, as well as to identify the problems of interlingual equivalence in the translation and comparison of stable expressions in different languages. MATERIALS AND METHODS: the research material consists of phraseological units selected from phraseological dictionaries, works of fiction, and scientific sources. The study uses methods of comparative analysis, linguocultural analysis, the descriptive method, as well as the method of semantic analysis. RESULTS AND DISCUSSION: the research has shown that many phraseological units are closely connected with the cultural realities of a people and reflect their traditions, customs, and national values. In different languages, there may exist both full and partial equivalents of phraseological units. However, in some cases equivalents are absent, which creates certain difficulties in translation. In such situations, various translation strategies are used: selecting analogous expressions, descriptive translation, or replacing the phraseological unit with an expression close in meaning. CONCLUSION: thus, phraseological units are an important element of the linguistic worldview and reflect the cultural specificity of a people. Their study in the national and cultural aspect contributes to a deeper understanding of language and culture. The problems of interlingual equivalence require careful consideration in translation, which is of great importance for intercultural communication.

To'liq PDF hujjat

O'xshash maqolalar

QO‘QON BULBULI – RAHIMA AYA MAZOHIDOVA
Falsafa fanlariRahima mazohidovaAskiya san’atiAyollar davrasi

Sardor Tojiboyev

Kirish: ushbu maqolada o‘zbek askiya san’atining yorqin namoyandasi Rahima Mazohidovaning hayoti va ijodiy faoliyati yoritilgan. Rahima Mazohidova ayollar davrasida askiya san’atini rivojlantirgan san’atkorlardan biridir. Maqolada uning sahnadagi o‘ziga xos uslubi, ayol obrazlarini yaratishdagi mahorati hamda ijtimoiy …

Inter Study27.04.2026476
O‘ZBEKISTONNING XALQARO MADANIY ALOQALARIDA SAMARQAND VA BUXORO VILOYATLARINING ISHTIROKI
Falsafa fanlariO‘zbekistonSamarqand va buxoro viloyatlarMilliy madaniyatida

Tuyev Fazliddin Erkinovich

Kirish: o‘zbekiston xorijiy davlatlar bilan har doim madaniy aloqalar va o‘zaro hamkorlik taraqqiy topishida barcha viloyatlar qatori Samarqand va Buxoro viloyatlarining o‘rni beqiyos albatta. Madaniy aloqalarning rivojlanishida Buxoro musiqa va san’at arboblari, viloyat muzey-qo‘riqxonalari qolaversa Samarqandda yasha…

Inter Study27.04.2026621
B. AHMEDOV TOMONIDAN TARJIMA QILINGAN MAHMUD IBN-VALINING “BAHR UL-ASROR” ASARI BUXORO XONLIGI TARIXINI O‘RGANISHDAGI O‘RNI
Falsafa fanlariBuxoroTaxtXalq

Rajabov San’atjon Sunatovich

Kirish: ushbu maqolada Mahmud ibn-Valining “Bahr ul-asror” hamda B.Ahmedovning “Balx tarixi” kabi tadqiqotlarida XVII asr boshlarida Buxoro xonligi tarixiga oid masalalarning yoritilishi. Ushbu davrdagi siyosat, boshqaruv, ilm-fan va madaniyat sohalaridagi ahvolining yortilish masalalari tahlil etiladi. Maqola akademik…

Inter Study27.04.20267310
OILA VA FUQAROLIK JAMIYATI INSTITUTLARINING YOSHLARNING MEHNATGA KREATIV MUNOSABATINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: YANGI O‘ZBEKISTON KONTEKSTIDA IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLIL
Falsafa fanlariMehnat qadriyatiKreativ mehnatYoshlar

Rajabov Ilxom Mustafoyevich

Kirish: mazkur maqolada zamonaviy global transformatsiya sharoitida yoshlarning mehnatga kreativ munosabatini shakllantirishda oila va fuqarolik jamiyati institutlarining roli ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda mehnat qadriyatlarining aksiologik mohiyati, ijtimoiylashuv mexanizmlari…

Inter Study27.04.2026372
MUSTAQILLIK ARAFASIDA O`ZBEKISTONDA TURIZM SOHASINING HOLATI
Falsafa fanlariTurizmMerosGid

Murodov Halim

Kirish: mazkur maqolada XX asrning so‘nggi choragida jahon turizm sohasining jadal rivojlanishi hamda uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati yoritilgan. Xususan, 1980–1990-yillarda xalqaro turizm oqimlari va daromadlarining keskin oshishi turizmning strategik tarmoqqa aylanganini ko‘rsatib berilgan. Shu bilan birga, sovet …

Inter Study27.04.2026323