ResearcherUz LogoResearcherUz

ONLAYN - O'ZBEK-RUS VA RUS-O'ZBEK PARALLEL KORPORASI PLATFORMASI: A. QODIRIYNING “MINUVSHIE DNY” ROMANI MISOLIDA

Annotatsiya

KIRISH: parallel korpuslar tillarning leksik, grammatik va stilistik xususiyatlarini o'rganish, shuningdek, tarjimashunoslik uchun muhim vositadir. O'zbek-rus va rus-o'zbek parallel korpuslarining onlayn platformalari tadqiqotchilarga asl matnlar va ularning tarjimalarini tahlil qilish, odatiy ekvivalentlarini aniqlash va ma'no uzatish xususiyatlarini o'rganish imkonini beradi. A. Qodiriyning “Minuvshie Dny” romani adabiy qiymati va ikkala tildagi lingvistik tuzilmalarni taqqoslash imkoniyati tufayli parallel korpus yaratish uchun mos materialdir. MAQSAD: ushbu tadqiqotning maqsadi A. Qodiriyning "Minuvshie Dny" romanidan foydalanib, o'zbek-rus va rus-o'zbek parallel korpuslarini amaliy tadqiqot sifatida o'rganish va tarjima xususiyatlarini, shuningdek, tillar o'rtasidagi leksik va grammatik mosliklarni aniqlashdir. MATERIALLAR VA USULLAR: tadqiqot materiali A. Qodiriy romanining asl o'zbekcha matnini va uning ruscha tarjimasini o'z ichiga oladi. Tadqiqotda korpus tahlili, qiyosiy tahlil, leksik-semantik tahlil va statistik tahlil usullari qo'llaniladi. Tadqiqot ikkala tilda ham so'z va iboralarni qidirish, chastota jadvallarini tuzish va mosliklarni aniqlash imkonini beruvchi onlayn parallel korpus platformasi yordamida olib borildi. NATIJALAR VA MUHOKAMA: tadqiqot shuni ko'rsatdiki, onlayn platforma leksik va grammatik ekvivalentlarni samarali aniqlaydi, ma'no uzatishni tahlil qiladi va matnning stilistik xususiyatlarini ta'kidlaydi. O'zbek va rus matnlari o'rtasidagi odatiy kollokatsiyalar, turkum ifodalar va kontekstual moslik aniqlandi. Shuningdek, ba'zi idiomatik iboralar va madaniy voqeliklar tarjima paytida moslashishni talab qilishi ta'kidlandi. Parallel korpus tarjima naqshlarini va lingvistik birliklar o'rtasidagi munosabatlarni vizual tarzda namoyish etadi. XULOSA: shunday qilib, oʻzbek-rus va rus-oʻzbek parallel korpuslarining onlayn platformalaridan foydalanish tarjima, leksik va grammatik mosliklarni hamda badiiy matnlardagi lingvistik birliklarning ishlashini oʻrganish uchun samarali vositadir. Parallel korpuslarni qoʻllash til tuzilishini chuqurroq tushunishga va tarjima sifatini yaxshilashga yordam beradi.


INTRODUCTION: parallel corpora are an important tool for studying lexical, grammatical, and stylistic features of languages, as well as for translation studies. Online platforms of Uzbek-Russian and Russian-Uzbek parallel corpora allow researchers to analyze original texts and their translations, identify typical equivalents, and examine the peculiarities of meaning transfer. A. Kadyri’s novel “Minuvshie Dny” is a suitable material for building a parallel corpus due to its literary value and the possibility of comparing linguistic structures in both languages. AIM: the purpose of this study is to examine Uzbek-Russian and Russian-Uzbek parallel corpora using A. Kadyri’s novel “Minuvshie Dny” as a case study, and to identify translation features, as well as lexical and grammatical correspondences between the languages. MATERIALS AND METHODS: the research material includes the original Uzbek text of A. Kadyri’s novel and its Russian translation. The study applies methods of corpus analysis, comparative analysis, lexical-semantic analysis, and statistical analysis. The research was conducted using an online parallel corpus platform, which allows searching for words and phrases in both languages, constructing frequency tables, and identifying correspondences. RESULTS AND DISCUSSION: the study showed that the online platform effectively identifies lexical and grammatical equivalents, analyzes meaning transfer, and highlights stylistic features of the text. Typical collocations, set expressions, and contextual correspondences between the Uzbek and Russian texts were determined. It was also noted that some idiomatic expressions and cultural realities require adaptation during translation. The parallel corpus visually demonstrates translation patterns and the relationships between linguistic units. CONCLUSION: thus, using online platforms of Uzbek-Russian and Russian-Uzbek parallel corpora is an effective tool for studying translation, lexical and grammatical correspondences, and the functioning of linguistic units in literary texts. Applying parallel corpora contributes to a deeper understanding of language structure and improves translation quality.

To'liq PDF hujjat

O'xshash maqolalar

QO‘QON BULBULI – RAHIMA AYA MAZOHIDOVA
Falsafa fanlariRahima mazohidovaAskiya san’atiAyollar davrasi

Sardor Tojiboyev

Kirish: ushbu maqolada o‘zbek askiya san’atining yorqin namoyandasi Rahima Mazohidovaning hayoti va ijodiy faoliyati yoritilgan. Rahima Mazohidova ayollar davrasida askiya san’atini rivojlantirgan san’atkorlardan biridir. Maqolada uning sahnadagi o‘ziga xos uslubi, ayol obrazlarini yaratishdagi mahorati hamda ijtimoiy …

Inter Study27.04.2026476
O‘ZBEKISTONNING XALQARO MADANIY ALOQALARIDA SAMARQAND VA BUXORO VILOYATLARINING ISHTIROKI
Falsafa fanlariO‘zbekistonSamarqand va buxoro viloyatlarMilliy madaniyatida

Tuyev Fazliddin Erkinovich

Kirish: o‘zbekiston xorijiy davlatlar bilan har doim madaniy aloqalar va o‘zaro hamkorlik taraqqiy topishida barcha viloyatlar qatori Samarqand va Buxoro viloyatlarining o‘rni beqiyos albatta. Madaniy aloqalarning rivojlanishida Buxoro musiqa va san’at arboblari, viloyat muzey-qo‘riqxonalari qolaversa Samarqandda yasha…

Inter Study27.04.2026621
B. AHMEDOV TOMONIDAN TARJIMA QILINGAN MAHMUD IBN-VALINING “BAHR UL-ASROR” ASARI BUXORO XONLIGI TARIXINI O‘RGANISHDAGI O‘RNI
Falsafa fanlariBuxoroTaxtXalq

Rajabov San’atjon Sunatovich

Kirish: ushbu maqolada Mahmud ibn-Valining “Bahr ul-asror” hamda B.Ahmedovning “Balx tarixi” kabi tadqiqotlarida XVII asr boshlarida Buxoro xonligi tarixiga oid masalalarning yoritilishi. Ushbu davrdagi siyosat, boshqaruv, ilm-fan va madaniyat sohalaridagi ahvolining yortilish masalalari tahlil etiladi. Maqola akademik…

Inter Study27.04.20267310
OILA VA FUQAROLIK JAMIYATI INSTITUTLARINING YOSHLARNING MEHNATGA KREATIV MUNOSABATINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: YANGI O‘ZBEKISTON KONTEKSTIDA IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLIL
Falsafa fanlariMehnat qadriyatiKreativ mehnatYoshlar

Rajabov Ilxom Mustafoyevich

Kirish: mazkur maqolada zamonaviy global transformatsiya sharoitida yoshlarning mehnatga kreativ munosabatini shakllantirishda oila va fuqarolik jamiyati institutlarining roli ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda mehnat qadriyatlarining aksiologik mohiyati, ijtimoiylashuv mexanizmlari…

Inter Study27.04.2026372
MUSTAQILLIK ARAFASIDA O`ZBEKISTONDA TURIZM SOHASINING HOLATI
Falsafa fanlariTurizmMerosGid

Murodov Halim

Kirish: mazkur maqolada XX asrning so‘nggi choragida jahon turizm sohasining jadal rivojlanishi hamda uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati yoritilgan. Xususan, 1980–1990-yillarda xalqaro turizm oqimlari va daromadlarining keskin oshishi turizmning strategik tarmoqqa aylanganini ko‘rsatib berilgan. Shu bilan birga, sovet …

Inter Study27.04.2026323