ResearcherUz LogoResearcherUz

TURKISTON MA’RIFATPARLARINING ESTETIK QARASHLARI

Annotatsiya

Kirish: ushbu maqolada Turkiston ma’rifatparvarlarining estetik qarashlari, san’at, go‘zallik, ma’naviyat va axloq haqidagi fikrlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Jadid mutafakkirlarining estetika haqidagi qarashlari jamiyat taraqqiyoti, milliy uyg‘onish va inson kamoloti bilan bog‘liq holda o‘rganiladi. Ahmad Donish, Abay, To’xtagul, Furqat, Muqimiy, Sattorxon, Behbudiy, Avloniy, Fitrat va Cho‘lpon asarlari asosida estetik g‘oyalar yoritiladi. Maqsad: jadid ziyolilarining estetik qarashlarini tahlil qilish va ularning ijtimoiy taraqqiyot hamda milliy uyg‘onishdagi rolini ko‘rsatish. Materiallar va metodlar: Ahmad Donish, Abay, To‘xtagul, Furqat, Muqimiy, Sattorxon, Behbudiy, Avloniy, Fitrat va Cho‘lpon asarlari tarixiy-adabiy tahlil, taqqoslash va falsafiy izoh metodlari asosida o‘rganildi. Natijalar va muhokama: tadqiqot natijalari jadid estetikasi axloqiy tarbiya, badiiy ijod va milliy uyg‘onishni birlashtirganini ko‘rsatdi. Go‘zallik ma’naviyat va adolat bilan bog‘langan bo‘lib, estetika ma’rifat va ijtimoiy o‘zgarish vositasi sifatida talqin etildi. Xulosa: Turkiston ma’rifatchiligi estetik qarashlari intellektual madaniyatni shakllantirish, milliy o‘zlikni mustahkamlash va ma’naviy-axloqiy rivojlanishni ta’minlashda muhim rol o‘ynagan.


Introduction: this article provides a scholarly analysis of the aesthetic views of the Turkestan Enlightenment, including their concepts of art, beauty, spirituality, and morality. The aesthetic views of Jadid thinkers are examined in the context of social development, national revival, and human perfection. Aesthetic ideas are explored based on the works of Ahmad Donish, Abay, Tokhtagul, Furqat, Mukimiy, Sattorkhan, Behbudiy, Avloniy, Fitrat, and Chulpan. Purpose: to analyze the aesthetic views of Jadid intellectuals and demonstrate their role in shaping social development and national awakening. Materials and Methods: the works of Ahmad Donish, Abay, Tokhtagul, Furqat, Mukimiy, Sattorkhan, Behbudiy, Avloniy, Fitrat, and Chulpan were studied using historical-literary analysis, comparative methodology, and philosophical interpretation. Results and Discussion: the study shows that Jadid aesthetics combined moral education, artistic creativity, and national revival. Their ideas linked beauty with spirituality and justice, making aesthetics a tool for enlightenment and social transformation. Conclusion: the aesthetic views of the Turkestan Enlightenment played a crucial role in shaping intellectual culture, promoting national identity, and fostering moral and spiritual development.

To'liq PDF hujjat

O'xshash maqolalar

QO‘QON BULBULI – RAHIMA AYA MAZOHIDOVA
Falsafa fanlariRahima mazohidovaAskiya san’atiAyollar davrasi

Sardor Tojiboyev

Kirish: ushbu maqolada o‘zbek askiya san’atining yorqin namoyandasi Rahima Mazohidovaning hayoti va ijodiy faoliyati yoritilgan. Rahima Mazohidova ayollar davrasida askiya san’atini rivojlantirgan san’atkorlardan biridir. Maqolada uning sahnadagi o‘ziga xos uslubi, ayol obrazlarini yaratishdagi mahorati hamda ijtimoiy …

Inter Study27.04.2026476
O‘ZBEKISTONNING XALQARO MADANIY ALOQALARIDA SAMARQAND VA BUXORO VILOYATLARINING ISHTIROKI
Falsafa fanlariO‘zbekistonSamarqand va buxoro viloyatlarMilliy madaniyatida

Tuyev Fazliddin Erkinovich

Kirish: o‘zbekiston xorijiy davlatlar bilan har doim madaniy aloqalar va o‘zaro hamkorlik taraqqiy topishida barcha viloyatlar qatori Samarqand va Buxoro viloyatlarining o‘rni beqiyos albatta. Madaniy aloqalarning rivojlanishida Buxoro musiqa va san’at arboblari, viloyat muzey-qo‘riqxonalari qolaversa Samarqandda yasha…

Inter Study27.04.2026621
B. AHMEDOV TOMONIDAN TARJIMA QILINGAN MAHMUD IBN-VALINING “BAHR UL-ASROR” ASARI BUXORO XONLIGI TARIXINI O‘RGANISHDAGI O‘RNI
Falsafa fanlariBuxoroTaxtXalq

Rajabov San’atjon Sunatovich

Kirish: ushbu maqolada Mahmud ibn-Valining “Bahr ul-asror” hamda B.Ahmedovning “Balx tarixi” kabi tadqiqotlarida XVII asr boshlarida Buxoro xonligi tarixiga oid masalalarning yoritilishi. Ushbu davrdagi siyosat, boshqaruv, ilm-fan va madaniyat sohalaridagi ahvolining yortilish masalalari tahlil etiladi. Maqola akademik…

Inter Study27.04.20267310
OILA VA FUQAROLIK JAMIYATI INSTITUTLARINING YOSHLARNING MEHNATGA KREATIV MUNOSABATINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: YANGI O‘ZBEKISTON KONTEKSTIDA IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLIL
Falsafa fanlariMehnat qadriyatiKreativ mehnatYoshlar

Rajabov Ilxom Mustafoyevich

Kirish: mazkur maqolada zamonaviy global transformatsiya sharoitida yoshlarning mehnatga kreativ munosabatini shakllantirishda oila va fuqarolik jamiyati institutlarining roli ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda mehnat qadriyatlarining aksiologik mohiyati, ijtimoiylashuv mexanizmlari…

Inter Study27.04.2026372
MUSTAQILLIK ARAFASIDA O`ZBEKISTONDA TURIZM SOHASINING HOLATI
Falsafa fanlariTurizmMerosGid

Murodov Halim

Kirish: mazkur maqolada XX asrning so‘nggi choragida jahon turizm sohasining jadal rivojlanishi hamda uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati yoritilgan. Xususan, 1980–1990-yillarda xalqaro turizm oqimlari va daromadlarining keskin oshishi turizmning strategik tarmoqqa aylanganini ko‘rsatib berilgan. Shu bilan birga, sovet …

Inter Study27.04.2026323