Maqolada ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishning o‘smirlar ruhiy holatiga ta’siri psixologik, ijtimoiy va xulq-atvor mexanizmlari nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. O‘smirlik davrida tengdoshlar bahosi, ijtimoiy qabul qilinish, o‘zlikni izlash va emotsional barqarorlikka ehtiyoj kuchli bo‘lgani sababli raqamli muhitning ta’siri boshqa yosh bosqichlariga nisbatan sezilarliroq bo‘lishi mumkin. Maqolada ijtimoiy tarmoqlardan oddiy foydalanish bilan muammoli foydalanish o‘rtasidagi farq, ijtimoiy taqqoslash, kiberbulling, “layk” va fikr-mulohazaga qaramlik, uyqu ritmining buzilishi, tashvish va depressiv simptomlar, tana obrazi hamda o‘z-o‘zini baholash bilan bog‘liq mexanizmlar yoritilgan. Shu bilan birga, ijtimoiy tarmoqlarning ijtimoiy qo‘llabquvvatlash, o‘zini ifodalash, axborot va psixologik yordamga kirish imkonini kengaytiruvchi ijobiy tomonlari ham ko‘rib chiqiladi. Ilmiy adabiyotlarning qiyosiy tahlili umumiy foydalanish va ruhiy salomatlik o‘rtasidagi bog‘lanish ko‘pincha kuchsiz va kontekstga bog‘liq ekanini, muammoli foydalanish esa salbiy ruhiy ko‘rsatkichlar bilan ancha izchil bog‘lanishini ko‘rsatadi. Yakunda oila, maktab va o‘smirning o‘zi uchun raqamli gigiyena, media savodxonlik va profilaktik yondashuvlar taklif etiladi.
The article analyzes the impact of social media use on adolescents' mental health from the perspective of psychological, social, and behavioral mechanisms. During adolescence, the need for peer evaluation, social acceptance, identity search, and emotional stability is strong, so the impact of the digital environment may be more significant than at other age stages. The article discusses the difference between normal and problematic use of social media, social comparison, cyberbullying, addiction to "likes" and feedback, sleep disorders, anxiety and depressive symptoms, body image, and self-esteem. At the same time, the positive aspects of social media, which expand the opportunities for social support, self-expression, access to information, and psychological help, are also considered. A comparative analysis of the scientific literature shows that the link between general use and mental health is often weak and context-dependent, while problematic use is more consistently associated with negative psychological indicators. Finally, digital hygiene, media literacy and preventive approaches are proposed for the family, school and the adolescent himself.
Ushbu maqolada oilaviy muhitning bola shaxsiy rivojlanishiga psixologik ta’siri nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Oiladagi emotsional iqlim, ota-ona tarbiya uslubi, bog‘lanish sifati, muloqot madaniyati, talab va nazoratning muvozanati, oilaviy konfliktlar, ota-onaning psixologik holati hamda bolaga ko‘rsatil…
Mazkur maqolada talabalarda kasbiy motivatsiyani shakllantirishning psixologik xususiyatlari nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Kasbiy motivatsiya shaxsning tanlagan kasbiga nisbatan barqaror qiziqishi, kasbiy maqsadlarni anglash, faoliyat mazmunini shaxsiy qadriyatlar bilan bog‘lash, o‘z imkoniyatlariga ishon…
Ushbu maqolada yoshlarning o‘z-o‘zini baholashi va ijtimoiy faolligi o‘rtasidagi psixologik bog‘liqlik nazariy va amaliy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. O‘zo‘zini baholash shaxsning o‘z imkoniyatlari, qadr-qimmati, kompetentligi va ijtimoiy maqomini subyektiv baholash tizimi sifatida ko‘rib chiqiladi. Ijtimoiy faolli…
Talabalarga tarbiya berish hozirgi kunda ham dolzarb masalalardan biridir. Bunda pedagog nutqining tuzilishini ko‘rib chiqish va buning uchun nutq mazmunini ishlab chiqishda rioya qilinishi kerak bo‘lgan asosiy qoidalarni bilish muhim rol o‘ynaydi. Mazkur maqolada ushbu fikrlar haqida so‘z borib, talabalarga ta’lim-tar…
Pedagogika fanlariMadaniyatlararo muloqotTalaba kompetentligiMadaniy almashinuv
Abdurazaqov Fazliddin Abdunabiyevich
Mazkur maqolada talabalar orasida madaniyatlararo muloqot kompetentligini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Talabalarning turli madaniyatlar vakillari bilan samarali va hurmatli muloqot qilish ko`nikmalarini shakllantirish, global dunyoda muvaffaqiyatli faoliyat yuritish uchun zarur omillardan biridir.