в статье рассматривается влияние мотивационных факторов на формирование когнитивной активности студентов высшего учебного заведения. Мотивация как психологический феномен определяет направленность, устойчивость и интенсивность познавательной деятельности личности. В контексте высшего образования особенно важным является понимание того, какие мотивы лежат в основе учебной активности студентов и какие психологические механизмы обеспечивают их реализацию в процессе обучения. В данном исследовании анализируются как внутренние мотивы (интерес к познанию, потребность в самореализации, стремление к профессиональному росту), так и внешние мотивы (оценка, социальное признание, материальное стимулирование), которые в совокупности формируют динамику учебной деятельности. Особое внимание уделяется внутренней мотивации, поскольку она является ключевым фактором, определяющим устойчивость и результативность познавательной активности. Внутренняя мотивация напрямую связана с когнитивными потребностями личности, уровнем интеллектуальной инициативы и способностью к саморегуляции учебного поведения. Именно она обеспечивает развитие способности студента к самостоятельному поиску знаний, критическому анализу информации, креативному мышлению и формированию метакогнитивных навыков.
maqolada oliy ta’lim muassasalari talabalarining kognitiv faolligini shakllantirishda motivatsion omillarning ta’siri ko‘rib chiqiladi. Motivatsiya psixologik fenomen sifatida shaxsning bilish faoliyatining yo‘nalganligi, barqarorligi va intensivligini belgilaydi. Oliy ta’lim jarayonida ayniqsa talabaning o‘quv faoliyatiga asos bo‘ladigan motivlar va ularni ta’minlovchi psixologik mexanizmlarni anglash muhim ahamiyatga ega. Tadqiqotda ichki motivlar (bilishga qiziqish, o‘zini namoyon qilish va kasbiy rivojlanishga intilish) hamda tashqi motivlar (baholash, ijtimoiy e’tirof, moddiy rag‘bat) tahlil qilinadi. Ularning o‘zaro uyg‘unligi o‘quv faoliyatining dinamikasini belgilaydi. Alohida e’tibor ichki motivatsiyaga qaratiladi. Chunki aynan ichki motivatsiya talabaning bilish jarayonidagi barqarorlik, mustaqillik, intellektual tashabbus va o‘z-o‘zini boshqarish qobiliyatini shakllantiradi. Ichki motivatsiya talabaning bilim izlash, axborotni tahlil qilish, ijodiy fikrlash va metakognitiv ko‘nikmalarni rivojlantirishga imkon beradi.
K mexanizmlari uchta ilmiy manbaning qiyosiy tahlili asosida yoritiladi. Diqqatni boshqaruvchi neyron tarmoqlar, ish xotirasi, tormozlovchi nazorat va kognitiv moslashuvchanlikning o‘zaro bog‘liqligi ko‘rib chiqiladi. Diqqat mashqlari, qoidali o‘yinlar va kognitiv murakkabligi bosqichma-bosqich oshiriladigan topshiriql…
Ta’lim tizimini modernizatsiya qilish sharoitida bo‘lajak jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining kasbiy tayyorgarligiga qo‘yilayotgan talablar ortib bormoqda; bunda nafaqat nazariy-metodik bilimlar, balki pedagog shaxsining psixologik barqarorligi, muloqot madaniyati, jamoani boshqarish hamda o‘quvchilarda sog‘lom turmush…
Psixologiya fanlariO‘smirlik davriAntipatiyaShaxslararo munosabatlar
Ostonova Gulchiroy Orif qizi
Ushbu maqolada o‘smirlarda salbiy shaxslararo munosabatlarni yumshatishga yo‘naltirilgan psixokorreksion dastur jarayonida kuzatilgan psixologik ko‘rsatkichlar dinamikasi yoritilgan. Tadqiqotning keng qamrovli bosqichida 350 nafar o‘smir o‘rganilgan, eksperimental bosqichda esa 100 nafar ishtirokchi tajriba (n=50) va n…
Psixologiya fanlariRlikKasbiy mas’uliyatKasbiy tayyorgarlik
Akbaraliyeva Asilaxon Tojiddinovna
Mazkur maqolada psixolog talabalarning konsultativ faoliyatga tayyorgarligida emotsional o‘zini o‘zi boshqarish, psixologik barqarorlik va kasbiy mas’uliyatning ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Bo‘lajak psixologlarning murakkab konsultativ vaziyatlarda o‘z hissiy holatini nazorat qilishi, ruhiy muvozan…
Psixologiya fanlariMaktab psixologiImijKasbiy faoliyat
I.A . Teshaboyev
Maktab psixologi oʻquvchilarning ruhiy salomatligini qoʻllab-quvvatlash, ziddiyatli vaziyatlarda yordam berish va taʼlim muhitida qulay psixologik iqlimni taʼminlashda muhim figura hisoblanadi. Ularning ijtimoiy-psixologik imiji psixologik xizmatning samaradorligi va maktab jamoatchiligi ishonchi bilan bevosita bogʻliq…