ResearcherUz LogoResearcherUz

TURKIY TAOM NOMLARINING ALISHER NAVOIY ASARLARIDAGI TADQIQI

Annotatsiya

Kirish: taom va ichimlik nomlari faqat leksik birlik emas, balki xalqning kundalik hayoti va an’analarini aks ettiruvchi madaniy belgilar hisoblanadi. Muhokamat ul-lug‘atayn asarida Navoiy bu nomlar orqali o‘zbek tilining boy madaniy merosini ko‘rsatadi. Maqsad: Navoiy asaridagi taom va ichimlik nomlarining semantik va etimologik xususiyatlarini tahlil qilish hamda ularning zamonaviy o‘zbek adabiy tilidagi o‘zgarishini ko‘rsatish. Materiallar va metodlar: lingvomadaniy tahlil, semantik izoh va etimologik qiyoslash metodlari qo‘llanildi. Muhokamat ul-lug‘atayndagi misollar zamonaviy ekvivalentlari bilan solishtirilib, leksik va fonetik o‘zgarishlar aniqlandi. Natijalar va muhokama: tadqiqot natijalari ko‘plab taom va ichimlik nomlari madaniy ahamiyatini saqlab qolganini, biroq fonetik moslashuv yoki semantik siljishlarga uchraganini ko‘rsatdi. ayrim nomlar arxaizm yoki tarixiylik sifatida, boshqalari esa zamonaviy neologizm sifatida namoyon bo‘ladi. bu til va madaniyatning dinamik aloqasini tasdiqlaydi. Xulosa: Navoiy asaridagi taom va ichimlik nomlari lingvomadaniy birlik sifatida muhim ahamiyatga ega. ularning tahlili o‘zbek madaniy o‘zligining tarixiy realliklar va zamonaviy til amaliyoti orqali uzluksizligini ko‘rsatadi.


Introduction: food and drink names are not only lexical units but also cultural markers that reflect the everyday life and traditions of a society. in Muhokamat ul-lughatain, Alisher Navoi uses such names to demonstrate the richness of the Uzbek linguistic and cultural heritage. Purpose: to analyze the semantic and etymological features of food and drink names in Navoi’s work, and to explore their transformation in the modern Uzbek literary language. Materials and Methods: the study applies linguocultural analysis, semantic interpretation, and etymological comparison. examples from Muhokamat ul-lughatain are compared with their modern equivalents to trace lexical and phonetic changes. Results and Discussion: findings show that many food and drink names have preserved their cultural significance while undergoing phonetic adaptation or semantic shifts. some names function as archaisms or historicisms, while others have evolved into neologisms in modern usage. this demonstrates the dynamic relationship between language and culture. Conclusion: the study confirms that food and drink names in Navoi’s work are valuable linguocultural units. their analysis reveals the continuity and transformation of Uzbek cultural identity through language, linking historical realities with modern linguistic practice.

To'liq PDF hujjat

O'xshash maqolalar

REALIYALARNING DAVRGA MUNOSABATIGA KO‘RA TURLARI
Falsafa fanlariRealiyaNeologizmArxaizm

Jo‘rayeva Laylo Jiyanqul qizi

Kirish: til va adabiyotdagi reallik tushunchasi milliy madaniyatni ifodalaydi. realliklar xalqning urf-odati, kundalik hayoti va ijtimoiy amaliyotini aks ettiruvchi birliklardir. Maqsad: realliklarning semantik va etimologik xususiyatlarini tahlil qilish, ularni neologizm, arxaizm va tarixiylikka ajratish hamda ularnin…

Inter Study23.04.2026271
QO‘QON BULBULI – RAHIMA AYA MAZOHIDOVA
Falsafa fanlariRahima mazohidovaAskiya san’atiAyollar davrasi

Sardor Tojiboyev

Kirish: ushbu maqolada o‘zbek askiya san’atining yorqin namoyandasi Rahima Mazohidovaning hayoti va ijodiy faoliyati yoritilgan. Rahima Mazohidova ayollar davrasida askiya san’atini rivojlantirgan san’atkorlardan biridir. Maqolada uning sahnadagi o‘ziga xos uslubi, ayol obrazlarini yaratishdagi mahorati hamda ijtimoiy …

Inter Study27.04.2026476
O‘ZBEKISTONNING XALQARO MADANIY ALOQALARIDA SAMARQAND VA BUXORO VILOYATLARINING ISHTIROKI
Falsafa fanlariO‘zbekistonSamarqand va buxoro viloyatlarMilliy madaniyatida

Tuyev Fazliddin Erkinovich

Kirish: o‘zbekiston xorijiy davlatlar bilan har doim madaniy aloqalar va o‘zaro hamkorlik taraqqiy topishida barcha viloyatlar qatori Samarqand va Buxoro viloyatlarining o‘rni beqiyos albatta. Madaniy aloqalarning rivojlanishida Buxoro musiqa va san’at arboblari, viloyat muzey-qo‘riqxonalari qolaversa Samarqandda yasha…

Inter Study27.04.2026621
B. AHMEDOV TOMONIDAN TARJIMA QILINGAN MAHMUD IBN-VALINING “BAHR UL-ASROR” ASARI BUXORO XONLIGI TARIXINI O‘RGANISHDAGI O‘RNI
Falsafa fanlariBuxoroTaxtXalq

Rajabov San’atjon Sunatovich

Kirish: ushbu maqolada Mahmud ibn-Valining “Bahr ul-asror” hamda B.Ahmedovning “Balx tarixi” kabi tadqiqotlarida XVII asr boshlarida Buxoro xonligi tarixiga oid masalalarning yoritilishi. Ushbu davrdagi siyosat, boshqaruv, ilm-fan va madaniyat sohalaridagi ahvolining yortilish masalalari tahlil etiladi. Maqola akademik…

Inter Study27.04.20267310
OILA VA FUQAROLIK JAMIYATI INSTITUTLARINING YOSHLARNING MEHNATGA KREATIV MUNOSABATINI SHAKLLANTIRISHDAGI ROLI: YANGI O‘ZBEKISTON KONTEKSTIDA IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLIL
Falsafa fanlariMehnat qadriyatiKreativ mehnatYoshlar

Rajabov Ilxom Mustafoyevich

Kirish: mazkur maqolada zamonaviy global transformatsiya sharoitida yoshlarning mehnatga kreativ munosabatini shakllantirishda oila va fuqarolik jamiyati institutlarining roli ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda mehnat qadriyatlarining aksiologik mohiyati, ijtimoiylashuv mexanizmlari…

Inter Study27.04.2026372