MAKTABGA TAYYORLOV GURUHLARIDA BOLALARNI RANGLAR BILAN TANISHTIRISH USULLARI

Original paper

TANISHTIRISH USULLARI

1Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, Toshkent, O‘zbekiston

Annotatsiya

KIRISH

ushbu maqolada maktabga tayyorlov guruhlarida bolalarni ranglar bilan tanishtirish metodlari yoritilgan.

MAQSAD

ranglarni o‘rgatishning asosiy maqsadi – bolalarda ranglarni farqlash, nomlash va qo‘llay olish ko‘nikmalarini rivojlantirishdir.

MATERIALLAR VA METODLAR

maktabga tayyorlov guruhlarida bolalarga ranglarni o‘rgatishda rangli kartochkalar, rangli qog‘oz va bo‘yoqlar, o‘yinchoqlar tabiiy ob’yektlar, vizual materiallar hamda multimedialar kerak bo‘ladi. Shuningdek, interfaol usullar, kuzatish, amaliy faoliyat, qiyoslash hamda musobaqali o‘yinlar kabi metodlardan foydalaniladi.

MUHOKAMA VA NATIJALAR

bolalarni ranglar bilan tanishtirish darslari turli materiallar va metodlarni birlashtirgan holda amalga oshirilganda, qiziqishning oshishi, ranglarni tez eslab qolish, ijodiy ko‘nikmalar rivoji, estetik didning shaklllanishi, guruh bilan ishlash ko‘nikmalari kabi natijalar kuzatiladi. Muhokamalar natijasida ranglarni o‘rgatish usullarining samaradorligi yuqori ekanligi va turli usullarni birlashtirish orqali dars jarayonini qiziqarli qilish mumkinligini ko‘rish mumkin.

XULOSA

qilib aytganda, bolalarni ranglar bilan tanishtirish darslari qiziqarli va foydali bo‘lishi kerak. O‘yin usullari, ijodiy mashg‘ulotlar va tabiat bilan ishlash orqali estetik dunyoqarashi boyitiladi.

Kalit so'zlar: maktabgacha ta’lim, ranglar, interfaol metodlar, ijodiy mashg‘ulotlar, estetik did, ko‘nikma, amaliy faoliyat, vizual materiallar.

Iqtibos uchun: Radjapova Z.T., Mirzayeva G.Z. Maktabga tayyorlov guruhlarida

bolalarni ranglar bilan tanishtirish usullari. // Inter education & global study. 2025. №1

B.313–318.

МЕТОДЫ ОЗНАКОМЛЕНИЯ ДЕТЕЙ С РАЗНОВИДНОСТЬЮ ЦВЕТА В

ДОШКОЛЬНЫХ ГРУППАХ

1Ташкентский государственный педагогический университет имени Низами, Ташкент, Узбекистан

Аннотация

ВВЕДЕНИЕ

в данной статье описаны методы знакомства детей с разновидностью цвета в группах подготовки к школе.

ЦЕЛЬ

основная цель обучения цветам – развитие у детей умения различать, называть и использовать цвета.

МАТЕРИАЛЫ И МЕТОДЫ

цветные карточки, цветная бумага и краски, игрушки, предметы природы, наглядные материалы и мультимедиа необходимы для обучения цветам детей в дошкольных группах. Также используются такие методы, как интерактивные методы, наблюдение, практическая деятельность, сравнение и соревновательные игры.

ОБСУЖДЕНИЕ И РЕЗУЛЬТАТЫ

при проведении занятий по ознакомлению детей с цветами путем комбинирования различных материалов и методов наблюдаются такие результаты, как повышение интереса, быстрая память о цветах, развитие творческих способностей, формирование эстетического вкуса, навыков групповой работы. В результате обсуждений видно, что эффективность методов обучения цветам высока и можно сделать процесс обучения интересным, комбинируя разные методы.

ЗАКЛЮЧЕНИЕ

следует еще раз подчеркнуть, что уроки по знакомству детей с цветами должны быть интересными и полезными. Через игровые методы, творческую деятельность и работу с природой дети эффективно изучают цвета. Таким образом обогащается их наблюдательный и эстетический кругозор.

Ключевые слова: дошкольное образование, цвета, интерактивные методы, творческая деятельность, эстетический вкус, навыки, практическая деятельность, наглядные материалы.

Для цитирования: Раджапова З.Т., Мирзаева Г. З. Методы ознакомления детей

с разновидностью цвета в дошкольных группах. // Inter education & global study.

2025. №1. С. 313–318.

METHODS OF INTRODUCING CHILDREN TO THE VARIETY OF COLOR IN

PRESCHOOL GROUPS

1Tashkent State Pedagogical University named after Nizami, Tashkent, Uzbekistan

Annotation

INTRODUCTION

this article describes methods for introducing children to different colors in preschool groups.

AIM

the main goal of teaching colors is to develop children's ability to distinguish, name and use colors.

MATERIALS AND METHODS

colored cards, colored paper and paints, toys, natural objects, visual aids and multimedia are necessary for teaching colors to children in preschool groups. Methods such as interactive methods, observation, practical activities, comparison and competitive games are also used.

DISCUSSION AND RESULTS

when conducting classes to introduce children to color by combining various materials and methods, the following results are observed: increased interest, quick memory of colors, development of creative abilities, formation of aesthetic taste, and group work skills. As a result of the discussions, it is clear that the effectiveness of color teaching methods is high and the learning process can be made interesting by combining different methods.

CONCLUSION

It should be emphasized once again that lessons on introducing children to colors should be interesting and useful. Through play methods, creative activities and work with nature, children effectively learn colors. In this way, their observational and aesthetic horizons are enriched.

Key words: preschool education, colors, interactive methods, creative activities, aesthetic taste, skills, practical activities, visual materials

For citation: Radjabova Z.T., Mirzaeva G. Z. (2025) ‘Methods of introducing children

to the variety of color in preschool groups’, Inter education & global study, (1), pp. 313–

318. (In Uzbek).

Bolalarni maktabga tayyorlash jarayonida ranglarni o‘rgatish muhim bosqichlardan biri hisoblanadi. Ranglarni taniy olish bolalarda kuzatuvchanlik, mantiqiy fikrlash, ijodkorlik va estetik his-tuyg‘ularni rivojlantiradi. Ranglarni o‘rgatishning asosiy maqsadi – bolalarda ranglarni farqlash, nomlash va qo‘llay olish ko‘nikmalarini rivojlantirishdir. Bu quyidagi jihatlarni o‘z ichiga oladi:

1. Kuzatuvchanlikni rivojlantirish: Ranglar orqali bolalarning atrof-muhitni chuqurroq

o‘rganishiga yordam berish.

2. Mantiqiy va ijodiy fikrlashni shakllantirish: Ranglarning uyg‘unligi va

kombinatsiyasini tushunish orqali bolalarning tasavvurini kengaytirish.

3. Til va nutq rivoji: Ranglar nomini o‘rganish orqali lug‘at boyligini oshirish va aniq

ifoda qilish qobiliyatini mustahkamlash.

4. Estetik didni shakllantirish: Ranglar uyg‘unligini anglash va qadrlash orqali

go‘zallikni his qilish qobiliyatini rivojlantirish. Ranglarni tanishtirishning samarali usullari quyidagilardan iborat: 1. Vizual materiallar yordamida o‘rgatish

• Rang-barang rasmlar, o‘yinchoqlar va plakatlardan foydalaning.

• Har bir rangni alohida namoyish etib, uni nomini aniq va ravon talaffuz qiling. 2. O‘yin usullarini qo‘llash

• Ranglarni topish: Bolalarga turli rangdagi obyektlarni topishni taklif qiling.

• Ranglarni joylashtirish: Rangli kartochkalarni mos obyektlar bilan birlashtirish. 3. San‘at va ijodkorlik faoliyatlari

• Rangli qog‘ozlardan foydalanib, turli shakllar yasashni o‘rgating.

• Bolalarga rangli bo‘yoqlar bilan chizish va bo‘yashni taklif eting. 4. Tabiatdan foydalanish

• Gullar, barglar, mevalar kabi tabiiy obyektlar yordamida ranglarni ko‘rsatish.

• Tabiatda ranglarning o‘zgarishi haqida suhbatlar tashkil qilish. 5. Qo‘shiqlar va she‘rlar yordamida o‘rgatish

• Ranglar haqida sodda va qiziqarli qo‘shiqlarni o‘rgating.

• She‘rlar orqali bolalar ranglarning nomini eslab qolishadi.

Maktabga tayyorlov guruhlarida bolalarga ranglarni o‘rgatishda quyidagi materiallar va metodlardan keng foydalaniladi. Materiallar:

1. Rangli kartochkalar: har bir rangni aniq aks ettiruvchi kartochkalar.

2. Rangli qog‘ozlar va bo‘yoqlar: turli ijodiy mashg‘ulotlar uchun.

3. O‘yinchoqlar: rang-barang o‘yinchoqlar va konstruktorlar.

4. Tabiiy ob’yektlar: gullar, mevalar, barglar.

5. Vizual materiallar: rangli kitoblar, plakatlar va suratlar.

6. Multimedialar: ranglarni ko‘rsatadigan video va animatsiyalar. Metodlar:

1. Interfaol usullar: bolalar bilan savol-javoblar, ranglarni topish va ularni

birlashtirishga asoslangan.

2. Kuzatish: tabiiy obyektlar yoki suratlar yordamida ranglarni kuzatish.

3. Amaliy faoliyat: bo‘yash, chizish, kollajlar yaratish orqali ranglarni mustahkamlash.

4. Qiyoslash: ranglar orasidagi farqlarni va o‘xshashliklarni aniqlash.

5. Musobaqa o‘yinlari: guruh bo‘lib ishlash va ranglarni tanib olish bo‘yicha bellashuv.

Mashg‘ulotlarda yuqorida keltirilgan metodlardan foydalanilsa, mashg‘ulot samarasi yanada yuqori natijalarni beradi. Shuningdek, darsni tashkil etishda quyidagi bosqich tartibiga e’tibor berilsa, nur ustiga a’lo nur bo‘ladi. Demak, darsni tashkil etish bosqichlari quyidagilardan iborat:

1. Kirish qismi: Ranglar mavzusiga doir savollar va rasmlar orqali bolalarning

qiziqishini uyg‘otish.

2. Asosiy qism: Ranglarni tanishtirish va ularni o‘rgatish uchun faoliyatlarni tashkil

qilish.

3. Mustahkamlash: Ranglar bilan bog‘liq o‘yinlar va amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazish.

4. Xulosa: O‘rganilgan ranglarni takrorlash va baholash.

Bolalarni ranglar bilan tanishtirish darslari turli materiallar va metodlarni birlashtirgan holda amalga oshirilganda, quyidagi natijalar kuzatildi:

1. Qiziqishning oshishi: Bolalar ranglar mavzusiga katta qiziqish bilan yondashib, faol

ishtirok etdi.

2. Ranglarni tez eslab qolish: Vizual va amaliy faoliyatlar orqali bolalar ranglarni qisqa

vaqt ichida o‘rgandi.

3. Ijodiy ko‘nikmalar rivoji: Rangli bo‘yoqlar va qog‘ozlardan foydalangan holda

ijodkorlik qobiliyatlari oshdi.

4. Estetik didning shakllanishi: Ranglarni uyg‘unlashtirish va tabiiy obyektlarni

kuzatish orqali go‘zallikni his qilish qobiliyati rivojlandi.

5. Guruh bilan ishlash ko‘nikmalari: O‘yin va musobaqa usullari yordamida bolalarda

hamkorlik va muloqot qobiliyatlari shakllandi.

Muhokamalar natijasida ranglarni o‘rgatish usullarining samaradorligi yuqori ekanligi va turli usullarni birlashtirish orqali dars jarayonini qiziqarli qilish mumkinligi aniqlandi.

Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida mashg‘ulotlardan so‘ng bolalarning bajargan ishlarini baholash va rag‘batlantirish alohida o‘rin kasb etadi. Bunda tarbiyachi mayda detallargacha e’tibor berishi kerak bo‘ladi. Shuningdek quyidagi jihatlarga amal qilishi lozim bo‘ladi.

• Bolalarning ranglarni to‘g‘ri aniqlashi va nomini aytishi baholanadi.

• Rag‘batlantirish uchun maqtab qo‘yish, kichik sovg‘alar berish mumkin.

Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, bolalarni ranglar bilan tanishtirish darslari qiziqarli va foydali bo‘lishi kerak. O‘yin usullari, ijodiy mashg‘ulotlar va tabiat bilan ishlash orqali estetik dunyoqarashi boyitiladi.Shu bilan birga, bolalarni ranglar bilan tanishtirish darslari nafaqat ranglarni bilib olish, balki ularning umumiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadigan jarayondir. Ranglarni o‘rgatish orqali bolalarning:

Kuzatuvchanlik va tahlil qobiliyati oshadi: Har xil ranglarni farqlash va taqqoslash ularda mantiqiy fikrlashni rivojlantiradi. Ijodiy tafakkuri shakllanadi: San‘at va amaliy faoliyat orqali bolalar tasavvur qilish va ijod qilishni o‘rganadi.Til rivoji mustahkamlanadi: Ranglarni nomlash va ular haqidagi tushunchalarni ifoda etish til boyligini oshiradi.Estetik did rivojlanadi: Ranglarni uyg‘unlashtirish orqali bolalar go‘zallikni qadrlashni o‘rganadi.Jamoaviy ishlash qobiliyati shakllanadi: Musobaqalar va guruhli mashg‘ulotlar orqali hamkorlikni kuchaytiradi.

Umuman olganda, ranglarni tanishtirish orqali bolalarda nafaqat rang haqidagi bilim, balki hayotga nisbatan ijobiy munosabat ham shakllanadi. To‘g‘ri tashkil etilgan ranglarni o‘rgatish mashg‘ulotlari bolalarning umumiy rivojlanishiga katta hissa qo‘shadi va ularni kelajakdagi o‘quv faoliyatiga tayyorlaydi. Shu sababli, mazkur jarayonga ijodiy va mas‘uliyatli yondashish zarur.

ADABIYOTLAR RO‘YXATI | СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ | REFERENCES

1. Tirkashevna, R. Z. (2023). LANDSHAFT DIZAYNI BO ‘YICHA TA'LIM: MUAMMOLAR

VA TAKLIFLAR. Лучшие интеллектуальные исследования, 4(1), 158-164. 2. З.Раджапова, У.Абдурауфова ВАЖНОСТЬ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ МЕТОДОВ В

ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ПОДГОТОВКЕ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НА ОСНОВЕ

ИНТЕГРАТИВНОГО ПОДХОДА // SAI. 2023. №B1. URL

training-of-future-teachers-on-the-basis-of-anintegrative-approach (дата

обращения: 09.11.2023). 3. Paджaпoвa, З. Т.,& Миpзaевa, Г. З. (2023). ИННOВAЦИOННAЯ ТЕХНOЛOГИЯ В

ЛAНДШAФТНOМ ДИЗAЙНЕ.(в дoшкoльных oбpaзoвaтельных opгaнизaциях).

Analysis of world scientific views International Scientific Journal, 1(4), 70-76.

4. Radjapova, Z. (2023). PEDAGOGIK KOMPETENTLIK–SHAXSGA TA’LIM-TARBIYA

BERISHNING MUHIM SHARTI. Science and innovation, 2(Special Issue 9), 393-396. 5. Дополнительная общеразвивающая программа летней занятости для детей

младшего школьного возраста «Ландшафтный дизайн дляначинающий»

infourok.ru 2021 г. 6. «Виды инновационных технологий». Юркова А.Н. Номинация «Ландшафтный

дизайн территории в ДОО» МКДОУ «Тогучинский детский сад № 6» 2017 г. 7. Radjapova Z.T. Dizayn to‘garaklarida o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish

metodikasi. Dissertatsiya. Toshkent-2020. 8. Radjapova Zukhra Tirkashevna. “Specific Characteristics of Development of Personal

Creative Ability”. TELEMATIQUE. Volume 21 Issue 1, 2022, 6840-6846. 9. Maxmutazimova, Y. R., & Xamrayeva, D. R. (2024). MAKTABGACHA YOSHDAGI

BOLALARNI TA’LIM-TARBIYASIDA ERTAKLARDAN FOYDALANISHNING

ZARURIYATI. Inter education & global study, (7), 124-130. 10. Maxmutazimova, Y., & Amirova, M. (2023). Rivojlanish markazlarida 6-7 yoshli

bolalarni mustaqil faoliyatini tashkil etish. Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali, 1(2-

3).