KIRISH: maqolada XIV–XVIII asrlarda Markaziy Osiyoda olima ayollarning davlat hokimiyati va boshqaruviga ta’siri masalasi ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Ushbu davrda ayollarning ilm-fan, siyosat va madaniyatdagi o‘rni tarixiy manbalar asosida yoritilgan. MAQSAD: markaziy Osiyoda olima ayollarning davlat boshqaruvidagi o‘rni va ularning siyosiy hamda ilmiy jarayonlarga ta’sirini aniqlash va baholash. MATERIALLAR VA METODLAR: tadqiqot jarayonida tarixiy manbalar, ilmiy adabiyotlar va zamonaviy tadqiqotlar asosida tahliliy-sintez, qiyosiy va tarixiy yondashuv usullaridan foydalanildi. MUHOKAMA VA NATIJA: tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, olima ayollar ko‘pincha davlat boshqaruvida bevosita emas, balki o‘z yaqinlari orqali ishtirok etganlar. Ular siyosiy maslahatchi sifatida muhim rol o‘ynab, ilm-fan va madaniyat rivojiga sezilarli hissa qo‘shganlar. Ayrim tarixiy shaxslar, xususan, Sayyida Xonim kabi ayollar davlat siyosatiga bevosita ta’sir ko‘rsatgan. XULOSA: XIV–XVIII asrlarda Markaziy Osiyoda ayollarning ilmiy va siyosiy faoliyati jamiyat taraqqiyotida muhim o‘rin tutgan. Ularning davlat boshqaruvidagi roli yetarlicha o‘rganilmagan bo‘lsa-da, mavjud manbalar bu ta’sirning sezilarli ekanligini ko‘rsatadi.
INTRODUCTION: this article examines the influence of learned women on state power and governance in Central Asia during the 14th–18th centuries. Their role in science, politics, and culture is analyzed based on historical sources. PURPOSE: to identify and evaluate the role of learned women in state administration and their impact on political and scientific processes. MATERIALS AND METHODS: the study is based on historical sources, academic literature, and modern research. Analytical synthesis, comparative, and historical methods were employed. DISCUSSION AND RESULTS: the findings indicate that women often participated in governance indirectly through their husbands or sons. They played significant roles as political advisors and contributed greatly to scientific and cultural development. Certain figures, such as Sayyida Khanim, had a direct influence on political affairs. CONCLUSION: in the 14th–18th centuries, women’s scientific and political activities played an important role in societal development in Central Asia. Although still under-researched, available sources confirm their substantial influence.
Nazarov O’ktam Jo’rayevich. (2026). MARKAZIY OSIYODA XIV-XVIII ASRLARDA OLIMA AYOLLARNING DAVLAT HOKIMIYATI VA BOSHQARUVIGA TA’SIRI. Inter Education & Global Study, 4(4), 351-358. https://researcher.uz/uz/article/markaziy-osiyoda-xiv-xviii-asrlarda-olima-ayollarning-davlat-hokimiyati-va-boshqaruviga-ta-siri-538030 https://doi.org/10.5281/zenodo.19697811
Ochiq kirish — materiallar CC BY-NC-ND 4.0 litsenziyasi shartlarida tarqatiladi.
Maqolada raqamli ta’lim muhitida talabalarning tanqidiy va ijodiy fikrlashini rivojlantirishga xizmat qiladigan pedagogik-psixologik omillar tizimlashtirilgan. Ichki motivatsiya, fikr bildirish erkinligi, muammoli topshiriqlar, axborotni tekshirishga yo‘naltirilgan ko‘mak, moslashuvchan yordam va rivojlantiruvchi bahol… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →
raqamli ta’limtanqidiy fikrlashijodiy fikrlashichki motivatsiyapsixologik xavfsizlikmoslashuvchan ko‘mak
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi va Xitoy Xalq Respublikasida muzeylar faoliyatini huquqiy tartibga solishning normativ-huquqiy asoslari qiyosiy tahlil qilinadi. Muzeylar faoliyatini tashkil etish, muzey fondlarini shakllantirish va boshqarish, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, shuningdek, muzey ashyo… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →
muzeymuzey faoliyatihuquqiy tartibga solishnormativ-huquqiy hujjatlarmadaniy merosmuzey fondi
Maqolada texnik oliy ta’lim muassasalarida O‘zbekiston tarixini o‘qitish jarayonida tarixiy manbalar va interfaol metodlardan foydalanishning didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tarixiy hujjatlar, davriy matbuot materiallari, statistik ma’lumotlar va vizual manbalar bilan ishlash orqali talabalarda dalillarni taqqo… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →
tarixni o‘qitish metodikasitarixiy manbalarinterfaol metodlartahliliy tafakkurtexnik oliy ta’limmanbalar tanqidi
Inson faoliyatining barcha sohalarida matematika faninning erishgan yutuqlaridan foydalanish katta samara berib kelmoqda. Bu, ayniqsa, iqtisodiyot sohasining barcha jarayonlarida yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Bozor iqtisodiyoti sharoitida turli korxona va tashkilotlar o‘zaro iqtisodiy munosabatlarga kirishganda ular o‘rtas… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →
logistikaoptimal logistikasonli usullaritransport masalasimatematik model
Maqolada pedagogika yo'nalishi talabalarining tarbiyaviy ish ko'nikmalarini rivojlantirishda STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) yondashuvining integrativ imkoniyatlari nazariy-metodologik jihatdan tahlil qilingan. O'zbekiston Respublikasining ta'lim, STEAM va uzluksiz ma'naviy tarbiyaga oid olt… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →
STEAM yondashuvintegratsiyatarbiyaviy ish ko'nikmalaribo'lajak o'qituvchifanlararo aloqaloyihaviy ta'lim
ResearcherUz
