MaqolaOpen AccessOAK

OLIY TA’LIM TIZIMIDA PROFESSOR-O‘QITUVCHILARNING SHAXSIY SALOHIYATINI OSHIRISHDA GERONTOPEDAGOGIKANING NAZARIYMETODOLOGIK ASOSLARI

Inter Education & Global Study· Tom 4, 3-son· 2026-yilda nashr etilganDOI: 10.5281/zenodo.19428677

Annotatsiya

KIRISH: bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida oliy ta’lim tizimida professor-o‘qituvchilarning shaxsiy va kasbiy salohiyatini uzluksiz rivojlantirish dolzarb masalaga aylanmoqda. Ayniqsa, pedagogik faoliyatda uzoq yillar tajribaga ega bo‘lgan o‘qituvchilarning bilim va ko‘nikmalarini zamon talablari asosida yangilab borish muhimdir. Shu nuqtai nazardan, gerontopedagogika — ya’ni katta yoshdagi shaxslarning ta’limi va rivojlanishini o‘rganuvchi fan — alohida ahamiyat kasb etadi. Ushbu yo‘nalish professor-o‘qituvchilarning yoshga xos psixologik va fiziologik xususiyatlarini hisobga olgan holda ularning shaxsiy salohiyatini oshirishga xizmat qiladi. MAQSAD: tadqiqotning asosiy maqsadi — oliy ta’lim tizimida faoliyat yuritayotgan professor-o‘qituvchilarning shaxsiy salohiyatini rivojlantirishda gerontopedagogikaning nazariy va metodologik asoslarini tahlil qilish hamda samarali pedagogik yondashuvlarni ishlab chiqishdan iborat. MATERIALLAR VA METODLAR: mazkur tadqiqotda kompleks yondashuv asosida turli nazariy va empirik metodlardan foydalanildi: Nazariy tahlil metodi – gerontopedagogika, andragogika, psixologiya va oliy ta’lim pedagogikasiga oid ilmiy adabiyotlar, monografiyalar hamda zamonaviy tadqiqotlarni chuqur o‘rganish va umumlashtirish; Sistemali tahlil (tizimli yondashuv) – professor-o‘qituvchilarning shaxsiy salohiyatini oshirish jarayonini yaxlit tizim sifatida ko‘rib chiqish, uning tarkibiy qismlari (motivatsiya, kompetensiya, tajriba, yosh omili) o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aniqlash; Pedagogik kuzatish – oliy ta’lim muassasalarida faoliyat yuritayotgan professoro‘qituvchilarning o‘quv jarayonidagi faoliyati, o‘zini rivojlantirishga bo‘lgan munosabati va pedagogik xulq-atvorini bevosita kuzatish; Diagnostik metodlar – testlar, anketalar va psixologik diagnostika vositalari orqali o‘qituvchilarning kasbiy kompetensiyasi, motivatsiyasi va shaxsiy rivojlanish darajasini aniqlash; Eksperimental metod – gerontopedagogik yondashuv asosida ishlab chiqilgan modelni amaliyotda sinovdan o‘tkazish va uning samaradorligini baholash (tajriba va nazorat guruhlari asosida); Statistik tahlil – olingan natijalarni matematik-statistik usullar yordamida qayta ishlash, foiz ko‘rsatkichlari va dinamik o‘zgarishlarni aniqlash; Refleksiv tahlil – professoro‘qituvchilarning o‘z faoliyatiga nisbatan tahliliy yondashuvi va o‘z-o‘zini baholash jarayonini o‘rganish; Case-study (holatli tahlil) – alohida o‘qituvchilarning kasbiy rivojlanish tajribasini chuqur o‘rganish va umumlashtirish. Tadqiqot materiallari sifatida oliy ta’lim muassasalarining o‘quv-me’yoriy hujjatlari, professor-o‘qituvchilarning faoliyatiga oid hisobotlar, ilmiy maqolalar, shuningdek, empirik tadqiqotlar natijalari xizmat qildi. MUHOKAMA VA NATIJALAR: tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, katta yoshdagi professor-o‘qituvchilarning shaxsiy salohiyatini rivojlantirishda quyidagi omillar muhim ahamiyatga ega: Hayotiy va kasbiy tajribani integratsiya qilish: mavjud bilim va tajribalarni yangi pedagogik texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish; Moslashuvchan ta’lim muhitini yaratish: raqamli vositalar va innovatsion metodlardan foydalanish orqali o‘qituvchilarning o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini oshirish; Psixologik qo‘llab-quvvatlash: yoshga bog‘liq stress va o‘zgarishlarga moslashishda yordam berish; Motivatsion omillarni kuchaytirish: kasbiy o‘sishga bo‘lgan ehtiyojni rag‘batlantirish. Muhokama jarayonida aniqlanishicha, gerontopedagogik yondashuvni joriy etish professoro‘qituvchilarning nafaqat kasbiy kompetensiyalarini, balki ularning ijodiy va innovatsion salohiyatini ham oshiradi. Shu bilan birga, an’anaviy malaka oshirish tizimlari ko‘pincha yosh xususiyatlarini yetarli darajada hisobga olmaydi. XULOSA: oliy ta’lim tizimida professor-o‘qituvchilarning shaxsiy salohiyatini oshirishda gerontopedagogikaning nazariy-metodologik asoslari muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu yondashuv pedagoglarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda ularning uzluksiz kasbiy rivojlanishini ta’minlaydi. Ilmiy asoslangan gerontopedagogik modelni amaliyotga joriy etish ta’lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.


INTRODUCTION: in the context of modern globalization and digital transformation, the continuous development of the personal and professional potential of university faculty has become a pressing issue in the higher education system. It is especially important to update the knowledge and skills of experienced educators in accordance with contemporary requirements. In this regard, gerontopedagogy—the science that studies the education and development of older adults—gains particular significance. This field contributes to enhancing the personal potential of faculty members by taking into account their age-related psychological and physiological characteristics. AIM: the main objective of the study is to analyze the theoretical and methodological foundations of gerontopedagogy in developing the personal potential of university faculty and to propose effective pedagogical approaches. MATERIALS AND METHODS: a comprehensive approach was employed in this study, utilizing various theoretical and empirical methods: Theoretical analysis – in-depth study and generalization of scientific literature, monographs, and modern research in gerontopedagogy, andragogy, psychology, and higher education pedagogy; Systemic analysis (systems approach) – examining the process of enhancing faculty personal potential as an integrated system and identifying interrelations among its components (motivation, competencies, experience, age factor); Pedagogical observation – direct observation of faculty teaching practices, attitudes toward self-development, and behavioral patterns in the educational process; Diagnostic methods – use of tests, questionnaires, and psychological assessment tools to determine levels of professional competence, motivation, and personal development; Experimental method – testing the developed gerontopedagogical model in practice and evaluating its effectiveness (based on experimental and control groups); Statistical analysis – processing research data using mathematical-statistical methods, identifying percentage indicators and dynamic changes; Reflective analysis – studying self-assessment and reflective practices of faculty regarding their professional activities; Case study method – in-depth examination and generalization of individual faculty members’ professional development experiences. Research materials included regulatory and instructional documents of higher education institutions, faculty performance reports, scientific articles, and empirical research findings. DISCUSSION AND RESULTS: the findings revealed that the following factors play a significant role in enhancing the personal potential of senior faculty members: Integration of life and professional experience – combining accumulated knowledge with modern pedagogical technologies; Creation of a flexible learning environment – increasing engagement through digital tools and innovative teaching methods; Psychological support – assisting in adaptation to age-related changes and managing stress; Strengthening motivational factors – encouraging the need for continuous professional growth. The discussion indicates that the implementation of a gerontopedagogical approach enhances not only professional competencies but also the creative and innovative potential of faculty. At the same time, traditional professional development systems often fail to adequately consider age-related characteristics. CONCLUSION: the theoretical and methodological foundations of gerontopedagogy play a crucial role in enhancing the personal potential of university faculty in higher education. This approach ensures continuous professional development while considering age-related characteristics. The implementation of a scientifically grounded gerontopedagogical model contributes to improving the quality of education.

Kalit so'zlar

Qanday iqtibos keltirish

Asranbayeva Munojatxon Xalimjanovna. (2026). OLIY TA’LIM TIZIMIDA PROFESSOR-O‘QITUVCHILARNING SHAXSIY SALOHIYATINI OSHIRISHDA GERONTOPEDAGOGIKANING NAZARIYMETODOLOGIK ASOSLARI. Inter Education & Global Study, 4(3), 185-195. https://researcher.uz/uz/article/oliy-ta-lim-tizimida-professor-o-qituvchilarning-shaxsiy-salohiyatini-oshirishda-gerontopedagogikaning-nazariymetodologik-asoslari-942576 https://doi.org/10.5281/zenodo.19428677

Ochiq kirish — materiallar CC BY-NC-ND 4.0 litsenziyasi shartlarida tarqatiladi.

To'liq PDF hujjat

O'xshash maqolalar

Pedagogika fanlari

BO‘LAJAK MUTAXASSISLARNING FAZOVIY TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHDA UCH O‘LCHAMLI GEOVIZUALIZATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH METODIKASI.

Bayimbet Iskandarov

Mazkur maqolada uch o‘lchamli geovizualizatsiya, fazoviy munosabat va dalillash masalasi ilmiy-metodik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi bo‘lajak mutaxassislarga geoaxborot tizimlarini loyihalashni o‘qitish uchun tekshiriladigan pedagogik yechimni asoslashdan iborat. Adabiyotlarni qiyosiy o‘rganish, o‘quv … Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →

geoaxborot tizimlariloyihalash metodikasiraqamli texnologiyalaroliy ta’limkasbiy kompetensiyafazoviy tafakkur

Inter Education & Global Study21.10.202684

Pedagogika fanlari

RAQAMLI TA’LIMDA TANQIDIY VA IJODIY FIKRLASHNI QO‘LLAB-QUVVATLOVCHI PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK OMILLAR.

Yusupov Muxtorbek Roximovich

Maqolada raqamli ta’lim muhitida talabalarning tanqidiy va ijodiy fikrlashini rivojlantirishga xizmat qiladigan pedagogik-psixologik omillar tizimlashtirilgan. Ichki motivatsiya, fikr bildirish erkinligi, muammoli topshiriqlar, axborotni tekshirishga yo‘naltirilgan ko‘mak, moslashuvchan yordam va rivojlantiruvchi bahol… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →

raqamli ta’limtanqidiy fikrlashijodiy fikrlashichki motivatsiyapsixologik xavfsizlikmoslashuvchan ko‘mak

Inter Education & Global Study06.11.202682

Pedagogika fanlari

XITOY VA O‘ZBEKISTON MUZEYLARINING FAOLIYATINI HUQUQIY TARTIBGA SOLISH: QIYOSIY TAHLIL.

Omonova Mohinur Bahodir qizi

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasi va Xitoy Xalq Respublikasida muzeylar faoliyatini huquqiy tartibga solishning normativ-huquqiy asoslari qiyosiy tahlil qilinadi. Muzeylar faoliyatini tashkil etish, muzey fondlarini shakllantirish va boshqarish, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, shuningdek, muzey ashyo… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →

muzeymuzey faoliyatihuquqiy tartibga solishnormativ-huquqiy hujjatlarmadaniy merosmuzey fondi

Inter Education & Global Study25.10.202693

Pedagogika fanlari

O‘ZBEKISTON TARIXINI O‘QITISHDA TARIXIY MANBALAR VA INTERFAOL METODLAR ORQALI TALABALARNING TAHLILIY TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH.

Maxkamova Nadira Ulfatdjanovna

Maqolada texnik oliy ta’lim muassasalarida O‘zbekiston tarixini o‘qitish jarayonida tarixiy manbalar va interfaol metodlardan foydalanishning didaktik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tarixiy hujjatlar, davriy matbuot materiallari, statistik ma’lumotlar va vizual manbalar bilan ishlash orqali talabalarda dalillarni taqqo… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →

tarixni o‘qitish metodikasitarixiy manbalarinterfaol metodlartahliliy tafakkurtexnik oliy ta’limmanbalar tanqidi

Inter Education & Global Study24.10.2026134

Pedagogika fanlari

SAMARALI LOGISTIKANI AMALGA OSHIRISHDA MATEMATIK METODLARDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARI.

Musayeva Ziyoda Allayarovna

Inson faoliyatining barcha sohalarida matematika faninning erishgan yutuqlaridan foydalanish katta samara berib kelmoqda. Bu, ayniqsa, iqtisodiyot sohasining barcha jarayonlarida yaqqol namoyon bo‘lmoqda. Bozor iqtisodiyoti sharoitida turli korxona va tashkilotlar o‘zaro iqtisodiy munosabatlarga kirishganda ular o‘rtas… Annotatsiyani o‘qish va iqtibos keltirish →

logistikaoptimal logistikasonli usullaritransport masalasimatematik model

Inter Education & Global Study23.10.202693
Inter Education & Global Study — Jurnal muqovasi
0
Ko'rishlar
0
Yuklab olishlar

Muhim sanalar

Maqola qabuli muddati
25-noyabr, 2026
Nashr sanasi
30-noyabr, 2026