STEAM TA’LIM TEXNOLOGIYASI ASOSIDA BO‘LAJAK TARBIYACHILARNING METODIK TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISH JARAYONI

Original paper

METODIK TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISH JARAYONI

1Guliston davlat universiteti, Guliston, O‘zbekiston

Annotatsiya

KIRISH

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Maktabgacha ta’lim tizimini 2030- yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori (08.05.2019-yildagi PQ-4312-son) qabul qilindi. Qaror maktabgacha ta’lim tizimini yanada takomillashtirish, bolalarning sifatli maktabgacha ta’limdan teng foydalanishini ta’minlash, maktabgacha ta’lim xizmatlarining nodavlat sektorini rivojlantirish maqsadida, qabul qilinmoqda.

MAQSAD

amalga oshirilayotgan say harakatlar natijasida yurtimizda maktabgacha ta’lim tizimiga ko‘rsatilayotgan e’tiborlar kundan-kunga ortib bormoqda. Yangi texnologilar ham maktabgacha ta’limni rivojlantirish uchun tadbiq qilinmoqda. Shulardan biri STEAM texnologiyasi xo‘sh STEAM nima va u qanday paydo bo‘ldi ko‘rib chiqamiz. STEAM ta’lim texnologiyasini tarixiga nazar tashlaganda, uning asoschisi kim ekanligiga qiziqish tabiiy. Jorjetta Yakman - ya’ni amerikalik o‘qituvchi Jorjetta Yakman STEAM ta’lim texnologiyasi asoschisi hisoblanadi. Jorjetta Yakman 2006-yilda o‘zining dizayn yo‘nalishidagi maktabida STEAM ta’lim texnologiyasini ishlab chiqdi va 2007-yilda muhandislik va texnologiya o‘qituvchisi sifatida uni joriy eta boshladi. Shu asosda 2008-yilda “Integratsion ta’lim modeli”ni yaratdilar.

MATERIALLAR VA METODLAR

STEAM ta’lim texnologiyasi (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) zamonaviy ta’limning muhim qismlaridan biridir va bo‘lajak tarbiyachilarning metodik tayyorgarligini oshirishda katta ahamiyatga ega. Ushbu bobda, STEAM texnologiyalaridan foydalanish orqali tarbiyachilarning metodik tayyorgarligini qanday takomillashtirish mumkinligini, bu jarayonning rivojlanish bosqichlarini va unga qanday yondashish kerakligini tahlil qilish ko‘zda tutilgan.

STEAM ta’lim texnologiyasining asosiy mazmunlari quyidagilar bo‘lishi mumkin:

1. Tabiiy fanlar: biologiya, kimyo, fizika va boshqalar.

2. Texnologiya: kompyuter ilmi, texnologiyalar, dasturlash, robototexnika va boshqalar.

3. Muhandislik: dizayn, modellash, elektr, mehanika va boshqalar.

4. San’at: rang, dizayn, grafika, tasvir va boshqalar.

5.Matematika: arifmetika, geometriya, statistika, hisob-kitob va boshqalar.

MUHOKAMA VA NATIJALAR

an’anaviy o‘qitish uslublari bilan taqqoslaganda, maktabgacha ta’limda STEAM yondashuvi bolalarni tajribalar o‘tkazishga, modellar tuzishga, mustaqil ravishda musiqa va filmlar yaratishga, o‘z g‘oyalarini haqiqatga aylantirishga va yakuniy mahsulotni yaratishga undaydi. Ushbu ta’lim yondashuvi bolalarga nazariy va amaliy ko‘nikmalarni samarali tarzda birlashtirishga imkon beradi va keyingi ta’lim jarayonini osonlashtiradi. Dinamik o‘zgaruvchan dunyo sharoitida inson hayotining barcha sohalariga yangi texnologiyalar joriy etilmoqda. Tadqiqotchilar zamonaviy maktabgacha yoshdagi bolalarning 65% kelajakda mavjud bo‘lmagan kasblarga ega bo‘lishiga ishonishadi. Shu sababli bo‘lajak tarbiyachilar STEAM texnologiyasiga tegishli bilimlarni chuqur o‘rganishlari kerak.

XULOSA

ta’lim maqsadlari nisbatan barqaror bo‘lib, tanqidiy fikrlovchilarni, muammolarni samarali hal eta oladigan, samarali ishchilarni, mas’uliyatli fuqarolarni va umrboqiy o‘rganuvchilarni rivojlantirish kabi yirik maqsadlar orasida o‘zgarib turadi.

Kalit so'zlar: STEAM, STEM, texnologiya, pedagog, kreativ, modellash, innovatsion rivojlanish. Iqtibos uchun: To‘raqulova M.B. STEAM ta’lim texnologiyasi asosida bo‘lajak

tarbiyachilarning metodik tayyorgarligini rivojlantirish jarayoni. // Inter education &

global study. 2025. №1 B.108–114.

ПРОЦЕСС РАЗВИТИЯ МЕТОДИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ БУДУЩИХ

ВОСПИТАТЕЛЕЙ НА ОСНОВЕ ТЕХНОЛОГИЙ STEAM

1Гулистанский государственный университет, Гулистан, Узбекистан

Аннотация

ВВЕДЕНИЕ

"Указ Президента Республики Узбекистан «О принятии Концепции развития системы дошкольного образования до 2030 года» (№ PQ-4312 от 08.05.2019) был принят. Указ принят с целью дальнейшего совершенствования системы дошкольного образования, обеспечения равного доступа детей к качественному дошкольному образованию и развития частного сектора в области дошкольного образования.

ЦЕЛЪ

в результате предпринимаемых мероприятий внимание к системе дошкольного образования в нашей стране с каждым днем увеличивается. Новые технологии также внедряются для развития дошкольного образования. Одной из таких технологий является STEAM. Итак, что такое STEAM и как она появилась, давайте рассмотрим. Глядя на историю STEAM, естественно, возникает вопрос, кто является ее основателем. Джорджетта Якман, американская учительница, считается основателем технологии STEAM. В 2006 году она разработала технологию STEAM в своей школе по направлению дизайна и начала внедрять ее в 2007 году как учитель инженерии и технологий. На этой основе в 2008 году она создала «Интеграционную модель образования».

МATЕРИАЛЫ И МЕТОДЫ

технология STEAM (Наука, Технология, Инженерия, Искусство, Математика) является одной из важных частей современного образования и играет большую роль в повышении методической подготовки будущих воспитателей. В этой главе рассматривается, как можно улучшить методическую подготовку воспитателей с использованием технологий STEAM, этапы этого процесса и как следует подходить к этому процессу.

Основные элементы технологии STEAM могут включать в себя следующие направления:

1. Естественные науки: биология, химия, физика и другие.

2. Технологии: компьютерные науки, технологии, программирование, робототехника и другие.

3. Инженерия: дизайн, моделирование, электротехника, механика и другие.

4. Искусство: цвет, дизайн, графика, живопись и другие.

5. Математика: арифметика, геометрия, статистика, вычисления и другие.

ОБСУЖДЕНИЕ И РЕЗУЛЪТАТЫ

сравнительно с традиционными методами обучения, подход STEAM в дошкольном образовании побуждает детей проводить эксперименты, строить модели, самостоятельно создавать музыку и фильмы, превращать свои идеи в реальность и создавать конечный продукт. Этот подход позволяет эффективно сочетать теоретические и практические навыки, что облегчает дальнейший процесс обучения. В условиях динамично меняющегося мира в различные сферы человеческой жизни внедряются новые технологии. Исследователи считают, что 65% детей дошкольного возраста в будущем будут работать в профессиях, которые еще не существуют. Поэтому будущие воспитатели должны глубоко изучить знания, относящиеся к технологии STEAM.

ЗАКЛЮЧЕНИЕ

цели образования относительно стабильны, но они изменяются в рамках более широких задач, таких как развитие критически мыслящих людей, решающих проблемы, эффективных работников, ответственных граждан и обучающихся на протяжении всей жизни.

Ключевые слова: STEAM, STEM, технологии, педагог, креатив, моделирование, инновационное развитие.

Для цитирования: Туракулова М.Б. Процесс развития методической подготовки

будущих воспитателей на основе технологий STEAM. // Inter education & global

study. 2025. №1. С. 108–114.

The PROCESS OF DEVELOPING FUTURE EDUCATORS METHODOLOGICAL

PREPARATION BASED ON STEAM EDUCATIONAL TECHNOLOGY

1Gulistan State University, Gulistan, Uzbekistan

Annotation

INTRODUCTION

the Resolution of the President of the Republic of Uzbekistan "On Approval of the Concept for the Development of the Preschool Education System until 2030" (No. PQ-4312 dated 08.05.2019) has been adopted. This resolution aims to further improve the preschool education system, ensure equal access to quality preschool education for children, and develop the non-governmental sector of preschool education services.

AIM

as a result of the ongoing efforts, the attention to the preschool education system in our country is growing day by day. New technologies are also being implemented to develop preschool education. One of these technologies is STEAM. So, what is STEAM and how did it emerge? Let’s explore. When looking at the history of STEAM, it is natural to be curious about who its founder is. Georgina Yakman, an American educator, is considered the founder of the STEAM education technology. In 2006, Georgina Yakman developed the STEAM education technology at her design-focused school and began to implement it as an engineering and technology teacher in 2007. On this basis, in 2008, she created the "Integrated Education Model."

MATERIALS AND METHODS

the STEAM education technology (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) is an important part of modern education and plays a significant role in enhancing the methodological preparation of future educators. This chapter aims to analyze how the methodological preparation of educators can be improved using STEAM technologies, the stages of this process, and how to approach it.

The main components of the STEAM education technology include:

1. Natural Sciences: Biology, Chemistry, Physics, etc.

2. Technology: Computer Science, Technology, Programming, Robotics, etc.

3. Engineering: Design, Modeling, Electrical, Mechanical, etc.

4. Arts: Color, Design, Graphics, Painting, etc.

5. Mathematics: Arithmetic, Geometry, Statistics, Calculations, etc.

DISCUSSION AND RESULTS

compared to traditional teaching methods, the STEAM approach in preschool education encourages children to conduct experiments, build models, independently create music and films, turn their ideas into reality, and create a final product. This educational approach allows children to effectively combine theoretical and practical skills, which facilitates the further educational process. In a dynamically changing world, new technologies are being introduced into all areas of human life. Researchers believe that 65% of modern preschool-aged children will have professions that do not yet exist in the future. Therefore, future educators must deeply study the knowledge related to STEAM technologies.

CONCLUSION

the goals of education are relatively stable, but they evolve among broader objectives such as developing critical thinkers, problem-solvers, effective workers, responsible citizens, and lifelong learners.

Keywords: STEAM, STEM, technology, pedagogue, creativity, modeling, innovative development.

For citation: To‘raqulova B. Malohat. (2025) ‘The process of developing future

educators methodological preparation based on STEAM educational technology’, Inter

education & global study, (1), pp. 108–114. (In Uzbek).

Talabalarni innovatsion va mulohazali fikrlashni ko‘rsatib, ularni ijtimoiy muammo va vaziyatlarga sifatli yechimlar topishga o‘rgatadi. STEAM ta’lim texnologiyasining mohiyati amaliyatlarni o‘rganish, laboratoriya ishlari, taqdimotlar, ishlab chiqarish loyihalari va ko‘p boshqa amaliyotlarga asoslangan. Bu usul talabalarni samarali ish qilish, jamoatchilikda ishtirok etish va muammolar yechishga tayyorlashda yordam beradi.

STEAMning paydo bo‘lishi asosan quyidagi sabablarga asoslangan:

1. Ijtimoiy so‘rovnoma: Ish joylarida, ishlab chiqarishda va hatto axborot texnologiyalari sohasida, sifatli yechimlarni topishda xilma-xil talabalar, ma’muriy va ishlab chiqarishni moliyalashtirishga tayyorlanishi zarur bo‘lgan “San’at”ning ro‘li ko‘zda tutilgan.

2. Kreativlik va innovatsiya: San’at, talabalarning kreativlik va innovatsion qobiliyatlari rivojlanishini ta’minlaydi. Bu, yangi yechimlarni izlash, muammolar uchun yechim, dizayn qilish va ishlab chiqarishni o‘rganishga imkoniyat yaratadi.

3. To‘g‘ri sharhlar va modellash: San’at, talabalarning g‘oyalarini va tushunchalarini grafik, rang va modellar yordamida ifodalashda muhim rolni o‘ynaydi. Bu, STEM fanlarini o‘rganish va amaliyotlarini o‘rganishni, masalalarni yechishni va tahlil qilishni o‘rganishga talabalarni tayyorlaydi.

4. Qo‘llab-quvvatlash: San’at, talabalarning o‘zlari yaratishlari va topshiriqlarini tadbiq etish, ularni qo‘llab-quvvatlash va ularga qulayroq muhit yaratishda muhim ahamiyatga ega.

5. Samaradorlik va innovatsion rivojlanish: STEAM, talabalarga innovatsion fikrlashni, jamiyatda yaxshi qo‘llaniladigan yechimlarni ishlab chiqishni, dizayn qilishni va masalalarni yechishni o‘rgatadi, shuningdek, ularni boshqa sohalardagi keng ko‘lamli muammolarga ilmiy yondashishga tayyorlaydi.

Bular bilan birga, STEAMning paydo bo‘lishi, integrativ, amaliy va talabalarni samarador va innovatorlar sifatida tayyorlashga qaratilgan muhim bir qadam sifatida ko‘riladi.

Maktabgacha ta’limda STEAM ta’lim texnologiyalaridan foydalanishning ahamiyati ko‘plab jihatlarni o‘z ichiga oladi. Bu texnologiyalar bolalarning rivojlanishini qo‘llabquvvatlaydigan va kelajakdagi muvaffaqiyat uchun zarur bo‘lgan ko‘nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi. Quyida STEAM ta’lim texnologiyalarining maktabgacha ta’limdagi ahamiyati to‘g‘risida ba’zi asosiy nuqtalarni keltiraman:

Holistik rivojlanish:

STEAM ta’limi bolalarni har tomonlama rivojlantiradi, chunki ularni ilm-fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika sohalarida tanishtiradi. Bu usul bolalarning aqliy, ijodiy va amaliy ko‘nikmalarini birlashtiradi.

Tadqiqot va tajriba qilish:

Bolalar STEAM faoliyatlari orqali o‘z bilimlarini tajribalar va eksperimentlar orqali sinashadi. Bu ularning ilmiy fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantiradi va yangi narsalarni o‘rganishga qiziqishini oshiradi.

Muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish:

STEAM faoliyatlari bolalarga muammolarni hal qilishni o‘rgatadi. Masalan, oddiy muhandislik vazifalari bolalarga muammolarni tahlil qilish va kreativ yechimlar topishga yordam beradi.

Kreativlik va innovatsiya:

STEAM ta’limi bolalarning kreativlik va innovatsiya qobiliyatlarini rivojlantiradi. San’at va dizayn elementlari bolalarga o‘z fikrlarini ifodalash va yangi g‘oyalar yaratishga yordam beradi.

Yoshga mos bilim va ko‘nikmalar:

Maktabgacha yoshdagi bolalar uchun STEAM faoliyatlari oddiy va qiziqarli tarzda taqdim etiladi, bu esa ularning tez o‘rganishiga va bilimlarni qabul qilishiga yordam beradi.

Texnologik savodxonlik:

Erta yoshdan texnologiyalar bilan tanishish bolalarning texnologik savodxonligini oshiradi. Bu ular kelajakda raqamli dunyoda muvaffaqiyatli bo‘lishlariga yordam beradi.

O‘z-o‘zini ifodalash va o‘zgarishga tayyorlik:

STEAM ta’limi bolalarga o‘z g‘oyalarini ifodalash va turli xil yondashuvlarni sinab ko‘rishga imkon beradi. Bu ularning o‘z-o‘zini anglash va yangi vaziyatlarga moslashuvchanlik ko‘nikmalarini rivojlantiradi.

Bolalarning qiziqishlarini oshirish:

STEAM faoliyatlari orqali bolalarning qiziqishlari va motivatsiyalari oshadi. O‘zlarini qiziqtirgan sohalarda faoliyat yuritish bolalarning o‘rganishga bo‘lgan ishtiyoqini oshiradi. Umuman olganda, STEAM ta’lim texnologiyalaridan foydalanish maktabgacha ta’limda bolalarning umumiy rivojlanishini qo‘llab-quvvatlaydi, ularning har tomonlama qobiliyatlarini oshiradi va kelajakdagi muvaffaqiyatli hayot uchun mustahkam asos yaratadi.

STEAM - bu Rhode Island dizayn maktabi tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan harakat bo'lib, san'at va dizaynni STEM o‘quv dasturlariga integratsiya qiladi (qarang:

Ta’riflar va asoslar

San’at va gumanitar fanlarni STEM fanlari bo‘yicha o‘quv dasturlariga integratsiyalash uchun asosni ishlab chiqish jarayonida asosiy atamalarni aniqlash va mantiqiy asoslarni taqdim etish kerak. Birinchidan, quyidagi ta’riflar ushbu asosni bildiradi:

• Kompetensiya: shaxsga biron bir vazifa yoki ishni samarali va izchil bajarish yoki kerakli natijaga erishish imkonini beruvchi tegishli ko‘nikmalar, bilim va munosabatlarning kuzatilishi mumkin bo‘lgan majmui.

• Ta’lim: tanqidiy fikrlovchilarni (tanqidiy fikrlaydigan va yuqori darajadagi mulohaza yuritish bilan shug‘ullanuvchilar), samarali muammolarni hal qiluvchi, samarali ishchilar, mas’uliyatli fuqarolar va umrbod o‘rganuvchilarni rivojlantirish bo‘yicha tizimli harakatlar; rasmiy va norasmiy ta’limni, shuningdek, shogirdlik, ta’lim va kasbiy rivojlanishni o‘z ichiga oladi.

• STEM: fan, texnologiya, muhandislik va matematika bilan bog‘liq akademik va kasbiy fanlar; yangi pedagogik yondashuvlar fanlar o‘rtasidagi munosabatlarni rag‘batlantiradigan bo‘lsa-da, odatda alohida fanlar bilan ajralib turadi.

ADABIYOTLAR RO‘YXATI | СПИСОК ЛИТЕРАТУРЫ | REFERENCES

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi PQ-4312-son qarori. 2. Ilk qadam davlat o‘quv dasturi T-2022-y. 3. Y.R. Maxmutazimova “Maktabgacha ta’limda STEAM texnologiyalari” o‘quv qo‘llanma

T-2022-y. 4. D.R. Babayeva, N.N. Djamilova, D.F. Xalilova “Maktabgacha ta’limda STEAM

texnologiyalari” o‘quv qo‘llanma T-2022-y.